Thơm phức có phải là từ láy không? Ghép gì, từ loại gì?

“Nồi cơm mới nấu thơm phức” là câu văn khiến ai đọc cũng thấy đói bụng. Khi làm bài tập, nhiều bạn hỏi: thơm phức có phải là từ láy không, vì nó đọc lên rất giống thơm tho, một từ láy quen thuộc. Câu trả lời là không. Bài này giải thích vì sao, giống các bài khác trong mục từ ghép.

❌ Thơm phức không phải từ láy. ✅ Thơm phức là từ ghép chính phụ (lớp 4–5 gọi là từ ghép phân loại): “thơm” là tiếng chính, “phức” bổ sung nghĩa (mùi bốc lên mạnh).

Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (mùi). VD: Nồi cơm mới nấu thơm phức.

💡 Mẹo nhớ: “thơm” là tiếng chính, “phức” bổ sung nghĩa cho “thơm” → từ ghép chính phụ.

Vì sao “thơm phức” là từ ghép?

Bước 1 – Từ láy hay từ ghép? Tách hai tiếng ra:

Tiêu chí	Thơm	Phức
Âm đầu, vần	th + ơm	ph + ưc
Nghĩa trong từ	có mùi dễ chịu	mùi bốc lên mạnh, nồng
Vai trò trong từ	tiếng chính	bổ sung nghĩa: thơm đến mức nào

Hai tiếng không lặp âm: khác âm đầu (th – ph), khác vần (ơm – ưc). Không có phần âm nào lặp lại, nên thơm phức không thể là từ láy, dù nó đứng cạnh thơm tho. Tiếng “phức” góp nghĩa vào từ: nó cho biết mùi thơm ấy bốc lên mạnh, nồng, xộc vào mũi.

Bước 2 – Ghép kiểu gì? “Thơm” là tiếng chính, “phức” đứng sau làm rõ mức độ thơm: thơm bốc lên mạnh. Thơm phức là “một kiểu thơm”, nên đây là từ ghép chính phụ (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép phân loại (cách gọi lớp 4–5).

Cùng kiểu “tiếng chính đứng trước, tiếng phụ làm rõ mức độ” với thơm phức có thơm ngát, thơm lừng, và ngọt lịm (ngọt đậm).

“Thơm phức” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?

Thơm phức nghĩa là có mùi thơm bốc lên mạnh, nồng và hấp dẫn, thường là mùi đồ ăn vừa nấu chín. Từ này hay dùng cho cơm mới, xôi, bánh nướng, thịt nướng, cà phê, những món có mùi thơm làm người ta muốn ăn ngay.

Về từ loại, “thơm phức” là tính từ, chỉ đặc điểm về mùi. Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.

Cụm từ hay gặp: cơm thơm phức, xôi thơm phức, bánh mì thơm phức, mùi thơm phức, thơm phức cả gian bếp.
Gần nghĩa: thơm lừng, thơm nức, thơm ngào ngạt.
Trái nghĩa: hôi, khét, ôi thiu.

Đặt câu với “thơm phức”

Nồi cơm mới nấu thơm phức.
Mẹ đồ xôi gấc thơm phức cho cả nhà ăn sáng.
Lò bánh mì đầu ngõ bay ra mùi thơm phức.
Đĩa thịt nướng thơm phức khiến em thèm chảy nước miếng.
Ấm trà mới pha thơm phức, ông nhấp một ngụm rồi mỉm cười.

Ở cả năm câu, thơm phức đều tả mùi thơm bốc lên mạnh của đồ ăn, đồ uống.

Mẹo phân biệt thơm phức và thơm tho

Từ	Cấu tạo	Xếp loại
thơm phức	“phức” làm rõ: mùi bốc lên mạnh	Ghép chính phụ (phân loại)
thơm ngát	“ngát” làm rõ: thơm lan xa	Ghép chính phụ (phân loại)
thơm lừng	“lừng” làm rõ: thơm lan khắp	Ghép chính phụ (phân loại)
thơm tho	“tho” chỉ lặp âm đầu th	Từ láy âm đầu

Thơm phức và thơm tho là cặp dễ nhầm nhất. Thơm tho có tiếng “tho” chỉ lặp âm th, không làm rõ mức độ, nên là từ láy; thơm phức không lặp âm, tiếng “phức” làm rõ mức độ thơm, nên là từ ghép chính phụ. Nghĩa cũng khác: thơm tho là thơm nhẹ, sạch sẽ (quần áo thơm tho); thơm phức là thơm nồng, bốc lên mạnh (cơm thơm phức).

Mẹo 1 – Không lặp âm thì không phải từ láy: thơm – phức khác cả âm đầu (th – ph) lẫn vần (ơm – ưc).

Mẹo 2 – Hỏi “một kiểu thơm không?”: thơm phức là một kiểu thơm (thơm bốc lên mạnh) → chính phụ.

Mẹo 3 – Thơm phức cho đồ ăn, thơm tho cho quần áo: cơm thơm phức, quần áo thơm tho.

Mẹo ghi nhớ: “thơm” là tiếng chính, “phức” bổ sung nghĩa (mùi bốc lên mạnh) nên thơm phức là từ ghép chính phụ.

Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?

Nồi cơm mới nấu thơm phức.
Quần áo mới giặt thơm tho.
Hoa sữa nở thơm ngát cả con phố.
Quả dưa hấu ngọt lịm.
Mùi hoa bưởi thoang thoảng trong vườn.

Xem đáp án

Từ ghép chính phụ: “thơm” là tiếng chính, “phức” làm rõ: thơm bốc lên mạnh.
Từ láy âm đầu: “thơm” có nghĩa, “tho” chỉ lặp âm th.
Từ ghép chính phụ: “thơm” là tiếng chính, “ngát” làm rõ: thơm lan xa.
Từ ghép chính phụ: “ngọt” là tiếng chính, “lịm” làm rõ mức độ ngọt.
Từ láy toàn bộ: lặp lại tiếng “thoảng”, tiếng đầu đổi thanh (thoang – thoảng). Câu này dễ nhầm vì cùng tả mùi thơm như thơm phức, nhưng lại là từ láy.

Câu hỏi thường gặp