“Mọi thứ ở thành phố đều lạ lẫm với em” là câu văn quen thuộc khi kể về lần đầu đi xa. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “lạ lẫm” là từ láy hay từ ghép, nhất là khi đặt nó cạnh xa lạ, lạ lùng. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Lạ lẫm là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu l, chỉ tiếng “lạ” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (cảm giác). VD: Mọi thứ ở thành phố đều lạ lẫm với em.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu L, “lẫm” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “lạ lẫm” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Lạ | Lẫm |
|---|---|---|
| Âm đầu | l | l |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: chưa từng thấy, chưa quen (người lạ) | Không |
| Góp nghĩa vào “lạ lẫm”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “lạ”. Tiếng “lẫm” đứng riêng không có nghĩa; nó chỉ lặp âm đầu l, làm cho cảm giác lạ nghe rõ hơn, kèm chút bỡ ngỡ, rụt rè. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Cùng kiểu láy âm đầu l với lạ lẫm có lẻ loi, lạ lùng.
“Lạ lẫm” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Lạ lẫm nghĩa là lạ, chưa quen biết, chưa từng gặp, nên còn ngỡ ngàng, chưa biết cách cư xử. Từ này thường nói về cảm giác của người khi đến nơi mới, gặp người mới, làm việc mới (cảm giác lạ lẫm, ánh mắt lạ lẫm).
Về từ loại, “lạ lẫm” là tính từ: thêm “rất”, “còn” phía trước vẫn nghe xuôi (còn lạ lẫm). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: cảm giác lạ lẫm, còn lạ lẫm, nhìn lạ lẫm, lạ lẫm với, ánh mắt lạ lẫm.
- Gần nghĩa: bỡ ngỡ, xa lạ, mới mẻ, ngỡ ngàng.
- Trái nghĩa: quen thuộc, thân quen, gần gũi.
Đặt câu với “lạ lẫm”
- Mọi thứ ở thành phố đều lạ lẫm với em.
- Ngày đầu vào lớp Một, em còn lạ lẫm với thầy cô, bạn bè.
- Chú mèo con nhìn căn nhà mới bằng ánh mắt lạ lẫm.
- Món ăn này lạ lẫm với người nước ngoài nhưng rất quen với người Việt.
- Sau một tuần, cảm giác lạ lẫm ở trường mới đã qua đi.
Ở cả năm câu, lạ lẫm đều chỉ cảm giác chưa quen với nơi chốn, con người hay món ăn.
Mẹo phân biệt các từ có tiếng “lạ”
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| lạ lẫm | “lẫm” không có nghĩa riêng | Từ láy âm đầu |
| lạ lùng | “lùng” không góp nghĩa “lạ” | Từ láy âm đầu |
| xa lạ | “xa” có nghĩa, ngang hàng | Từ ghép đẳng lập |
| mới lạ | “mới” có nghĩa, ngang hàng | Từ ghép đẳng lập |
Lạ lẫm và lạ lùng đều là từ láy nhưng nghĩa khác: lạ lẫm là chưa quen; lạ lùng là khác thường, khó hiểu (chuyện lạ lùng). Còn xa lạ, mới lạ ghép “lạ” với một tiếng có nghĩa riêng nên là từ ghép.
Mẹo 1 – Thử nói riêng tiếng còn lại: “xa”, “mới” có nghĩa → xa lạ, mới lạ là từ ghép; “lẫm” không có nghĩa → lạ lẫm là từ láy.
Mẹo 2 – Tìm tiếng gốc: “lạ” mang nghĩa chính, “lẫm” chỉ lặp âm l.
Mẹo 3 – Lạ lẫm là chưa quen, lạ lùng là khác thường: nơi ở mới lạ lẫm, câu chuyện lạ lùng.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Mọi thứ ở thành phố đều lạ lẫm với em.
- Ở nơi xa lạ, em rất nhớ nhà.
- Ông kể một câu chuyện thật lạ lùng.
- Ngày đầu đến trường, em còn bỡ ngỡ.
- Bạn Lan có nhiều ý tưởng mới lạ.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “lạ” có nghĩa, “lẫm” chỉ lặp âm l.
- Từ ghép đẳng lập: “xa” và “lạ” đều có nghĩa, dù cùng vần a.
- Từ láy âm đầu: “lạ” có nghĩa, “lùng” chỉ lặp âm l.
- Từ láy vần: hai tiếng cùng vần ơ (bỡ – ngỡ).
- Từ ghép đẳng lập: “mới” và “lạ” đều có nghĩa. Câu này dễ nhầm vì cùng tiếng “lạ” như câu 1 và 3.
Câu hỏi thường gặp
Lạ lẫm là từ láy gì?
Lạ lẫm là từ láy âm đầu (lặp âm l). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Lạ lẫm là từ loại gì?
Lạ lẫm là tính từ, chỉ đặc điểm chưa quen, chưa từng gặp. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Lạ lẫm và xa lạ khác nhau thế nào?
Lạ lẫm là từ láy, nói về cảm giác chưa quen của mình (em còn lạ lẫm). Xa lạ là từ ghép, nói về người, nơi chốn không quen biết, không gần gũi (người xa lạ, nơi xa lạ).
Lạ lẫm hay lạ lẩm?
Viết đúng là lạ lẫm (dấu ngã ở tiếng sau).
