“Lan và Hoa là đôi bạn thân thiết” là câu văn quen thuộc. Hai tiếng “thân” và “thiết” cùng âm đầu th, lại gần giống từ láy tha thiết, nên nhiều bạn xếp nhầm. Bài này tách từng tiếng để thấy vì sao thân thiết là từ ghép, kèm cách nhớ chính tả của từ này, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Thân thiết là từ ghép, cụ thể là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “thân” và “thiết” (gần gũi, Hán Việt) đều có nghĩa. ❌ Không phải từ láy, dù hai tiếng cùng âm đầu th.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (quan hệ, tình cảm). VD: Lan và Hoa là đôi bạn thân thiết.
💡 Mẹo nhớ: trùng âm (cùng âm đầu TH) nhưng “thân” và “thiết” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “thân thiết” là từ ghép?
Tách hai tiếng ra, xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Thân | Thiết |
|---|---|---|
| Âm đầu | th | th |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: gần gũi, có tình cảm (bạn thân) | Có: gần gũi, thắm thiết (Hán Việt) |
| Góp nghĩa vào “thân thiết”? | ✅ Có | ✅ Có |
“Thân” là gần gũi, có tình cảm, như trong bạn thân, thân nhau. “Thiết” là tiếng Hán Việt, cũng mang nghĩa gần gũi, thắm thiết, có trong thắm thiết. Hai tiếng cùng nghĩa ghép lại, nhấn mạnh sự gắn bó, nên thân thiết là từ ghép. Hai tiếng cùng âm đầu th chỉ là tình cờ.
Hai tiếng ngang hàng, gần nghĩa nhau, nên đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5).
Về chính tả, “thiết” kết thúc bằng t, không phải c: viết thân thiết, không viết “thân thiếc”. Giải thích chi tiết có trong bài Thân thiết hay thân thiếc?
“Thân thiết” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Thân thiết nghĩa là rất thân, gắn bó, có tình cảm đằm thắm với nhau. Từ này dùng cho quan hệ bạn bè, họ hàng, hàng xóm (bạn thân thiết, láng giềng thân thiết) và cả cho nơi chốn, đồ vật gắn bó lâu năm (mái trường thân thiết).
Về từ loại, “thân thiết” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (rất thân thiết). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: bạn bè thân thiết, đôi bạn thân thiết, mối quan hệ thân thiết, láng giềng thân thiết.
- Gần nghĩa: thân thương, gắn bó, gần gũi, thắm thiết.
- Trái nghĩa: xa lạ, xa cách, lạnh nhạt.
Đặt câu với “thân thiết”
- Lan và Hoa là đôi bạn thân thiết.
- Hai gia đình là láng giềng thân thiết đã nhiều năm.
- Mái trường tiểu học là nơi thân thiết của tuổi thơ em.
- Sau chuyến cắm trại, cả lớp trở nên thân thiết hơn.
- Ông và bà Tư là đôi bạn thân thiết từ thời đi học.
Ở cả năm câu, thân thiết đều nêu đặc điểm gần gũi, gắn bó của mối quan hệ hoặc nơi chốn.
Mẹo phân biệt từ ghép và từ láy có tiếng “thiết”
| Từ | Hai tiếng | Xếp loại |
|---|---|---|
| thân thiết | “thân” và “thiết” đều có nghĩa | Từ ghép |
| tha thiết | cùng âm đầu th, không tiếng nào mang nghĩa của cả từ | Từ láy âm đầu |
| thắm thiết | “thắm” có nghĩa (đậm đà), “thiết” có nghĩa | Từ ghép |
| gắn bó | “gắn” và “bó” đều có nghĩa | Từ ghép |
Cặp dễ nhầm nhất là thân thiết và tha thiết: cùng âm đầu th, cùng tiếng “thiết”. Khác nhau ở tiếng đầu: “thân” có nghĩa rõ ràng (bạn thân) nên thân thiết là từ ghép; “tha” không góp nghĩa nên tha thiết là từ láy.
Mẹo 1 – Trùng âm đầu chưa chắc là láy: thân thiết cùng âm th nhưng hai tiếng đều có nghĩa → từ ghép, giống thành thật.
Mẹo 2 – So với tha thiết: “thân” có nghĩa → thân thiết là từ ghép; “tha” không góp nghĩa → tha thiết là từ láy.
Mẹo 3 – Nhớ chính tả: thiết kết thúc bằng t (thân thiết, tha thiết, cần thiết), không viết “thiếc”.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Lan và Hoa là đôi bạn thân thiết.
- Em tha thiết mong được về quê thăm bà.
- Bạn Nam là người rất thành thật.
- Ông em là người rất thật thà.
- Hai bạn gắn bó với nhau từ nhỏ.
Xem đáp án
- Từ ghép: “thân” và “thiết” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: hai tiếng lặp âm th, không tiếng nào mang nghĩa riêng của từ.
- Từ ghép: “thành” (thật lòng) và “thật” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “thật” có nghĩa, “thà” chỉ lặp âm th.
- Từ ghép: “gắn” và “bó” đều có nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Thân thiết là từ ghép gì?
Thân thiết là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): hai tiếng ngang hàng, gần nghĩa nhau.
Vì sao thân thiết không phải từ láy?
Vì “thân” và “thiết” (gần gũi) đều có nghĩa và cùng góp nghĩa. Hai tiếng chỉ tình cờ cùng âm đầu th.
Thân thiết viết “thiết” hay “thiếc”?
Viết thân thiết, kết thúc bằng t. “Thiếc” là tên một kim loại, không liên quan.
Thân thiết và tha thiết khác nhau thế nào?
Thân thiết là rất thân, gắn bó (bạn bè thân thiết) và là từ ghép. Tha thiết là sâu sắc, rất mong muốn (tình cảm tha thiết) và là từ láy.
