“Đó là niềm vui lớn lao của cả nhà” là câu văn hay gặp khi kể về một sự kiện đáng nhớ. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “lớn lao” là từ láy hay từ ghép, vì tiếng “lao” cũng là một từ có nghĩa (ném lao, lao xuống). Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Lớn lao là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu l, chỉ tiếng “lớn” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (tầm quan trọng). VD: Đó là niềm vui lớn lao của cả nhà.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu L, “lao” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “lớn lao” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Lớn | Lao |
|---|---|---|
| Âm đầu | l | l |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: to, nhiều tuổi (nhà lớn, lớn lên) | Có (ném lao, lao xuống), nhưng là nghĩa khác hẳn |
| Góp nghĩa vào “lớn lao”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “lớn”. Tiếng “lao” chỉ lặp âm đầu l; nó không mang nghĩa cây lao hay lao xuống. Khi đi cùng “lớn”, nó làm nghĩa chuyển từ kích thước sang tầm quan trọng: cái lớn của ý nghĩa, của tình cảm, của công lao. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Cùng kiểu láy âm đầu l với lớn lao có lạ lùng, lẻ loi.
Lớn lao rất giống to tát: cả hai đều từ một tiếng chỉ kích thước (lớn, to) mà chuyển sang nghĩa “quan trọng”. Khác ở chỗ to tát hay dùng trong câu phủ định (chẳng có gì to tát), còn lớn lao dùng được cả trong câu khẳng định, mang sắc thái trang trọng.
“Lớn lao” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Lớn lao nghĩa là to lớn, có ý nghĩa quan trọng, cao cả. Từ này thường đi với những điều trừu tượng: niềm vui, ước mơ, công lao, sự cống hiến, trách nhiệm. Ta nói “niềm vui lớn lao”, ít khi nói “ngôi nhà lớn lao”.
Về từ loại, “lớn lao” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật lớn lao). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: niềm vui lớn lao, ước mơ lớn lao, ý nghĩa lớn lao, công lao lớn lao, trách nhiệm lớn lao.
- Gần nghĩa: to lớn, cao cả, vĩ đại.
- Trái nghĩa: nhỏ bé, nhỏ nhoi, nhỏ nhặt, tầm thường.
Đặt câu với “lớn lao”
- Đó là niềm vui lớn lao của cả nhà.
- Bác Hồ có công lao lớn lao với đất nước.
- Ước mơ của em không lớn lao, chỉ mong được làm cô giáo.
- Chiến thắng ấy có ý nghĩa lớn lao với cả đội.
- Làm lớp trưởng là một trách nhiệm lớn lao.
Ở cả năm câu, lớn lao đều nói về điều trừu tượng có ý nghĩa quan trọng: niềm vui, công lao, ước mơ, ý nghĩa, trách nhiệm.
Mẹo phân biệt lớn lao với các từ có tiếng “lớn”, “to”
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| lớn lao | “lao” không góp nghĩa “lớn” | Từ láy âm đầu |
| to tát | “tát” không góp nghĩa “to” | Từ láy âm đầu |
| to lớn | “to” và “lớn” đều có nghĩa | Từ ghép đẳng lập |
| cao lớn | “cao” và “lớn” đều có nghĩa | Từ ghép |
Lớn lao và to lớn gần nghĩa nhưng khác cấu tạo: “to” có nghĩa riêng nên to lớn là từ ghép; “lao” không góp nghĩa nên lớn lao là từ láy. Chú ý: to lớn dùng được cho cả kích thước (thân hình to lớn), còn lớn lao gần như chỉ dùng cho ý nghĩa, tình cảm.
Mẹo 1 – Hỏi “góp nghĩa” chứ không hỏi “có nghĩa”: “lao” đứng riêng có nghĩa (ném lao) nhưng không góp nghĩa vào lớn lao, giống “tát” trong to tát.
Mẹo 2 – Lớn lao nói về điều trừu tượng: niềm vui lớn lao, công lao lớn lao; nói về kích thước thì dùng “to lớn”.
Mẹo 3 – Gần nghĩa chưa chắc cùng cấu tạo: lớn lao (láy) và to lớn (ghép) cùng nghĩa “lớn” nhưng khác loại.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Đó là niềm vui lớn lao của cả nhà.
- Con voi có thân hình to lớn.
- Chuyện này chẳng có gì to tát cả.
- Anh trai em dáng người cao lớn.
- Đừng giận nhau vì những chuyện nhỏ nhặt.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “lớn” có nghĩa, “lao” chỉ lặp âm l.
- Từ ghép đẳng lập: “to” và “lớn” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “to” có nghĩa, “tát” chỉ lặp âm t.
- Từ ghép: “cao” và “lớn” đều có nghĩa, không lặp âm.
- Từ láy âm đầu: “nhỏ” có nghĩa, “nhặt” chỉ lặp âm nh. Câu này dễ nhầm vì “nhặt” (nhặt rau) cũng có nghĩa riêng, nhưng không góp vào từ.
Câu hỏi thường gặp
Lớn lao là từ láy gì?
Lớn lao là từ láy âm đầu (lặp âm l). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Lớn lao là từ loại gì?
Lớn lao là tính từ, chỉ đặc điểm to lớn, quan trọng. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Lớn lao và to lớn khác nhau thế nào?
Lớn lao là từ láy, dùng cho điều trừu tượng (niềm vui lớn lao). To lớn là từ ghép, dùng cho cả kích thước (thân hình to lớn) lẫn ý nghĩa (công lao to lớn).
“Lao” trong lớn lao có nghĩa không?
Không. “Lao” ở đây chỉ lặp âm đầu l với “lớn”, không mang nghĩa cây lao hay lao xuống.
