“Bà có nụ cười mặn mà, hiền hậu” là câu văn quen thuộc khi tả người thân. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “mặn mà” là từ láy hay từ ghép, vì tiếng “mà” là một từ rất quen (đẹp mà, nhưng mà). Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Mặn mà là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu m, chỉ tiếng “mặn” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (vị, tình cảm, vẻ đẹp). VD: Bà có nụ cười mặn mà, hiền hậu.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu M, “mà” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “mặn mà” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Mặn | Mà |
|---|---|---|
| Âm đầu | m | m |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: có vị như muối (canh mặn) | Có (nhưng mà, đẹp mà), nhưng là nghĩa khác hẳn |
| Góp nghĩa vào “mặn mà”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “mặn”. Tiếng “mà” chỉ lặp âm đầu m; nó không phải chữ “mà” nối câu (nhưng mà, vậy mà). Khi đi cùng “mặn”, nó làm nghĩa chuyển từ vị muối sang cái “đậm” của tình cảm, vẻ đẹp: có duyên, đằm thắm. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Cùng kiểu láy âm đầu, cũng tả vị và tình cảm, với mặn mà có đậm đà (đ), nồng nàn (n).
“Mặn mà” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Mặn mà có ba cách dùng. Nói về vị: vừa mặn, đậm, ăn ngon (nồi cá kho mặn mà). Nói về tình cảm: đằm thắm, chân thật, nhiệt tình (đón tiếp mặn mà). Nói về vẻ đẹp: có duyên, càng nhìn càng thấy ưa (nụ cười mặn mà). Câu phủ định “không mặn mà với…” nghĩa là không mấy hứng thú (không mặn mà với môn bóng đá).
Về từ loại, “mặn mà” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật mặn mà). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: nụ cười mặn mà, đón tiếp mặn mà, tình cảm mặn mà, không mặn mà với.
- Gần nghĩa: đậm đà, đằm thắm, nồng hậu, duyên dáng.
- Trái nghĩa: nhạt nhẽo, lạnh nhạt, hờ hững.
Đặt câu với “mặn mà”
- Bà có nụ cười mặn mà, hiền hậu.
- Người dân làng chài đón tiếp đoàn khách rất mặn mà.
- Nồi cá kho của mẹ mặn mà, thơm lừng.
- Dạo này em không còn mặn mà với trò chơi điện tử nữa.
- Cô ca sĩ có giọng hát mặn mà, đầy cảm xúc.
Câu 3 nói về vị; câu 1 và 5 nói về vẻ đẹp, giọng hát có duyên; câu 2 nói về tình cảm nhiệt tình; câu 4 dùng câu phủ định nghĩa là không mấy hứng thú.
Mẹo phân biệt mặn mà với các từ dễ nhầm
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| mặn mà | “mà” không góp nghĩa “mặn” | Từ láy âm đầu |
| đậm đà | “đà” không góp nghĩa “đậm” | Từ láy âm đầu |
| nhạt nhẽo | “nhẽo” không có nghĩa riêng | Từ láy âm đầu |
| mặn chát | “chát” có nghĩa (một vị) | Từ ghép |
Mặn mà và đậm đà gần nghĩa, cùng là từ láy âm đầu; trái nghĩa với cả hai là nhạt nhẽo. Mặn chát thì khác: “chát” là một vị có thật, góp nghĩa “mặn đến khó chịu”, nên là từ ghép.
Mẹo 1 – Hỏi “góp nghĩa” chứ không hỏi “có nghĩa”: “mà” đứng riêng có nghĩa (nhưng mà) nhưng không góp nghĩa vào mặn mà, giống “khăn” trong khó khăn.
Mẹo 2 – Tìm tiếng gốc: “mặn” mang nghĩa chính, “mà” chỉ lặp âm m.
Mẹo 3 – Từ vị chuyển sang tình cảm: cá kho mặn mà (vị) → nụ cười mặn mà (vẻ đẹp có duyên).
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Bà có nụ cười mặn mà, hiền hậu.
- Nồi canh chua đậm đà hương vị quê.
- Món canh nhạt nhẽo vì quên nêm muối.
- Mùi hoa sữa nồng nàn khắp phố.
- Nước biển mặn chát làm cay xè mắt.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “mặn” có nghĩa, “mà” chỉ lặp âm m.
- Từ láy âm đầu: “đậm” có nghĩa, “đà” chỉ lặp âm đ.
- Từ láy âm đầu: “nhạt” có nghĩa, “nhẽo” chỉ lặp âm nh.
- Từ láy âm đầu: hai tiếng lặp âm n (nồng – nàn).
- Từ ghép: “mặn” và “chát” đều có nghĩa, không lặp âm. Câu này dễ nhầm vì cùng tiếng “mặn” như câu 1.
Câu hỏi thường gặp
Mặn mà là từ láy gì?
Mặn mà là từ láy âm đầu (lặp âm m). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Mặn mà là từ loại gì?
Mặn mà là tính từ, chỉ đặc điểm vị đậm, tình cảm đằm thắm hoặc vẻ đẹp có duyên. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
“Mà” trong mặn mà có nghĩa không?
Không. “Mà” ở đây chỉ lặp âm đầu m với “mặn”, không phải chữ “mà” nối câu (nhưng mà, vậy mà).
“Không mặn mà” nghĩa là gì?
“Không mặn mà với…” nghĩa là không mấy hứng thú, không thiết tha với việc gì (không mặn mà với môn bóng đá).
