“Bà hỏi han tình hình học tập của cháu” là câu văn quen thuộc. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “hỏi han” là từ ghép hay từ láy, nhất là khi so với “học hỏi”, một từ cũng có tiếng “hỏi” và cũng lặp âm h. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Hỏi han là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu h, chỉ tiếng “hỏi” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: động từ, chỉ hoạt động. VD: Bà hỏi han tình hình học tập của cháu.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu H, “han” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “hỏi han” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Hỏi | Han |
|---|---|---|
| Âm đầu | h | h |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: nói ra điều muốn biết để được trả lời | Không có nghĩa |
| Góp nghĩa vào “hỏi han”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “hỏi”. Tiếng “han” đứng riêng không có nghĩa, chỉ lặp âm đầu h, làm cho việc hỏi mang thêm sắc thái quan tâm, ân cần. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Cần phân biệt với học hỏi: ở từ đó, cả “học” và “hỏi” đều có nghĩa, nên học hỏi là từ ghép, dù cũng lặp âm h. Cùng một tiếng “hỏi”, có từ là láy (hỏi han), có từ là ghép (học hỏi, thăm hỏi).
“Hỏi han” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Hỏi han nghĩa là hỏi để biết, và nhất là hỏi để tỏ sự quan tâm, chăm sóc: hỏi về việc học, công việc, cuộc sống của người khác. So với “hỏi”, hỏi han mang thêm tình cảm ân cần, thân mật.
Về từ loại, “hỏi han” là động từ, chỉ hoạt động: có thể đặt sau “đang”, “hay” (hay hỏi han). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ hoạt động.
- Cụm từ hay gặp: ân cần hỏi han, hỏi han tình hình, hỏi han ông bà, hỏi han nhau.
- Gần nghĩa: thăm hỏi, hỏi thăm, quan tâm.
- Trái nghĩa: thờ ơ, lạnh nhạt, bỏ mặc.
Đặt câu với “hỏi han”
- Bà hỏi han tình hình học tập của cháu.
- Cô giáo ân cần hỏi han bạn mới chuyển đến.
- Hàng xóm sang hỏi han khi nghe tin ông bị ốm.
- Về quê, em được họ hàng hỏi han rối rít.
- Hai người bạn cũ gặp lại, hỏi han nhau đủ chuyện.
Ở cả năm câu, hỏi han đều chỉ hoạt động hỏi để tỏ sự quan tâm.
Mẹo phân biệt từ láy và từ ghép có tiếng “hỏi”
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| hỏi han | “han” không có nghĩa | Từ láy âm đầu |
| học hỏi | “học” có nghĩa | Từ ghép |
| thăm hỏi | “thăm” có nghĩa | Từ ghép |
| hỏi thăm | “thăm” có nghĩa | Từ ghép |
Hỏi han và học hỏi là cặp dễ nhầm nhất: cùng tiếng “hỏi”, cùng lặp âm h. Khác nhau ở tiếng còn lại: “han” không có nghĩa nên hỏi han là từ láy; “học” có nghĩa nên học hỏi là từ ghép.
Mẹo 1 – Đọc riêng tiếng còn lại: “han” không có nghĩa → hỏi han là từ láy; “học”, “thăm” có nghĩa → học hỏi, thăm hỏi là từ ghép.
Mẹo 2 – Trùng âm đầu chưa chắc là láy: học hỏi cũng lặp âm h nhưng là từ ghép; phải xét nghĩa từng tiếng.
Mẹo 3 – Láy thêm sắc thái: hỏi han không chỉ là hỏi mà là hỏi với sự quan tâm, ân cần.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Bà ân cần hỏi han từng đứa cháu.
- Bạn Nam rất ham học hỏi.
- Cả lớp đến thăm hỏi cô giáo bị ốm.
- Em hớn hở khoe điểm mười với mẹ.
- Bà có khuôn mặt hiền hậu.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “hỏi” có nghĩa, “han” chỉ lặp âm h.
- Từ ghép: “học” và “hỏi” đều có nghĩa.
- Từ ghép: “thăm” và “hỏi” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: hai tiếng lặp âm h, không tiếng nào mang nghĩa vui mừng.
- Từ ghép: trùng âm đầu h, nhưng “hiền” và “hậu” (tử tế) đều có nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi han là từ láy gì?
Hỏi han là từ láy âm đầu (lặp âm h). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Hỏi han là từ loại gì?
Hỏi han là động từ, chỉ hoạt động hỏi để tỏ sự quan tâm. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ hoạt động.
Hỏi han và học hỏi khác nhau thế nào?
Hỏi han là hỏi để quan tâm (hỏi han ông bà) và là từ láy. Học hỏi là tìm hiểu để biết thêm (học hỏi kinh nghiệm) và là từ ghép.
“Han” trong hỏi han có nghĩa không?
Không. “Han” không có nghĩa khi đứng riêng; nó chỉ lặp âm đầu h với “hỏi”.
