“Ông bà chăm chút ruộng vườn quanh năm” là câu văn quen thuộc khi tả cuộc sống ở quê. Trong bài tập, “ruộng vườn” thường được hỏi: đây là từ ghép gì, tổng hợp hay phân loại, đẳng lập hay chính phụ? Bài này trả lời từng bước, kèm cách phân biệt với ruộng lúa, vườn rau, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Ruộng vườn là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “ruộng” và “vườn” đều có nghĩa, ngang hàng nhau, ghép lại chỉ đất trồng trọt nói chung. ❌ Không phải từ ghép chính phụ, càng không phải từ láy.
Từ loại: danh từ, chỉ sự vật. VD: Ông bà chăm chút ruộng vườn quanh năm.
💡 Mẹo nhớ: “ruộng” và “vườn” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung (đất trồng trọt) → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “ruộng vườn” là từ ghép đẳng lập?
Bước 1 – Từ láy hay từ ghép? Tách hai tiếng ra:
| Tiêu chí | Ruộng | Vườn |
|---|---|---|
| Âm đầu, vần | r + uông | v + ươn |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: đất trồng lúa, hoa màu | Có: khoảng đất trồng rau, cây quanh nhà |
| Góp nghĩa vào “ruộng vườn”? | ✅ Có | ✅ Có |
Hai tiếng không lặp âm (r – v, uông – ươn) và đều có nghĩa, nên ruộng vườn chắc chắn là từ ghép.
Bước 2 – Ghép kiểu gì? Ở từ ghép chính phụ, cả từ chỉ “một loại” của tiếng chính: ruộng lúa là một loại ruộng, vườn rau là một loại vườn. “Ruộng vườn” không phải một loại ruộng hay một loại vườn nào; hai tiếng ngang hàng, cùng gợi ra đất đai trồng trọt nói chung. Vì vậy đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5), vì nghĩa của từ khái quát hơn nghĩa từng tiếng.
Cùng kiểu đẳng lập với ruộng vườn có nhà cửa, núi non, bờ bãi.
“Ruộng vườn” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Ruộng vườn nghĩa là ruộng và vườn nói chung, tức đất đai dùng để trồng trọt của một gia đình, một vùng quê. Từ này hay dùng khi nói về công việc nhà nông (chăm sóc ruộng vườn) hoặc cơ ngơi ở quê (ruộng vườn xanh tốt).
Về từ loại, “ruộng vườn” là danh từ, chỉ sự vật. Vì chỉ chung, ta không nói “một ruộng vườn”; muốn đếm thì dùng từ đơn: một thửa ruộng, một mảnh vườn. Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, ruộng vườn thuộc nhóm từ chỉ sự vật.
- Cụm từ hay gặp: chăm sóc ruộng vườn, ruộng vườn xanh tốt, ruộng vườn bị ngập, làm ruộng làm vườn.
- Gần nghĩa: đồng ruộng, ruộng đồng, vườn tược.
- Từ ghép tổng hợp cùng kiểu: nhà cửa, cây cỏ, bờ bãi, núi non.
Đặt câu với “ruộng vườn”
- Ông bà chăm chút ruộng vườn quanh năm.
- Mùa lũ năm ấy, ruộng vườn ngập trắng nước.
- Nhờ chăm bón đều, ruộng vườn nhà em lúc nào cũng xanh tốt.
- Bố mẹ lên thành phố làm việc, ruộng vườn nhờ ông bà trông nom.
- Về quê, em được theo ông ra thăm ruộng vườn.
Ở cả năm câu, ruộng vườn đều chỉ đất trồng trọt nói chung, không nói riêng một thửa ruộng hay mảnh vườn nào.
Mẹo phân biệt từ ghép đẳng lập và chính phụ qua “ruộng vườn”
| Từ | Quan hệ hai tiếng | Kiểu từ ghép |
|---|---|---|
| ruộng vườn | ngang hàng: ruộng và vườn | Đẳng lập (tổng hợp) |
| đồng ruộng | ngang hàng: đồng và ruộng | Đẳng lập (tổng hợp) |
| ruộng lúa | “lúa” làm rõ: ruộng trồng lúa | Chính phụ (phân loại) |
| vườn rau | “rau” làm rõ: vườn trồng rau | Chính phụ (phân loại) |
Mẹo nhanh: hỏi “có phải một loại ruộng (vườn) không?”. Ruộng lúa, vườn rau là một loại ruộng, một loại vườn → chính phụ. Ruộng vườn, đồng ruộng không phải → đẳng lập.
Mẹo 1 – Hỏi “một loại… không?”: ruộng lúa là một loại ruộng → chính phụ; ruộng vườn không phải → đẳng lập (tổng hợp).
Mẹo 2 – Thử đếm: không nói “một ruộng vườn”, vì từ ghép tổng hợp chỉ sự vật nói chung; ruộng lúa thì đếm được (hai ruộng lúa).
Mẹo 3 – Hai sự vật ghép lại là từ ghép tổng hợp: ruộng + vườn, nhà + cửa, núi + non.
Bài tập: Từ ghép đẳng lập hay từ ghép chính phụ?
- ruộng vườn
- ruộng lúa
- đồng ruộng
- vườn rau
- nhà cửa
Xem đáp án
- Đẳng lập (tổng hợp): ruộng và vườn ngang hàng, nghĩa chung là đất trồng trọt.
- Chính phụ (phân loại): ruộng lúa là một loại ruộng.
- Đẳng lập (tổng hợp): đồng và ruộng ngang hàng.
- Chính phụ (phân loại): vườn rau là một loại vườn.
- Đẳng lập (tổng hợp): nhà và cửa ngang hàng, nghĩa chung là chỗ ở.
Câu hỏi thường gặp
Ruộng vườn là từ ghép tổng hợp hay phân loại?
Ruộng vườn là từ ghép tổng hợp: nghĩa của từ (đất trồng trọt nói chung) khái quát hơn nghĩa từng tiếng. Lớp 6–7 gọi đây là từ ghép đẳng lập.
Ruộng vườn là từ ghép đẳng lập hay chính phụ?
Ruộng vườn là từ ghép đẳng lập: hai tiếng ngang hàng, và ruộng vườn không phải một loại ruộng hay vườn nào.
Ruộng vườn là từ loại gì?
Ruộng vườn là danh từ, chỉ đất trồng trọt nói chung. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ sự vật.
Ruộng vườn có phải từ láy không?
Không. Hai tiếng không lặp âm đầu hay vần (ruộng – vườn), và đều có nghĩa.
