“Anh trai em là một người thợ tài giỏi” là câu văn quen thuộc khi khen một ai đó. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “tài giỏi” là từ ghép hay từ láy, nhất là khi đặt nó cạnh giỏi giang, một từ láy rất giống nghĩa. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Tài giỏi là từ ghép, cụ thể là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “tài” và “giỏi” đều có nghĩa, không lặp âm. ❌ Không phải từ láy.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (năng lực). VD: Anh trai em là một người thợ tài giỏi.
💡 Mẹo nhớ: “tài” và “giỏi” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “tài giỏi” là từ ghép?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Tài | Giỏi |
|---|---|---|
| Âm đầu, vần | t + ai | gi + oi |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: có năng lực hơn người (anh ấy tài thật) | Có: làm tốt, hiểu nhiều (học giỏi) |
| Góp nghĩa vào “tài giỏi”? | ✅ Có | ✅ Có |
Hai tiếng không lặp âm: khác âm đầu (t – gi), khác vần (ai – oi). Cả hai đều có nghĩa riêng và gần nghĩa nhau: “tài” là có năng lực hơn người (người có tài), “giỏi” là làm tốt, hiểu nhiều (học giỏi, giỏi việc). Ghép lại, tài giỏi là có tài và giỏi giang. Không lặp âm và đều có nghĩa, nên tài giỏi là từ ghép.
Hai tiếng ngang hàng, cùng tạo nên nghĩa chung, nên đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5).
“Tài giỏi” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Tài giỏi nghĩa là có tài, có năng lực, làm việc giỏi hơn nhiều người. Từ này dùng để khen người (người thợ tài giỏi, vị bác sĩ tài giỏi) và đôi khi cho cả việc làm (một cách giải quyết tài giỏi).
Về từ loại, “tài giỏi” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật tài giỏi). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: người thợ tài giỏi, tài giỏi hơn người, thông minh tài giỏi, vừa tài giỏi vừa khiêm tốn.
- Gần nghĩa: giỏi giang, tài năng, tài ba, xuất sắc.
- Trái nghĩa: kém cỏi, bất tài, vụng về.
Đặt câu với “tài giỏi”
- Anh trai em là một người thợ tài giỏi.
- Cô bác sĩ tài giỏi đã chữa khỏi bệnh cho ông.
- Thánh Gióng là người anh hùng tài giỏi trong truyện cổ.
- Dù tài giỏi, bạn Nam vẫn luôn khiêm tốn.
- Muốn trở thành người tài giỏi, em phải chăm chỉ học tập.
Ở cả năm câu, tài giỏi đều khen năng lực hơn người của con người.
Mẹo phân biệt tài giỏi và giỏi giang
| Từ | Cấu tạo | Xếp loại |
|---|---|---|
| tài giỏi | “tài” và “giỏi” đều có nghĩa, không lặp âm | Từ ghép đẳng lập |
| giỏi giang | “giỏi” có nghĩa, “giang” lặp âm gi | Từ láy âm đầu |
| tài năng | “tài” và “năng” (khả năng) đều có nghĩa | Từ ghép |
| kém cỏi | “kém” có nghĩa, “cỏi” lặp âm /k/ (k – c) | Từ láy âm đầu |
Tài giỏi và giỏi giang gần nghĩa nhưng khác cấu tạo: “tài” có nghĩa riêng nên tài giỏi là từ ghép; “giang” không góp nghĩa “giỏi” nên giỏi giang là từ láy. Trái nghĩa với cả hai là kém cỏi, cũng là từ láy (k và c cùng ghi âm /k/, giống cót két).
Mẹo 1 – Không lặp âm thì không phải từ láy: tài – giỏi khác cả âm đầu (t – gi) lẫn vần (ai – oi).
Mẹo 2 – Thử nói riêng từng tiếng: “anh ấy tài thật”, “bạn ấy học giỏi” đều có nghĩa → từ ghép.
Mẹo 3 – Tài giỏi là ghép, giỏi giang là láy: cùng nghĩa khen, nhưng “giang” không có nghĩa trong từ này.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Anh trai em là một người thợ tài giỏi.
- Chị Hai học hành giỏi giang nên được cả xóm khen.
- Bạn ấy có tài năng vẽ tranh.
- Đừng chê bạn kém cỏi, ai cũng có lúc sai.
- Bà khéo léo xâu kim may áo.
Xem đáp án
- Từ ghép đẳng lập: “tài” và “giỏi” đều có nghĩa, không lặp âm.
- Từ láy âm đầu: “giỏi” có nghĩa, “giang” chỉ lặp âm gi.
- Từ ghép: “tài” và “năng” đều có nghĩa (Hán Việt).
- Từ láy âm đầu: “kém” có nghĩa, “cỏi” chỉ lặp âm /k/ (k – c).
- Từ láy vần: hai tiếng cùng vần eo (khéo – léo). Câu này dễ nhầm vì cũng là lời khen như tài giỏi, nhưng lại là từ láy.
Câu hỏi thường gặp
Tài giỏi là từ ghép gì?
Tài giỏi là từ ghép đẳng lập: hai tiếng ngang hàng, cùng có nghĩa. Lớp 4–5 gọi đây là từ ghép tổng hợp.
Tài giỏi có phải từ láy không?
Không. Hai tiếng khác âm đầu (t – gi), khác vần (ai – oi), và cả hai đều có nghĩa, nên đây là từ ghép.
Tài giỏi và giỏi giang khác nhau thế nào?
Tài giỏi là từ ghép, nhấn vào năng lực hơn người. Giỏi giang là từ láy, khen người làm gì cũng được việc, nhanh nhẹn, đảm đang.
Tài giỏi là từ loại gì?
Tài giỏi là tính từ, chỉ đặc điểm có tài, có năng lực. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
