“Quê hương em thật tươi đẹp” là câu văn quen thuộc trong những bài viết về quê hương, đất nước. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “tươi đẹp” là từ ghép hay từ láy, nhất là khi đặt nó cạnh tươi tắn, đẹp đẽ, vốn là từ láy. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Tươi đẹp là từ ghép, cụ thể là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “tươi” và “đẹp” đều có nghĩa, không lặp âm. ❌ Không phải từ láy.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm. VD: Quê hương em thật tươi đẹp.
💡 Mẹo nhớ: “tươi” và “đẹp” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “tươi đẹp” là từ ghép?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Tươi | Đẹp |
|---|---|---|
| Âm đầu, vần | t + ươi | đ + ep |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: còn tươi, đầy sức sống (rau tươi) | Có: dễ nhìn, ưa nhìn (bức tranh đẹp) |
| Góp nghĩa vào “tươi đẹp”? | ✅ Có | ✅ Có |
Hai tiếng không lặp âm: khác âm đầu (t – đ), khác vần (ươi – ep). Cả hai đều có nghĩa riêng: “tươi” là tươi sáng, đầy sức sống; “đẹp” là ưa nhìn. Ghép lại, tươi đẹp là vừa tươi sáng vừa đẹp. Không lặp âm và đều có nghĩa, nên tươi đẹp là từ ghép.
Hai tiếng ngang hàng, cùng tạo nên nghĩa chung, nên đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5).
Cùng kiểu ghép “tươi” với một tiếng có nghĩa có xinh tươi, tươi sáng, và tươi tốt.
“Tươi đẹp” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Tươi đẹp nghĩa là tươi sáng và đẹp, đầy sức sống, khiến người ta yêu mến. Từ này hay dùng cho quê hương, đất nước, cảnh vật, mùa xuân, và cả cho tương lai, ước mơ (tương lai tươi đẹp).
Về từ loại, “tươi đẹp” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật tươi đẹp). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: quê hương tươi đẹp, đất nước tươi đẹp, mùa xuân tươi đẹp, tương lai tươi đẹp.
- Gần nghĩa: tươi sáng, xinh đẹp, rực rỡ, đẹp đẽ.
- Trái nghĩa: tàn tạ, xơ xác, u ám.
Đặt câu với “tươi đẹp”
- Quê hương em thật tươi đẹp.
- Mùa xuân về, vườn cây tươi đẹp hẳn lên.
- Non sông Việt Nam tươi đẹp như một bức tranh.
- Em mơ ước một tương lai tươi đẹp.
- Những bông hoa tươi đẹp được bày trên bàn thờ ngày Tết.
Câu 1, 2, 3 và 5 tả cảnh vật; câu 4 dùng cho tương lai, ước mơ.
Mẹo phân biệt tươi đẹp với các từ dễ nhầm
| Từ | Cấu tạo | Xếp loại |
|---|---|---|
| tươi đẹp | “tươi” và “đẹp” đều có nghĩa, không lặp âm | Từ ghép đẳng lập |
| tươi tắn | “tươi” có nghĩa, “tắn” lặp âm t | Từ láy âm đầu |
| đẹp đẽ | “đẹp” có nghĩa, “đẽ” lặp âm đ | Từ láy âm đầu |
| xinh đẹp | “xinh” và “đẹp” đều có nghĩa | Từ ghép đẳng lập |
Tươi đẹp có hai tiếng đều mang nghĩa nên là từ ghép. Tươi tắn và đẹp đẽ thì mỗi từ có một tiếng chỉ lặp âm (tắn, đẽ), nên là từ láy. Mẹo: tách ra, nếu tiếng thứ hai đứng riêng không có nghĩa thì đó là từ láy.
Mẹo 1 – Không lặp âm thì không phải từ láy: tươi – đẹp khác cả âm đầu (t – đ) lẫn vần (ươi – ep).
Mẹo 2 – Ghép hai từ khen → ghép đẳng lập: tươi + đẹp, xinh + đẹp, xinh + tươi.
Mẹo 3 – Có tiếng chỉ lặp âm → từ láy: tươi tắn (tắn), đẹp đẽ (đẽ).
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Quê hương em thật tươi đẹp.
- Cô giáo nở nụ cười tươi tắn.
- Bức tranh được vẽ rất đẹp đẽ.
- Những bông hoa xinh tươi trong nắng sớm.
- Sau cơn mưa, vườn rau tươi tốt hẳn lên.
Xem đáp án
- Từ ghép đẳng lập: “tươi” và “đẹp” đều có nghĩa, không lặp âm.
- Từ láy âm đầu: “tươi” có nghĩa, “tắn” chỉ lặp âm t.
- Từ láy âm đầu: “đẹp” có nghĩa, “đẽ” chỉ lặp âm đ.
- Từ ghép đẳng lập: “xinh” và “tươi” đều có nghĩa.
- Từ ghép đẳng lập: “tươi” và “tốt” đều có nghĩa, dù cùng âm đầu t. Câu này dễ nhầm vì trùng âm đầu như tươi tắn.
Câu hỏi thường gặp
Tươi đẹp là từ ghép gì?
Tươi đẹp là từ ghép đẳng lập: hai tiếng ngang hàng, cùng có nghĩa. Lớp 4–5 gọi đây là từ ghép tổng hợp.
Tươi đẹp có phải từ láy không?
Không. Hai tiếng khác âm đầu (t – đ), khác vần (ươi – ep), và cả hai đều có nghĩa, nên đây là từ ghép.
Tươi đẹp và đẹp đẽ khác nhau thế nào?
Tươi đẹp là từ ghép, nhấn vào vẻ đẹp tươi sáng, đầy sức sống (quê hương tươi đẹp). Đẹp đẽ là từ láy, nghĩa là đẹp nói chung, đẹp một cách rõ ràng (việc làm đẹp đẽ).
Tươi đẹp là từ loại gì?
Tươi đẹp là tính từ, chỉ đặc điểm tươi sáng và đẹp. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
