“Đèn lồng lung linh đêm Trung thu” là hình ảnh rất quen thuộc trong bài văn tả cảnh. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “lung linh” là từ láy hay từ ghép, và nếu là từ láy thì láy âm đầu hay láy vần. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Lung linh là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu l, tách riêng không tiếng nào mang nghĩa “lấp lánh, lay động”. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (ánh sáng). VD: Đèn lồng lung linh đêm Trung thu.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu L, cả hai tiếng đứng riêng đều không mang nghĩa này → từ láy.
Vì sao “lung linh” là từ láy?
Ở từ ghép, mỗi tiếng đều góp một phần nghĩa. Thử tách “lung linh” xem sao:
| Tiêu chí | Lung | Linh |
|---|---|---|
| Âm đầu | l | l |
| Vần | ung | inh |
| Đứng riêng có nghĩa “lấp lánh, lay động”? | ❌ Không | ❌ Không (“linh” trong linh thiêng là nghĩa khác) |
Hai tiếng giống nhau ở âm đầu l nhưng khác vần (ung – inh), nên đây là láy âm đầu chứ không phải láy vần. Đứng riêng, “lung” không có nghĩa gì liên quan đến ánh sáng; “linh” có nghĩa trong linh thiêng, linh hồn nhưng không liên quan đến từ này. Nghĩa “ánh sáng lay động, lấp lánh” chỉ có khi hai tiếng đi liền nhau. Vì vậy lung linh là từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Cùng kiểu “hai tiếng đều không có nghĩa riêng, lặp âm đầu l” với lung linh có lấp lánh, long lanh, và líu lo (tả tiếng chim).
“Lung linh” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Lung linh nghĩa là (ánh sáng) lay động, lấp lánh, trông đẹp mắt, có vẻ huyền ảo. Từ này hay dùng cho ánh đèn, ánh nến, ánh trăng, ánh sao, và cả những vật phản chiếu ánh sáng như mặt nước. Nghĩa rộng ra, nó còn tả một khung cảnh đẹp như mơ (thành phố lung linh về đêm).
Về từ loại, “lung linh” là tính từ: thêm “thật”, “rất” vẫn nghe xuôi (thật lung linh). Nó cũng là một từ tượng hình, vì gợi tả hình ảnh ánh sáng. Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: ánh đèn lung linh, ánh nến lung linh, lung linh huyền ảo, lung linh sắc màu, phố phường lung linh.
- Gần nghĩa: lấp lánh, long lanh, lóng lánh, rực rỡ.
- Trái nghĩa: tối tăm, mờ mịt, ảm đạm.
Về chính tả, cả hai tiếng đều viết l. Nếu còn phân vân viết lung linh hay nung ninh, hãy nhớ: đây là từ láy âm đầu L – L.
Đặt câu với “lung linh”
- Đèn lồng lung linh đêm Trung thu.
- Ánh nến lung linh trên chiếc bánh sinh nhật.
- Mặt hồ lung linh ánh trăng.
- Về đêm, phố phường lung linh muôn sắc màu.
- Những giọt sương lung linh trên lá dưới nắng sớm.
Ở cả năm câu, lung linh đều tả ánh sáng lay động, lấp lánh, đẹp mắt.
Mẹo phân biệt các từ láy chỉ ánh sáng
| Từ | Phần lặp | Xếp loại |
|---|---|---|
| lung linh | âm đầu l | Từ láy âm đầu |
| lấp lánh | âm đầu l | Từ láy âm đầu |
| long lanh | âm đầu l | Từ láy âm đầu |
| óng ánh | cùng không có phụ âm đầu | Từ láy âm đầu (vắng phụ âm đầu) |
Bốn từ đều tả ánh sáng đẹp, và đều là từ láy. Lung linh nhấn vào ánh sáng lay động; lấp lánh là ánh sáng chớp tắt liên tục; long lanh hay dùng cho đôi mắt, giọt nước trong; óng ánh là ánh sáng phản chiếu trên bề mặt trơn bóng.
Mẹo 1 – Tách ra không ai hiểu → từ láy: “lung” và “linh” đứng riêng không mang nghĩa lấp lánh; chỉ khi đi liền mới có nghĩa.
Mẹo 2 – Cùng âm đầu, khác vần → láy âm đầu: lung linh (ung – inh), lấp lánh (âp – anh).
Mẹo 3 – Tả ánh sáng → từ tượng hình: lung linh, lấp lánh, long lanh đều gợi hình ảnh, không mô phỏng âm thanh.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy gì?
- Đèn lồng lung linh đêm Trung thu.
- Sao lấp lánh trên bầu trời.
- Đôi mắt em bé long lanh.
- Chim hót líu lo trên cành.
- Câu văn này đọc còn lủng củng.
Xem đáp án
- Láy âm đầu: hai tiếng lặp âm l, vần ung – inh khác nhau.
- Láy âm đầu: hai tiếng lặp âm l, vần âp – anh khác nhau.
- Láy âm đầu: hai tiếng lặp âm l, vần ong – anh khác nhau.
- Láy âm đầu: hai tiếng lặp âm l.
- Láy vần: hai tiếng cùng vần ung (lủng – củng), âm đầu l – c khác nhau. Câu này dễ nhầm vì cũng bắt đầu bằng l và có vần ung như lung linh.
Câu hỏi thường gặp
Lung linh là từ láy gì?
Lung linh là từ láy âm đầu (lặp âm l). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Lung linh là láy âm đầu hay láy vần?
Lung linh là láy âm đầu: hai tiếng cùng âm l nhưng khác vần (ung – inh), nên không phải láy vần.
Lung linh là từ loại gì?
Lung linh là tính từ, chỉ đặc điểm của ánh sáng lay động, lấp lánh. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Lung linh có phải từ tượng hình không?
Có. Lung linh gợi tả hình ảnh ánh sáng lay động, lấp lánh, nên là từ tượng hình.
