“Cả nhà ăn một bữa no nê”: “no nê” là từ ghép hay từ láy? Hai tiếng cùng âm đầu n, tiếng “nê” lại gần như không gặp ở đâu khác, nên nhiều tài liệu xếp no nê vào từ láy. Thế nhưng đáp án một bài tập Ngữ văn 7 lại xếp nó vào từ ghép. Bài này nêu cả hai cách xếp và cách trả lời khi làm bài, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Làm bài theo đáp án Ngữ văn 7: no nê là từ ghép. Bài tập phần Từ láy (Ngữ văn 7 sách cũ, tập 1) hỏi chùa chiền, no nê, rơi rớt, học hành là láy hay ghép; đáp án xếp cả bốn từ vào từ ghép, vì “nê” là tiếng cổ, nay đã mờ nghĩa.
⚠️ Còn tranh cãi: nhiều tài liệu khác xếp no nê là từ láy âm đầu, vì hai tiếng cùng âm đầu n và ngày nay “nê” không đứng riêng.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (trạng thái). VD: Cả nhà ăn một bữa no nê.
💡 Mẹo nhớ: “nê” là tiếng cổ đã mờ nghĩa → theo đáp án Ngữ văn 7, no nê là từ ghép; nếu chỉ nhìn âm n – n, nhiều tài liệu xếp láy.
Hai cách xếp “no nê”
Từ ghép là từ có các tiếng gắn với nhau bằng nghĩa; từ láy là từ có các tiếng gắn với nhau bằng âm. No nê nằm đúng ở ranh giới, vì nó có cả hai dấu hiệu:
| Tiêu chí | No | Nê |
|---|---|---|
| Âm đầu | n | n |
| Ngày nay đứng riêng có nghĩa không? | Có: ăn đủ, không đói | Gần như không dùng riêng |
| Xưa có nghĩa không? | Có | Có: tiếng cổ, nay đã mờ nghĩa |
Từ đó có hai cách xếp:
| Cách xếp | Vì sao |
|---|---|
| Từ ghép (đáp án bài tập Ngữ văn 7) | “Nê” là tiếng cổ từng có nghĩa; hai tiếng đều có nghĩa thì là ghép, giống chùa chiền (“chiền” cũng là tiếng cổ). |
| Từ láy âm đầu (nhiều tài liệu khác) | Hai tiếng cùng âm đầu n; ngày nay chỉ “no” mang nghĩa rõ, “nê” không đứng riêng. |
Cách thứ nhất xét theo nguồn gốc của tiếng: một tiếng ngày nay ít dùng nhưng xưa có nghĩa thì vẫn tính là có nghĩa. Cách thứ hai xét theo cảm nhận của người nói hôm nay: tiếng nào ta không hiểu nghĩa thì xem như chỉ lặp âm. Cả hai đều có cơ sở, nên mới có chuyện mỗi tài liệu xếp một kiểu.
Làm bài ở trường nên trả lời thế nào?
Ở lớp 6–7, hãy trả lời theo đáp án bài tập Ngữ văn 7: no nê là từ ghép, vì “nê” là tiếng cổ đã mờ nghĩa. Bốn từ trong bài tập ấy (chùa chiền, no nê, rơi rớt, học hành) đều được xếp là từ ghép.
Ở tiểu học, một số thầy cô và tài liệu xếp no nê vào từ láy cho dễ phân biệt. Nếu gặp câu hỏi này, hãy nêu cách giải thích đi kèm (“nê” là tiếng cổ, hay hai tiếng cùng âm đầu n) và làm theo cách thầy cô lớp mình đã dạy.
“No nê” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
No nê nghĩa là ăn uống no đủ, thoải mái, không còn thấy đói chút nào. Từ này thường đi với bữa ăn (bữa cơm no nê, ăn uống no nê) và hay xuất hiện khi kể về ngày Tết, ngày hội, ngày được mùa.
Về từ loại, “no nê” là tính từ, chỉ trạng thái sau khi ăn: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật no nê). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm (trạng thái).
- Cụm từ hay gặp: ăn uống no nê, bữa cơm no nê, một bữa no nê.
- Gần nghĩa: no đủ, no say.
- Trái nghĩa: đói khát, đói lả.
Đặt câu với “no nê”
- Cả nhà ăn một bữa no nê.
- Sau bữa cỗ no nê, ông ngồi uống trà ngoài hiên.
- Đàn gà được cho ăn no nê rồi lên chuồng ngủ.
- Ngày mùa, nhà nào cũng có bữa cơm no nê.
- Ăn no nê xong, em đi rửa bát giúp mẹ.
Ở cả năm câu, no nê đều nói trạng thái sau khi ăn đã đủ, thoải mái.
Mẹo phân biệt từ láy và từ ghép có tiếng “no”
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| no nê | “nê”: tiếng cổ, nay mờ nghĩa | Từ ghép theo đáp án Ngữ văn 7 (có tài liệu xếp láy) |
| no đủ | “đủ” có nghĩa rõ | Từ ghép |
| no ấm | “ấm” có nghĩa rõ | Từ ghép |
| nặng nề | “nề” không có nghĩa riêng, chỉ lặp âm n | Từ láy âm đầu |
No đủ, no ấm chắc chắn là từ ghép vì tiếng sau có nghĩa rõ. Nặng nề thì được đáp án bài tập Ngữ văn 7 xếp vào từ láy. No nê đứng giữa hai nhóm ấy: tiếng sau có nghĩa, nhưng là nghĩa cũ, ngày nay ít người biết.
Mẹo 1 – Tiếng cổ vẫn tính là có nghĩa: “nê” (no nê), “chiền” (chùa chiền) là tiếng cổ → đáp án Ngữ văn 7 xếp từ ghép.
Mẹo 2 – Nhớ cả nhóm bốn từ: chùa chiền, no nê, rơi rớt, học hành → đều là từ ghép theo đáp án ấy.
Mẹo 3 – Gặp từ còn tranh cãi: nêu cách giải thích kèm đáp án, làm theo cách thầy cô lớp mình dạy.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Cả nhà ăn một bữa no nê.
- Chúc mọi nhà năm mới no ấm.
- Bước chân ông nặng nề vì mệt.
- Lá vàng rơi rớt khắp sân.
- Bố mẹ luôn quan tâm đến việc học hành của con.
Xem đáp án
- Từ ghép theo đáp án Ngữ văn 7 (“nê” là tiếng cổ); có tài liệu xếp láy âm đầu.
- Từ ghép: “no” và “ấm” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “nặng” có nghĩa, “nề” chỉ lặp âm n.
- Từ ghép: “rớt” cũng có nghĩa là rơi (cùng bài tập với no nê).
- Từ ghép: “hành” có nghĩa là thực hành, làm. Câu này dễ lừa vì cùng âm đầu h, nhưng đáp án Ngữ văn 7 xếp học hành vào từ ghép, giống no nê.
Câu hỏi thường gặp
No nê là từ láy hay từ ghép?
Còn tranh cãi. Đáp án bài tập Ngữ văn 7 xếp no nê là từ ghép (“nê” là tiếng cổ đã mờ nghĩa); nhiều tài liệu khác xếp là từ láy âm đầu.
“Nê” trong no nê nghĩa là gì?
“Nê” là tiếng cổ, ngày nay gần như không dùng riêng nên đã mờ nghĩa. Vì xưa nó có nghĩa, đáp án Ngữ văn 7 xếp no nê vào từ ghép.
No nê là từ loại gì?
No nê là tính từ, chỉ trạng thái ăn uống no đủ, thoải mái. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
No nê và no đủ khác nhau thế nào?
No nê nói về một bữa ăn no thoải mái (ăn uống no nê). No đủ thường nói về cuộc sống không thiếu ăn thiếu mặc (cuộc sống no đủ). Cả hai đều có thể xếp là từ ghép.
