“Những bông hoa xinh tươi trong nắng sớm” là câu văn quen thuộc khi tả vườn hoa. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “xinh tươi” là từ ghép hay từ láy, nhất là khi đặt nó cạnh xinh xắn, tươi tắn, vốn là từ láy. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Xinh tươi là từ ghép, cụ thể là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “xinh” và “tươi” đều có nghĩa, không lặp âm. ❌ Không phải từ láy.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (vẻ đẹp). VD: Những bông hoa xinh tươi trong nắng sớm.
💡 Mẹo nhớ: “xinh” và “tươi” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “xinh tươi” là từ ghép?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Xinh | Tươi |
|---|---|---|
| Âm đầu, vần | x + inh | t + ươi |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: đẹp, dễ thương (cô bé xinh) | Có: còn tươi, đầy sức sống (hoa tươi) |
| Góp nghĩa vào “xinh tươi”? | ✅ Có | ✅ Có |
Hai tiếng không lặp âm: khác âm đầu (x – t), khác vần (inh – ươi). Cả hai đều có nghĩa riêng: “xinh” là đẹp, dễ thương; “tươi” là tươi tắn, đầy sức sống. Ghép lại, xinh tươi là vừa xinh đẹp vừa tươi tắn. Không lặp âm và đều có nghĩa, nên xinh tươi là từ ghép.
Hai tiếng ngang hàng, cùng tạo nên nghĩa chung, nên đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5).
Cần phân biệt với xinh xắn và tươi tắn: mỗi từ có một tiếng chỉ lặp âm (xắn, tắn), nên cả hai là từ láy âm đầu.
“Xinh tươi” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Xinh tươi nghĩa là xinh đẹp và tươi tắn, có sức sống, trông dễ chịu, dễ ưa. Từ này hay dùng cho hoa lá, cảnh vật mùa xuân, khuôn mặt, nụ cười của người, nhất là trẻ em, thiếu nữ.
Về từ loại, “xinh tươi” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật xinh tươi). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: hoa xinh tươi, nụ cười xinh tươi, khuôn mặt xinh tươi, mùa xuân xinh tươi.
- Gần nghĩa: tươi tắn, xinh xắn, rạng rỡ, xinh đẹp.
- Trái nghĩa: héo úa, ủ rũ, tàn tạ.
Đặt câu với “xinh tươi”
- Những bông hoa xinh tươi trong nắng sớm.
- Cô bé mặc áo mới, trông thật xinh tươi.
- Mùa xuân về, vườn cây xinh tươi hẳn lên.
- Nụ cười xinh tươi của em làm cả nhà vui.
- Sau cơn mưa, những chồi non xinh tươi vươn lên đón nắng.
Câu 1, 3 và 5 tả hoa lá, cây cối; câu 2 và 4 tả người, nụ cười.
Mẹo phân biệt các từ có tiếng “xinh”, “tươi”
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| xinh tươi | “xinh” và “tươi” đều có nghĩa | Từ ghép đẳng lập |
| xinh xắn | “xắn” chỉ lặp âm đầu x | Từ láy âm đầu |
| tươi tắn | “tắn” chỉ lặp âm đầu t | Từ láy âm đầu |
| xinh xinh | lặp lại cả tiếng “xinh” | Từ láy toàn bộ |
Bốn từ đều khen vẻ đẹp, nhưng chỉ xinh tươi là từ ghép, vì hai tiếng đều có nghĩa và không lặp âm. Ba từ còn lại đều có tiếng chỉ lặp âm nên là từ láy. Chú ý: xinh xinh lặp lại cả tiếng nên là láy toàn bộ.
Mẹo 1 – Không lặp âm thì không phải từ láy: xinh – tươi khác cả âm đầu (x – t) lẫn vần (inh – ươi).
Mẹo 2 – Ghép hai từ khen → ghép đẳng lập: xinh + tươi, xinh + đẹp, vui + tươi.
Mẹo 3 – Có tiếng chỉ lặp âm → từ láy: xinh xắn, tươi tắn, xinh xinh đều là từ láy.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Những bông hoa xinh tươi trong nắng sớm.
- Em bé có khuôn mặt xinh xắn.
- Cô giáo nở nụ cười tươi tắn.
- Chiếc nơ xinh xinh trên tóc em.
- Cả lớp hát vang những bài ca vui tươi.
Xem đáp án
- Từ ghép đẳng lập: “xinh” và “tươi” đều có nghĩa, không lặp âm.
- Từ láy âm đầu: “xinh” có nghĩa, “xắn” chỉ lặp âm x.
- Từ láy âm đầu: “tươi” có nghĩa, “tắn” chỉ lặp âm t.
- Từ láy toàn bộ: lặp lại cả tiếng “xinh”.
- Từ ghép đẳng lập: “vui” và “tươi” đều có nghĩa. Câu này dễ nhầm vì có tiếng “tươi” như tươi tắn, nhưng “vui” có nghĩa riêng.
Câu hỏi thường gặp
Xinh tươi là từ ghép gì?
Xinh tươi là từ ghép đẳng lập: hai tiếng ngang hàng, cùng có nghĩa. Lớp 4–5 gọi đây là từ ghép tổng hợp.
Xinh tươi có phải từ láy không?
Không. Hai tiếng khác âm đầu (x – t), khác vần (inh – ươi), và cả hai đều có nghĩa, nên đây là từ ghép.
Xinh tươi và xinh xắn khác nhau thế nào?
Xinh tươi là từ ghép, nhấn vào vẻ đẹp tươi tắn, có sức sống. Xinh xắn là từ láy, nhấn vào vẻ nhỏ nhắn, dễ thương.
Xinh tươi là từ loại gì?
Xinh tươi là tính từ, chỉ đặc điểm xinh đẹp, tươi tắn. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
