“Cả xóm im ắng lúc nửa đêm” là kiểu câu hay gặp trong văn tả cảnh. Câu hỏi “im ắng là từ láy hay từ ghép” làm nhiều bạn lúng túng, vì hai tiếng không có phụ âm đầu nào để so, nên không biết có “lặp âm” hay không. Bài này giải thích từng bước, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Im ắng là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng không có phụ âm đầu, chỉ tiếng “im” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm. VD: Cả xóm im ắng lúc nửa đêm.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng mở đầu bằng nguyên âm (không phụ âm đầu), “ắng” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “im ắng” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và so từng phần:
| Tiêu chí | Im | Ắng |
|---|---|---|
| Âm đầu | không có phụ âm đầu | không có phụ âm đầu |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: lặng, không có tiếng (ngồi im) | Không có nghĩa |
| Góp nghĩa vào “im ắng”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Cả hai tiếng đều bắt đầu ngay bằng nguyên âm (i, ă), không có phụ âm đầu. Ở trường, kiểu giống nhau này vẫn được coi là “cùng âm đầu”: hai tiếng cùng khuyết phụ âm đầu. Nghĩa của cả từ nằm ở tiếng “im”; tiếng “ắng” đứng riêng không có nghĩa, chỉ đi kèm làm sự im lặng như kéo dài, bao trùm hơn. Vì vậy im ắng là từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Cùng kiểu “hai tiếng không có phụ âm đầu” với im ắng có êm ả, ồn ào, yếu ớt, ầm ĩ. Tiếng “ắng” còn gặp trong yên ắng, cũng là một từ láy cùng nghĩa.
“Im ắng” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Im ắng nghĩa là lặng lẽ, không có tiếng động, không có hoạt động gì, thường gợi cảm giác vắng vẻ. Từ này hay dùng để tả không gian lúc đêm khuya, lúc vắng người (cả xóm im ắng, căn nhà im ắng), và đôi khi tả một người lặng im, không nói năng gì.
Về từ loại, “im ắng” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (thật im ắng). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: cả xóm im ắng, căn nhà im ắng, im ắng lạ thường, không gian im ắng.
- Gần nghĩa: yên ắng, im lặng, vắng lặng, tĩnh mịch.
- Trái nghĩa: ồn ào, ầm ĩ, náo nhiệt.
Đặt câu với “im ắng”
- Cả xóm im ắng lúc nửa đêm.
- Giờ kiểm tra, lớp học im ắng, chỉ nghe tiếng bút sột soạt.
- Mọi người đi vắng, căn nhà im ắng lạ thường.
- Sau trận mưa lớn, khu vườn im ắng, không một tiếng chim.
- Bình thường bạn ấy hay nói, hôm nay lại im ắng cả buổi.
Bốn câu đầu tả không gian không có tiếng động; câu cuối tả một người lặng im, không nói gì.
Mẹo phân biệt từ láy và từ ghép có tiếng “im”
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| im ắng | “ắng” không có nghĩa | Từ láy âm đầu |
| yên ắng | “ắng” không có nghĩa, hai tiếng không phụ âm đầu | Từ láy âm đầu |
| im lặng | “lặng” có nghĩa | Từ ghép |
| ồn ào | “ào” không góp nghĩa | Từ láy âm đầu |
Im ắng và im lặng gần nghĩa nhưng khác cấu tạo: “lặng” có nghĩa riêng nên im lặng là từ ghép, còn “ắng” không có nghĩa nên im ắng là từ láy. Trái nghĩa với im ắng là ồn ào, cũng là một từ láy có hai tiếng không phụ âm đầu.
Mẹo 1 – Không có phụ âm đầu cũng là “giống âm đầu”: im ắng, yên ắng, êm ả, ồn ào đều là từ láy âm đầu.
Mẹo 2 – Đọc riêng tiếng thứ hai: “ắng” không có nghĩa → im ắng là từ láy; “lặng” có nghĩa → im lặng là từ ghép.
Mẹo 3 – Nhớ “ắng” không đứng một mình: nó chỉ xuất hiện trong từ láy như im ắng, yên ắng.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Cả xóm im ắng lúc nửa đêm.
- Cả lớp im lặng nghe cô giảng bài.
- Con phố yên ắng sau giờ tan tầm.
- Khu chợ ồn ào từ sáng sớm.
- Gia đình em sống êm ấm, hạnh phúc.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: hai tiếng cùng không có phụ âm đầu, chỉ “im” có nghĩa.
- Từ ghép: “im” và “lặng” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: hai tiếng cùng không có phụ âm đầu, chỉ “yên” có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: chỉ “ồn” có nghĩa.
- Từ ghép: hai tiếng cũng không có phụ âm đầu, nhưng “êm” và “ấm” đều có nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Im ắng là từ láy gì?
Im ắng là từ láy âm đầu: hai tiếng cùng không có phụ âm đầu. Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Im ắng là từ loại gì?
Im ắng là tính từ, chỉ đặc điểm lặng lẽ, không có tiếng động. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Im ắng và im lặng khác nhau thế nào?
Im lặng là không nói, không phát ra tiếng (cả lớp im lặng) và là từ ghép. Im ắng thiên về tả cả không gian vắng lặng, không có tiếng động (cả xóm im ắng) và là từ láy.
Im ắng và yên ắng có giống nhau không?
Hai từ gần nghĩa và đều là từ láy âm đầu (hai tiếng không có phụ âm đầu). Có thể dùng thay nhau trong nhiều câu tả cảnh: căn nhà im ắng, căn nhà yên ắng.
