To tát là từ láy hay từ ghép?

“Chuyện này chẳng có gì to tát cả” là câu nói rất quen trong đời sống hằng ngày. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “to tát” là từ láy hay từ ghép, vì tiếng “tát” cũng là một từ có nghĩa (tát nước, cái tát). Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.

Vì sao “to tát” là từ láy?

Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:

Tiêu chí	To	Tát
Âm đầu	t	t
Đứng riêng có nghĩa không?	Có: lớn (quả to, nhà to)	Có (tát nước, cái tát), nhưng là nghĩa khác hẳn
Góp nghĩa vào “to tát”?	✅ Có, đây là tiếng gốc	❌ Không

Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “to”: lớn. Tiếng “tát” chỉ lặp âm đầu t; nó không mang nghĩa tát nước hay cái tát. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).

Điều thú vị là “to tát” không dùng để nói vật to về kích thước. Ta nói “quả dưa to”, không nói “quả dưa to tát”. Từ láy này đã chuyển nghĩa sang cái lớn trừu tượng: việc lớn, chuyện quan trọng. Cùng kiểu láy âm đầu t với to tát có tối tăm, tươi tắn.

“To tát” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?

To tát nghĩa là to lớn, quan trọng, nghiêm trọng, nói về sự việc, công việc, chứ không nói về kích thước đồ vật. Từ này thường dùng trong câu phủ định hoặc câu hỏi: “chẳng có gì to tát”, “có gì to tát đâu”, “việc gì mà to tát thế?”.

Về từ loại, “to tát” là tính từ: thêm “lắm”, “gì” vẫn nghe xuôi (chẳng to tát gì, không to tát lắm). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.

• Cụm từ hay gặp: chẳng có gì to tát, chuyện to tát, việc to tát, không to tát lắm.
• Gần nghĩa: to lớn, lớn lao, quan trọng, nghiêm trọng.
• Trái nghĩa: nhỏ nhặt, vặt vãnh, cỏn con.

Đặt câu với “to tát”

• Chuyện này chẳng có gì to tát cả.
• Em chỉ làm vỡ cái cốc, đâu phải chuyện gì to tát.
• Bố bảo: “Việc nhỏ làm tốt rồi mới mong làm việc to tát.”
• Ước mơ của em không to tát, chỉ là được làm cô giáo ở quê.
• Có gì to tát đâu mà hai bạn giận nhau cả tuần?

Ở cả năm câu, to tát đều nói về sự việc, ước mơ, công việc lớn hay quan trọng, không nói về kích thước đồ vật.

Mẹo phân biệt các từ có tiếng “to”

Từ	Tiếng còn lại	Xếp loại
to tát	“tát” chỉ lặp âm đầu t	Từ láy âm đầu
to lớn	“lớn” có nghĩa, ngang hàng với “to”	Từ ghép đẳng lập
nhỏ nhặt	“nhặt” chỉ lặp âm đầu nh	Từ láy âm đầu

To tát và to lớn gần nghĩa nhưng khác cấu tạo: “lớn” có nghĩa riêng nên to lớn là từ ghép; “tát” không góp nghĩa nên to tát là từ láy. Trái nghĩa với to tát là nhỏ nhặt, cũng là từ láy âm đầu.

Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?

1. Chuyện này chẳng có gì to tát cả.
2. Con voi có thân hình to lớn.
3. Đừng giận nhau vì những chuyện nhỏ nhặt.
4. Gương mặt cô bé tươi tắn sau giấc ngủ.
5. Căn hầm tối tăm, ẩm thấp.

Xem đáp án

1. Từ láy âm đầu: “to” có nghĩa, “tát” chỉ lặp âm t.
2. Từ ghép đẳng lập: “to” và “lớn” đều có nghĩa.
3. Từ láy âm đầu: “nhỏ” có nghĩa, “nhặt” chỉ lặp âm nh.
4. Từ láy âm đầu: “tươi” có nghĩa, “tắn” chỉ lặp âm t.
5. Từ láy âm đầu: “tối” có nghĩa, “tăm” chỉ lặp âm t. Câu này dễ nhầm vì “tăm” (cái tăm) cũng có nghĩa riêng, giống “tát” trong to tát.

Câu hỏi thường gặp

To tát là từ láy gì?

To tát là từ láy âm đầu (lặp âm t). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.

To tát là từ loại gì?

To tát là tính từ, chỉ đặc điểm to lớn, quan trọng của sự việc. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.

“Tát” trong to tát có nghĩa không?

Không. “Tát” ở đây chỉ lặp âm đầu t với “to”, không mang nghĩa tát nước hay cái tát.

To tát và to lớn khác nhau thế nào?

To tát là từ láy, nói về sự việc quan trọng, thường dùng trong câu phủ định (chẳng có gì to tát). To lớn là từ ghép, dùng cho cả kích thước (thân hình to lớn) lẫn ý nghĩa (công lao to lớn).