“Cô bé có tâm hồn mơ mộng”: “mơ mộng” là từ ghép hay từ láy? Hai tiếng cùng âm đầu m, đọc lên êm như từ láy, nên nhiều bạn xếp ngay vào từ láy. Nhưng cả “mơ” lẫn “mộng” đều có nghĩa rõ ràng. Bài này nêu cả hai cách xếp, cách trả lời khi làm bài, và nói luôn về “mộng mơ”, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Nên xếp mơ mộng là từ ghép (ghép đẳng lập): “mơ” và “mộng” đều có nghĩa là giấc mơ, trùng âm đầu m chỉ là ngẫu nhiên. Tài liệu bồi dưỡng Tiếng Việt 4 nâng cao cũng xếp mơ mộng vào nhóm từ ghép có cả quan hệ nghĩa và âm (như mặt mũi, tươi tốt).
⚠️ Còn tranh cãi: có tài liệu xếp mơ mộng là từ láy âm đầu, vì hai tiếng cùng âm m và đọc lên có nhạc điệu như từ láy.
Từ loại: động từ (Wiktionary); đứng sau danh từ thì dùng như tính từ (tâm hồn mơ mộng). Đảo lại “mộng mơ” cũng đúng, cũng là từ ghép.
💡 Mẹo nhớ: “mơ” và “mộng” đều có nghĩa là giấc mơ, trùng âm M chỉ là ngẫu nhiên → nên xếp từ ghép. Đảo lại “mộng mơ” cũng vậy.
Hai cách xếp “mơ mộng”
Từ ghép là từ có các tiếng gắn với nhau bằng nghĩa; từ láy là từ có các tiếng gắn với nhau bằng âm. Tách mơ mộng ra:
| Tiêu chí | Mơ | Mộng |
|---|---|---|
| Âm đầu | m | m |
| Đứng riêng có nghĩa không? | ✅ Có: giấc mơ, nằm mơ | ✅ Có: giấc mộng, mộng đẹp |
| Góp nghĩa vào cả từ? | ✅ Có | ✅ Có |
Từ đó có hai cách xếp:
| Cách xếp | Vì sao |
|---|---|
| Từ ghép đẳng lập | Hai tiếng đều có nghĩa (đều chỉ giấc mơ), ngang hàng nhau, ghép lại thành nghĩa chung; đảo được thành “mộng mơ”. |
| Từ láy âm đầu | Hai tiếng cùng âm đầu m, đọc lên có nhạc điệu như từ láy. |
Cách xếp từ ghép có cơ sở chắc hơn. Tài liệu bồi dưỡng Tiếng Việt 4 nâng cao nêu quy tắc: nếu các tiếng trong từ có cả quan hệ về nghĩa và quan hệ về âm thì xếp vào từ ghép, và đưa ví dụ: thúng mủng, tươi tốt, đi đứng, mặt mũi, phẳng lặng, mơ mộng. Đáp án bài tập Ngữ văn 7 cũng xếp những từ trùng âm đầu mà cả hai tiếng có nghĩa (mặt mũi, tóc tai, tươi tốt, mệt mỏi) vào từ ghép.
Làm bài ở trường nên trả lời thế nào?
Hãy xếp mơ mộng là từ ghép (ghép đẳng lập, lớp 4–5 gọi là ghép tổng hợp) và giải thích: “mơ” và “mộng” đều có nghĩa là giấc mơ.
Một dấu hiệu dễ nhớ: mơ mộng đảo được thành “mộng mơ” mà nghĩa gần như không đổi. Từ láy thường không đảo được như vậy (không ai nói “vẻ vui” thay cho “vui vẻ” với cùng nghĩa). Dấu hiệu này không áp dụng cho mọi từ, nhưng giúp ích với mơ mộng.
“Mơ mộng” nghĩa là gì?
Mơ mộng nghĩa là hay nghĩ tới, say mê những điều tốt đẹp nhưng xa vời, không có thật như trong giấc mơ. Từ này có khi mang nghĩa đẹp (tâm hồn mơ mộng, tuổi trẻ mơ mộng), có khi nhắc nhở nhẹ (đừng mơ mộng hão huyền).
Về từ loại, Wiktionary ghi mơ mộng là động từ (Tuổi trẻ hay mơ mộng). Khi đứng sau danh từ để nói người, vật ấy thế nào (tâm hồn mơ mộng, ánh mắt mơ mộng), nó được dùng như tính từ.
- Cụm từ hay gặp: tâm hồn mơ mộng, hay mơ mộng, mơ mộng viển vông, ánh mắt mơ mộng.
- Từ cùng nghĩa: mộng mơ (đảo trật tự). Gần nghĩa: mơ màng, mơ tưởng.
Đặt câu với “mơ mộng”
- Cô bé có tâm hồn mơ mộng.
- Tuổi trẻ hay mơ mộng về những chuyến đi xa.
- Bạn Lan ngồi bên cửa sổ, ánh mắt mơ mộng.
- Đừng chỉ mơ mộng, hãy bắt tay vào làm.
- Bài thơ có giọng điệu nhẹ nhàng, mộng mơ.
Câu 2 và 4 dùng mơ mộng như động từ; câu 1, 3 và 5 dùng như tính từ, đứng sau danh từ để tả.
Mẹo phân biệt từ láy và từ ghép có tiếng “mơ”
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| mơ mộng / mộng mơ | “mộng” có nghĩa (giấc mộng) | Từ ghép đẳng lập (có tài liệu xếp láy) |
| mơ ước | “ước” có nghĩa (mong muốn) | Từ ghép |
| mơ màng | “màng” không mang nghĩa riêng ở đây, lặp âm m | Từ láy âm đầu |
| mơ hồ | “hồ” gốc Hán, không lặp âm | Từ ghép (gốc Hán) |
Mẹo: thử đọc riêng tiếng thứ hai. “Mộng”, “ước” có nghĩa rõ → từ ghép. “Màng” trong mơ màng không mang nghĩa riêng → từ láy. Mơ hồ thì hai tiếng không lặp âm (m – h) nên không thể là từ láy.
Mẹo 1 – Hai tiếng có nghĩa + trùng âm → vẫn là ghép: mơ mộng, mặt mũi, tươi tốt.
Mẹo 2 – Thử đảo trật tự: mơ mộng → mộng mơ vẫn đúng nghĩa → dấu hiệu của từ ghép đẳng lập.
Mẹo 3 – Đừng lẫn với mơ màng: “màng” không mang nghĩa riêng → mơ màng là từ láy.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Cô bé có tâm hồn mơ mộng.
- Mơ ước của em là trở thành bác sĩ.
- Em bé ngủ say, đôi mắt mơ màng.
- Mẹ rửa mặt mũi cho em.
- Bài thơ có giọng điệu nhẹ nhàng, mộng mơ.
Xem đáp án
- Từ ghép đẳng lập (cách xếp nên dùng); có tài liệu xếp láy âm đầu.
- Từ ghép: “mơ” và “ước” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “màng” không mang nghĩa riêng, chỉ lặp âm m.
- Từ ghép đẳng lập: “mặt” và “mũi” đều có nghĩa (đáp án bài tập Ngữ văn 7).
- Từ ghép đẳng lập: chỉ là mơ mộng đảo trật tự. Câu này dễ lừa vì đọc lên rất giống từ láy, nhưng “mộng” và “mơ” vẫn đều có nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Mơ mộng là từ láy hay từ ghép?
Còn tranh cãi, nhưng nên xếp từ ghép (ghép đẳng lập): “mơ” và “mộng” đều có nghĩa là giấc mơ. Có tài liệu xếp là từ láy âm đầu vì cùng âm m.
Mộng mơ là từ láy hay từ ghép?
Mộng mơ là mơ mộng đảo trật tự, nên xếp giống hệt: từ ghép đẳng lập. Việc đảo được trật tự cũng là một dấu hiệu của từ ghép.
Mơ mộng là từ loại gì?
Wiktionary ghi mơ mộng là động từ (tuổi trẻ hay mơ mộng); đứng sau danh từ (tâm hồn mơ mộng) thì dùng như tính từ.
Mơ mộng là từ ghép gì?
Mơ mộng là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là ghép tổng hợp): hai tiếng ngang hàng, cùng nghĩa.
