“Học hỏi” có hai tiếng cùng âm đầu h, đọc lên lại nhịp nhàng như một từ láy, nên nhiều bạn xếp nhầm. Thực ra chỉ cần hỏi từng tiếng có nghĩa hay không là ra đáp án. Cùng tách từng tiếng như các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Học hỏi là từ ghép, cụ thể là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “học” và “hỏi” đều có nghĩa. ❌ Không phải từ láy, dù hai tiếng cùng âm đầu h.
Từ loại: động từ, chỉ hoạt động. VD: Em luôn học hỏi các bạn học giỏi.
💡 Mẹo nhớ: cùng âm đầu H nhưng “học” và “hỏi” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “học hỏi” là từ ghép?
Tách hai tiếng ra, xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Học | Hỏi |
|---|---|---|
| Âm đầu | h | h |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: tiếp thu kiến thức (học bài) | Có: nêu điều chưa biết để được trả lời (hỏi bài) |
| Góp nghĩa vào “học hỏi”? | ✅ Có | ✅ Có |
Muốn biết thêm, ta vừa học vừa hỏi. “Học hỏi” gói cả hai việc đó: tìm tòi, học tập để biết thêm, nhất là học từ người khác. Nghĩa của cả từ được ghép từ nghĩa hai tiếng, nên đây là từ ghép. Hai tiếng cùng âm đầu h chỉ là tình cờ.
Hai tiếng ngang hàng về nghĩa, không tiếng nào bổ sung cho tiếng nào: đó là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7). Nghĩa của cả từ khái quát hơn nghĩa từng tiếng (không chỉ học, không chỉ hỏi, mà là cách tiếp thu nói chung), nên sách lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp. Câu tục ngữ “Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học” cũng cho thấy hai tiếng này vốn là hai việc riêng, đều có nghĩa.
Lưu ý: “học hỏi” không đảo thành “hỏi học” được. Điều đó không làm nó thành từ láy, vì nhiều từ ghép đẳng lập không đảo được trật tự. Cần phân biệt với “hỏi han”: tiếng “han” không góp nghĩa, nên hỏi han lại là từ láy âm đầu.
“Học hỏi” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Học hỏi nghĩa là tìm hiểu, học tập để biết thêm, mở rộng hiểu biết. Từ này thường đi với người hoặc điều mình học theo: học hỏi bạn bè, học hỏi kinh nghiệm, học hỏi cái hay của người khác.
Về từ loại, “học hỏi” là động từ, chỉ hoạt động. Cách thử: đặt sau “đang”, “hãy”, “cần” vẫn nghe xuôi (đang học hỏi, hãy học hỏi). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ hoạt động.
Từ này cũng hay đứng sau “sự”, “việc”, “tinh thần” (tinh thần học hỏi, sự học hỏi). Khi đó cả cụm gọi tên hoạt động ấy, còn bản thân “học hỏi” vẫn là động từ.
- Cụm từ hay gặp: học hỏi kinh nghiệm, học hỏi bạn bè, ham học hỏi, tinh thần học hỏi, không ngừng học hỏi.
- Gần nghĩa: học tập, tìm tòi, học hành.
- Tục ngữ liên quan: “Học thầy không tày học bạn”, “Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học”.
Đặt câu với “học hỏi”
- Em luôn học hỏi các bạn học giỏi trong lớp.
- Bố bảo muốn làm tốt thì phải chịu khó học hỏi người đi trước.
- Bạn Lan rất ham học hỏi, gặp điều gì lạ cũng tìm hiểu.
- Chuyến tham quan bảo tàng giúp chúng em học hỏi được nhiều điều.
- Tinh thần học hỏi của anh ấy được cả đội khen ngợi.
Ở bốn câu đầu, “học hỏi” là hoạt động chính của câu. Ở câu cuối, nó đứng sau “tinh thần” để nói đó là tinh thần gì.
Mẹo phân biệt từ láy và từ ghép qua “học hỏi”
Đặt “học hỏi” cạnh các từ có tiếng “học”, “hỏi” khác:
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| học hỏi | “hỏi” có nghĩa | Từ ghép đẳng lập |
| học hành | “hành” có nghĩa (làm, thực hành) | Từ ghép đẳng lập |
| học tập | “tập” có nghĩa (luyện tập) | Từ ghép đẳng lập |
| học sinh | “sinh” là người (Hán Việt) | Từ ghép chính phụ |
| hỏi han | “han” không góp nghĩa | Từ láy âm đầu |
Các từ có tiếng “học” trong bảng đều là từ ghép, vì tiếng đi cùng cũng có nghĩa. Tương tự, tươi tốt và nóng nực có hai tiếng trùng âm đầu nhưng đều là từ ghép.
Mẹo 1 – Hai việc gộp lại là từ ghép: học + hỏi, học + hành, học + tập. Mỗi tiếng là một việc có nghĩa, ghép thành nghĩa chung.
Mẹo 2 – Trùng âm đầu chưa chắc là láy: học hỏi cùng âm h nhưng hai tiếng đều có nghĩa → từ ghép. So với hỏi han: “han” không góp nghĩa → từ láy.
Mẹo 3 – Không đảo được chưa chắc là từ láy: không ai nói “hỏi học”, cũng như không ai nói “nực nóng” thay cho nóng nực, nhưng cả hai vẫn là từ ghép. Hãy dựa vào nghĩa, đừng dựa vào việc đảo trật tự.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Bạn Nam rất ham học hỏi.
- Bà ân cần hỏi han từng đứa cháu.
- Chúng em thi đua học tập tốt.
- Em hớn hở khoe điểm mười với mẹ.
- Ông em là người rất hiền hậu.
Xem đáp án
- Từ ghép: “học” và “hỏi” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “hỏi” có nghĩa, “han” chỉ lặp âm h.
- Từ ghép: “học” và “tập” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: hai tiếng lặp âm h, tách riêng không tiếng nào mang nghĩa “vui mừng ra mặt”.
- Từ ghép: trùng âm đầu h, nhưng “hiền” có nghĩa và “hậu” cũng có nghĩa (tử tế, rộng lượng).
Câu hỏi thường gặp
Học hỏi là từ ghép gì?
Học hỏi là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): hai tiếng ngang hàng, cùng góp nghĩa vào từ.
Vì sao học hỏi không phải từ láy?
Vì “học” và “hỏi” đều có nghĩa và cùng góp nghĩa. Hai tiếng chỉ tình cờ cùng âm đầu h.
Học hỏi là từ loại gì?
Học hỏi là động từ, chỉ hoạt động tìm hiểu, học tập để biết thêm. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ hoạt động.
Học hỏi và học hành khác nhau thế nào?
Học hỏi nhấn vào việc tìm hiểu thêm, nhất là học từ người khác (học hỏi kinh nghiệm). Học hành chỉ việc học nói chung, nhất là đi học, học bài (chăm chỉ học hành). Cả hai đều là từ ghép đẳng lập.
