“Một chuyện lạ lùng đã xảy ra” là câu mở đầu quen thuộc của nhiều câu chuyện. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “lạ lùng” là từ láy hay từ ghép, và nó khác “lạ lẫm” ở chỗ nào. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Lạ lùng là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu l, chỉ tiếng “lạ” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm. VD: Một chuyện lạ lùng đã xảy ra.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu L, “lùng” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “lạ lùng” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Lạ | Lùng |
|---|---|---|
| Âm đầu | l | l |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: chưa từng thấy, khác thường (chuyện lạ) | Không có nghĩa này (“lùng” trong lùng sục là nghĩa khác) |
| Góp nghĩa vào “lạ lùng”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “lạ”. Tiếng “lùng” chỉ lặp âm đầu l; nó không mang nghĩa “lùng sục, tìm kiếm”. Khi đi cùng “lạ”, nó làm cái lạ nghe mạnh hơn: không chỉ chưa quen mà là khác thường, khó hiểu, khiến người ta ngạc nhiên. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Tiếng “lùng” cũng xuất hiện trong lạnh lùng, và ở đó nó cũng chỉ lặp âm l. Cùng kiểu láy âm đầu l với lạ lùng còn có lạ lẫm, lẻ loi.
“Lạ lùng” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Lạ lùng nghĩa là rất lạ, khác thường, khó hiểu, làm cho người ta phải ngạc nhiên. Từ này còn có cách dùng đứng sau một tính từ khác để nhấn mạnh, nghĩa là “lạ lắm, đến mức phải ngạc nhiên” (đẹp lạ lùng, buồn lạ lùng).
Về từ loại, “lạ lùng” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật lạ lùng). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: chuyện lạ lùng, điều lạ lùng, thật lạ lùng, đẹp lạ lùng, cảm giác lạ lùng.
- Gần nghĩa: khác thường, khác lạ, quái lạ.
- Trái nghĩa: bình thường, quen thuộc.
Đặt câu với “lạ lùng”
- Một chuyện lạ lùng đã xảy ra.
- Thật lạ lùng, cây hoa trong vườn nở giữa mùa đông.
- Chú mèo có đôi mắt hai màu trông rất lạ lùng.
- Buổi sáng hôm ấy, bầu trời đẹp lạ lùng.
- Em có một cảm giác lạ lùng khi lần đầu bước lên sân khấu.
Câu 1, 2, 3 và 5 dùng lạ lùng như tính từ thông thường; câu 4 dùng lạ lùng đứng sau “đẹp” để nhấn mạnh (đẹp lắm, đến mức ngạc nhiên).
Mẹo phân biệt lạ lùng và lạ lẫm
| Tiêu chí | Lạ lùng | Lạ lẫm |
|---|---|---|
| Cấu tạo | láy âm đầu l | láy âm đầu l |
| Nghĩa | khác thường, khó hiểu | chưa quen biết |
| Hay nói về | sự việc, hiện tượng | cảm giác của người đến nơi mới |
| Ví dụ | chuyện lạ lùng | nơi ở mới còn lạ lẫm |
Lạ lùng và lạ lẫm đều là từ láy âm đầu, cùng tiếng gốc “lạ”, nhưng nghĩa khác: lạ lùng là khác thường (chuyện lạ lùng); lạ lẫm là chưa quen (em còn lạ lẫm với trường mới). Còn xa lạ, mới lạ là từ ghép, vì tiếng còn lại có nghĩa riêng.
Mẹo 1 – Tìm tiếng chỉ lặp âm: “lùng” không mang nghĩa trong từ này, chỉ lặp âm l → lạ lùng là từ láy.
Mẹo 2 – Lạ lùng là khác thường, lạ lẫm là chưa quen: chuyện lạ lùng, nơi ở mới lạ lẫm.
Mẹo 3 – Tiếng “lùng” hay đi làm tiếng láy: lạ lùng, lạnh lùng đều là từ láy âm đầu l.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Một chuyện lạ lùng đã xảy ra.
- Mọi thứ ở thành phố đều lạ lẫm với em.
- Cô ấy trả lời bằng giọng lạnh lùng.
- Ở nơi xa lạ, em rất nhớ nhà.
- Cả nhóm đi lùng sục khắp nơi để tìm con mèo.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “lạ” có nghĩa, “lùng” chỉ lặp âm l.
- Từ láy âm đầu: “lạ” có nghĩa, “lẫm” chỉ lặp âm l.
- Từ láy âm đầu: “lạnh” có nghĩa, “lùng” chỉ lặp âm l.
- Từ ghép đẳng lập: “xa” và “lạ” đều có nghĩa.
- Từ ghép: “lùng” (tìm kiếm khắp nơi) và “sục” (lục tìm từng chỗ) đều có nghĩa, không lặp âm. Câu này dễ nhầm vì có tiếng “lùng” như câu 1 và 3, nhưng ở đây “lùng” mang nghĩa riêng.
Câu hỏi thường gặp
Lạ lùng là từ láy gì?
Lạ lùng là từ láy âm đầu (lặp âm l). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Lạ lùng là từ loại gì?
Lạ lùng là tính từ, chỉ đặc điểm khác thường, khó hiểu. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Lạ lùng và lạ lẫm khác nhau thế nào?
Cả hai là từ láy âm đầu. Lạ lùng là khác thường, khiến người ta ngạc nhiên (chuyện lạ lùng). Lạ lẫm là chưa quen biết (em còn lạ lẫm với trường mới).
“Lùng” trong lạ lùng có nghĩa không?
Không. “Lùng” ở đây chỉ lặp âm đầu l với “lạ”, không mang nghĩa lùng sục, tìm kiếm.
