“Chị gái em rất xinh đẹp”: “xinh đẹp” là từ chỉ gì, thuộc từ loại nào? Đây là từ quen thuộc trong bài tả người, và bài tập hay hỏi thêm xinh đẹp là từ láy hay từ ghép, vì nó nghe na ná xinh xắn, xinh xinh. Bài này trả lời cả hai, giống các bài khác trong mục từ loại.
✅ Xinh đẹp là từ chỉ đặc điểm (hình dáng, vẻ ngoài), tức là tính từ (Wiktionary ghi là tính từ). ❌ Không phải từ chỉ sự vật hay hoạt động.
Cấu tạo: xinh đẹp là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là ghép tổng hợp): “xinh” và “đẹp” đều có nghĩa, không lặp âm. VD: Chị gái em rất xinh đẹp.
💡 Mẹo nhớ: nói được “cô bé xinh đẹp”, “rất xinh đẹp”, không nói được “những xinh đẹp” → tính từ chỉ đặc điểm.
Vì sao “xinh đẹp” là tính từ?
Tính từ là từ chỉ đặc điểm, tính chất của người, vật; trong đó có nhóm từ chỉ hình dáng, vẻ ngoài: cao, gầy, xinh, đẹp, xinh đẹp. Thử với xinh đẹp:
| Phép thử | Ví dụ | Kết quả |
|---|---|---|
| Đứng sau danh từ chỉ người, vật | cô bé xinh đẹp, bông hoa xinh đẹp | ✅ Cho biết đặc điểm → tính từ |
| Thêm “rất”, “thật” phía trước | rất xinh đẹp, thật xinh đẹp | ✅ Nghe xuôi → dấu hiệu của tính từ |
| Thêm “những” phía trước | những xinh đẹp | ❌ Không nói được → không phải danh từ |
| Hỏi “làm gì?” | Chị làm gì? – xinh đẹp | ❌ Không trả lời “làm gì?” → không phải động từ |
Xinh đẹp trả lời câu hỏi “thế nào?” (chị gái em thế nào? – xinh đẹp), đi được với “rất”, “thật”, nhưng không đi được với “những”. Vì vậy xinh đẹp là tính từ, từ chỉ đặc điểm (vẻ ngoài).
“Xinh đẹp” nghĩa là gì? Là từ chỉ gì?
Xinh đẹp là có hình dáng, khuôn mặt ưa nhìn, dễ thương, đẹp một cách nhã nhặn. Từ này hay dùng cho người (cô gái xinh đẹp, em bé xinh đẹp) và cũng dùng cho cảnh vật, đồ vật (thị trấn nhỏ xinh đẹp, chiếc váy xinh đẹp).
Theo cách chia ở lớp 2–3, xinh đẹp là từ chỉ đặc điểm, cụ thể là đặc điểm về hình dáng, vẻ ngoài.
Về cấu tạo, xinh đẹp là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5). “Xinh” (nhỏ nhắn, dễ thương) và “đẹp” (ưa nhìn) đều có nghĩa, gần nghĩa nhau, ngang hàng, ghép lại thành nghĩa chung. Hai tiếng không lặp âm đầu (x – đ) hay vần (inh – ep), nên không phải từ láy.
- Cụm từ hay gặp: cô gái xinh đẹp, rất xinh đẹp, xinh đẹp dịu dàng, vẻ xinh đẹp.
- Gần nghĩa: xinh xắn, xinh tươi, duyên dáng, tươi đẹp (nói cảnh vật).
- Trái nghĩa: xấu xí, khó coi.
Đặt câu với “xinh đẹp”
- Chị gái em rất xinh đẹp.
- Cô dâu hôm nay thật xinh đẹp trong tà áo dài.
- Em bé xinh đẹp như một thiên thần.
- Đà Lạt là một thành phố nhỏ xinh đẹp.
- Mẹ may cho em chiếc váy xinh đẹp để đi dự tiệc.
Ở cả năm câu, xinh đẹp đều cho biết người, cảnh vật, đồ vật có vẻ ngoài như thế nào.
Mẹo nhận biết danh từ, động từ, tính từ
So xinh đẹp với các từ có cùng tiếng “xinh” hoặc “đẹp”:
| Từ | Phép thử | Từ loại |
|---|---|---|
| xinh đẹp | rất xinh đẹp ✅, những xinh đẹp ❌ | Tính từ, từ ghép đẳng lập |
| xinh xắn | rất xinh xắn ✅ | Tính từ, từ láy (cùng âm đầu x) |
| vẻ đẹp | những vẻ đẹp ✅, rất vẻ đẹp ❌ | Danh từ (có “vẻ” đứng trước) |
| làm đẹp | chị đang làm đẹp ✅ | Động từ (chỉ hoạt động) |
Xinh đẹp và xinh xắn đều là tính từ, nhưng khác cấu tạo: xinh xắn là từ láy (“xắn” chỉ lặp âm đầu x), còn xinh đẹp là từ ghép (“đẹp” có nghĩa riêng). Khi có “vẻ” đứng trước (vẻ đẹp), cả cụm gọi tên một đặc điểm nên là danh từ. Mẹo: hỏi “cái gì?” → danh từ; hỏi “làm gì?” → động từ; hỏi “thế nào?” → tính từ.
Mẹo 1 – Hỏi “thế nào?”: chị gái thế nào? – xinh đẹp → từ chỉ đặc điểm.
Mẹo 2 – Hai tiếng đều có nghĩa, không lặp âm: xinh + đẹp → từ ghép đẳng lập, không phải từ láy.
Mẹo 3 – Có “vẻ” đứng trước thì là danh từ: vẻ đẹp, vẻ xinh đẹp.
Bài tập: Từ in đậm là danh từ, động từ hay tính từ?
- Chị gái em rất xinh đẹp.
- Bé Na có khuôn mặt xinh xắn.
- Em yêu vẻ đẹp của quê hương.
- Mẹ trang điểm trước khi đi dự tiệc.
- Đà Lạt là một thành phố nhỏ xinh đẹp.
Xem đáp án
- Tính từ: đứng sau “rất”, chỉ vẻ ngoài của chị.
- Tính từ: cho biết khuôn mặt bé Na thế nào.
- Danh từ: có “vẻ” đứng trước, gọi tên một đặc điểm.
- Động từ: chỉ hoạt động của mẹ.
- Tính từ: cho biết thành phố thế nào. Câu này dễ nhầm vì xinh đẹp thường dùng cho người, ở đây lại dùng cho cảnh vật.
Câu hỏi thường gặp
Xinh đẹp là từ chỉ gì?
Xinh đẹp là từ chỉ đặc điểm, cụ thể là chỉ hình dáng, vẻ ngoài của người, cảnh vật.
Xinh đẹp là từ loại gì?
Xinh đẹp là tính từ (Wiktionary ghi là tính từ): nói được “rất xinh đẹp”, không nói được “những xinh đẹp”.
Xinh đẹp là từ láy hay từ ghép?
Xinh đẹp là từ ghép đẳng lập (ghép tổng hợp): “xinh” và “đẹp” đều có nghĩa, không lặp âm.
Xinh đẹp và xinh xắn khác nhau thế nào?
Cả hai là tính từ chỉ vẻ ngoài. Xinh xắn là từ láy, thường tả vẻ nhỏ nhắn, dễ thương (khuôn mặt xinh xắn). Xinh đẹp là từ ghép, nghĩa rộng hơn, dùng cho người lớn, cảnh vật.
