“Tiếng hát vui tươi vang khắp sân trường” là câu văn quen thuộc khi tả ngày hội. Trong bài tập, từ này hay được hỏi: vui tươi là từ ghép gì, đẳng lập hay chính phụ? Nó còn có cách nói đảo là “tươi vui”, và dễ lẫn với “vui vẻ” (một từ láy). Bài này trả lời từng bước, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Vui tươi là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “vui” và “tươi” đều có nghĩa. Đảo lại “tươi vui” cũng đúng, cũng là từ ghép. ❌ Không phải từ ghép chính phụ, cũng không phải từ láy.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm. VD: Tiếng hát vui tươi vang khắp sân trường.
💡 Mẹo nhớ: “vui” và “tươi” đều có nghĩa → từ ghép. Đảo lại “tươi vui” cũng đúng.
Vì sao “vui tươi” là từ ghép đẳng lập?
Bước 1 – Từ láy hay từ ghép? Tách hai tiếng ra:
| Tiêu chí | Vui | Tươi |
|---|---|---|
| Âm đầu, vần | v + ui | t + ươi |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: thấy thích, dễ chịu (em vui) | Có: tươi tắn, đầy sức sống (nụ cười tươi) |
| Góp nghĩa vào “vui tươi”? | ✅ Có | ✅ Có |
Hai tiếng không lặp âm: khác âm đầu (v – t), khác vần (ui – ươi). Cả hai đều có nghĩa riêng: “vui” là thấy thích, dễ chịu; “tươi” là tươi tắn, rạng rỡ. Không lặp âm và đều có nghĩa, nên vui tươi là từ ghép, không thể là từ láy.
Bước 2 – Ghép kiểu gì? Hai tiếng ngang hàng, không tiếng nào làm rõ cho tiếng nào, nên đổi chỗ được mà nghĩa vẫn giữ (vui tươi – tươi vui). Nghĩa chung là vui vẻ và tươi tắn, đầy sức sống. Vì vậy đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5).
Cùng kiểu ghép “vui” với một tiếng có nghĩa có vui mừng, vui sướng; cùng kiểu ghép “tươi” có xinh tươi, tươi đẹp.
“Vui tươi” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Vui tươi nghĩa là vui vẻ và tươi tắn, rộn ràng, đầy sức sống. Từ này hay dùng cho tiếng hát, nụ cười, không khí, cảnh vật (bài hát vui tươi, không khí vui tươi). “Tươi vui” cùng nghĩa, hay gặp trong thơ, lời bài hát.
Về từ loại, “vui tươi” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật vui tươi). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: tiếng hát vui tươi, nụ cười vui tươi, không khí vui tươi, mùa xuân vui tươi.
- Gần nghĩa: tươi vui, vui vẻ, tươi tắn, rộn ràng.
- Trái nghĩa: buồn bã, ảm đạm, u buồn.
Đặt câu với “vui tươi”
- Tiếng hát vui tươi vang khắp sân trường.
- Ngày Tết, không khí trong nhà thật vui tươi.
- Cô bé có nụ cười vui tươi, hồn nhiên.
- Bài hát mừng xuân có giai điệu vui tươi, dễ thuộc.
- Gương mặt tươi vui của các bạn làm buổi lễ thêm rộn ràng.
Câu 1 đến 4 dùng “vui tươi”; câu 5 dùng cách nói đảo “tươi vui”, nghĩa không đổi.
Mẹo phân biệt các từ có tiếng “vui”, “tươi”
| Từ | Cấu tạo | Xếp loại |
|---|---|---|
| vui tươi | “vui” và “tươi” đều có nghĩa, không lặp âm | Ghép đẳng lập (tổng hợp) |
| vui mừng | “vui” và “mừng” đều có nghĩa | Ghép đẳng lập (tổng hợp) |
| vui vẻ | “vui” có nghĩa, “vẻ” lặp âm v | Từ láy âm đầu |
| tươi tắn | “tươi” có nghĩa, “tắn” lặp âm t | Từ láy âm đầu |
Vui tươi và vui vẻ gần nghĩa nhưng khác cấu tạo: “tươi” có nghĩa riêng nên vui tươi là từ ghép; “vẻ” không góp nghĩa nên vui vẻ là từ láy. Tương tự, tươi tắn là từ láy vì “tắn” chỉ lặp âm t.
Mẹo 1 – Không lặp âm thì không phải từ láy: vui – tươi khác cả âm đầu (v – t) lẫn vần (ui – ươi).
Mẹo 2 – Đổi chỗ được → ghép đẳng lập: vui tươi – tươi vui, giống nhỏ bé – bé nhỏ.
Mẹo 3 – Vui tươi là ghép, vui vẻ là láy: cùng tiếng “vui”, nhưng “vẻ” không có nghĩa trong từ này.
Bài tập: Từ nào là từ ghép, từ nào là từ láy?
- vui tươi
- tươi vui
- vui vẻ
- tươi tắn
- vui mừng
Xem đáp án
- Từ ghép đẳng lập: “vui” và “tươi” đều có nghĩa.
- Từ ghép đẳng lập: đảo lại từ “vui tươi”, hai tiếng vẫn đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “vui” có nghĩa, “vẻ” chỉ lặp âm v.
- Từ láy âm đầu: “tươi” có nghĩa, “tắn” chỉ lặp âm t.
- Từ ghép đẳng lập: “vui” và “mừng” đều có nghĩa. Câu này dễ nhầm vì có tiếng “vui” như vui vẻ, nhưng “mừng” có nghĩa riêng.
Câu hỏi thường gặp
Vui tươi là từ ghép gì?
Vui tươi là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): hai tiếng ngang hàng, cùng có nghĩa.
Tươi vui là từ láy hay từ ghép?
Tươi vui cũng là từ ghép đẳng lập: chỉ là vui tươi đảo trật tự, hai tiếng vẫn đều có nghĩa.
Vui tươi có phải từ láy không?
Không. Hai tiếng khác âm đầu (v – t), khác vần (ui – ươi), và cả hai đều có nghĩa, nên đây là từ ghép.
Vui tươi là từ loại gì?
Vui tươi là tính từ, chỉ đặc điểm vui vẻ và tươi tắn. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
