“Sương mù mờ mịt cả con đường” là câu văn quen thuộc khi tả buổi sớm mùa đông. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “mờ mịt” là từ ghép hay từ láy, nhất là khi đặt nó cạnh mập mờ, mù mịt. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Mờ mịt là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu m, chỉ tiếng “mờ” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm. VD: Sương mù mờ mịt cả con đường.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu M, “mịt” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “mờ mịt” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Mờ | Mịt |
|---|---|---|
| Âm đầu | m | m |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: không rõ (kính mờ, chữ mờ) | Không |
| Góp nghĩa vào “mờ mịt”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “mờ”: không rõ. Tiếng “mịt” đứng riêng không có nghĩa; nó chỉ lặp âm đầu m, làm cho cái mờ nghe dày đặc, kín mít hơn, như không còn thấy gì nữa. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Chú ý thứ tự: ở mờ mịt, tiếng gốc “mờ” đứng trước; còn ở mập mờ, tiếng gốc “mờ” lại đứng sau. Cả hai đều là từ láy âm đầu m.
“Mờ mịt” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Mờ mịt có hai nghĩa. Nghĩa đen: mờ tối, mờ đến mức không còn nhìn thấy rõ gì (sương mù mờ mịt, khói bụi mờ mịt). Nghĩa bóng: không thấy rõ hướng đi, không có gì sáng sủa để trông mong (tương lai mờ mịt).
Về từ loại, “mờ mịt” là tính từ: thêm “rất”, “cả” vẫn nghe xuôi (mờ mịt cả một vùng). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: sương mù mờ mịt, khói bụi mờ mịt, tương lai mờ mịt, mờ mịt phía trước.
- Gần nghĩa: mù mịt, mịt mù, tối tăm, mờ ảo.
- Trái nghĩa: rõ ràng, sáng sủa, tươi sáng.
Đặt câu với “mờ mịt”
- Sương mù mờ mịt cả con đường.
- Khói bụi công trường bay mờ mịt cả góc phố.
- Mưa to quá, nhìn ra cửa sổ chỉ thấy mờ mịt một màu trắng.
- Ngày xưa không được đi học, tương lai của nhiều đứa trẻ thật mờ mịt.
- Bỏ học giữa chừng, con đường phía trước sẽ mờ mịt lắm.
Câu 1, 2 và 3 dùng nghĩa đen (không nhìn rõ); câu 4 và 5 dùng nghĩa bóng (không thấy hướng, không có gì để trông mong).
Mẹo phân biệt các từ có tiếng “mờ”, “mịt”
| Từ | Tiếng gốc | Xếp loại |
|---|---|---|
| mờ mịt | “mờ” đứng trước, “mịt” lặp âm m | Từ láy âm đầu |
| mập mờ | “mờ” đứng sau, “mập” lặp âm m | Từ láy âm đầu |
| mù mịt | “mù” đứng trước, “mịt” lặp âm m | Từ láy âm đầu |
| mờ nhạt | “mờ” và “nhạt” đều có nghĩa | Từ ghép |
Mờ mịt và mù mịt cùng có tiếng “mịt”, gần nghĩa nhau, đều là từ láy. Mù mịt nhấn vào sự tối tăm dày đặc (đêm tối mù mịt), mờ mịt nhấn vào sự không rõ. Mờ nhạt thì ghép “mờ” với “nhạt” (có nghĩa riêng), nên là từ ghép.
Mẹo 1 – Tìm tiếng chỉ lặp âm: “mịt” không có nghĩa riêng, chỉ lặp âm m → mờ mịt, mù mịt là từ láy.
Mẹo 2 – Tiếng gốc có thể đứng trước hoặc sau: mờ mịt (mờ ở trước), mập mờ (mờ ở sau).
Mẹo 3 – Thử nói riêng tiếng sau: “nhạt” có nghĩa → mờ nhạt là từ ghép; “mịt” không có nghĩa → mờ mịt là từ láy.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Sương mù mờ mịt cả con đường.
- Ánh đèn mập mờ trong màn sương.
- Đêm tối mù mịt, không thấy đường đi.
- Nét chữ trên tấm bia đã mờ nhạt.
- Căn hầm tối tăm, ẩm thấp.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “mờ” có nghĩa, “mịt” chỉ lặp âm m.
- Từ láy âm đầu: “mờ” có nghĩa, “mập” chỉ lặp âm m.
- Từ láy âm đầu: “mù” có nghĩa, “mịt” chỉ lặp âm m.
- Từ ghép: “mờ” và “nhạt” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “tối” có nghĩa, “tăm” chỉ lặp âm t. Câu này dễ nhầm vì gần nghĩa với mờ mịt nhưng lặp âm khác (t – t).
Câu hỏi thường gặp
Mờ mịt là từ láy gì?
Mờ mịt là từ láy âm đầu (lặp âm m). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Mờ mịt là từ loại gì?
Mờ mịt là tính từ, chỉ đặc điểm mờ tối, không nhìn rõ, hoặc không thấy hướng. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Mờ mịt và mù mịt khác nhau thế nào?
Cả hai là từ láy âm đầu, gần nghĩa. Mờ mịt nhấn vào sự không rõ (sương mờ mịt, tương lai mờ mịt). Mù mịt nhấn vào sự tối, dày đặc (đêm tối mù mịt, khói mù mịt).
“Mịt” trong mờ mịt có nghĩa không?
Không. “Mịt” đứng riêng không có nghĩa; nó chỉ lặp âm đầu m với “mờ” để tạo thành từ láy.
