“Cô giáo luôn gần gũi với học sinh” là câu văn rất quen. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “gần gũi” là từ láy hay từ ghép, vì tiếng “gần” có nghĩa rõ ràng, còn tiếng “gũi” thì chưa từng thấy đứng một mình. Bài này giải thích từng bước, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Gần gũi là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu g, chỉ tiếng “gần” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: từ điển xếp là động từ (gần gũi với ai); cũng hay dùng để nêu đặc điểm (rất gần gũi). VD: Cô giáo luôn gần gũi với học sinh.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu G, “gũi” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “gần gũi” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Gần | Gũi |
|---|---|---|
| Âm đầu | g | g |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: không xa (nhà gần trường) | Không có nghĩa |
| Góp nghĩa vào “gần gũi”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “gần”: gần gũi là gần nhau, nhưng gần về tình cảm, về quan hệ chứ không chỉ về khoảng cách. Tiếng “gũi” đứng riêng không có nghĩa, chỉ lặp âm đầu g để từ nghe mềm mại, thân thương hơn. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Về chính tả, tiếng láy “gũi” mang dấu ngã, đi cùng thanh huyền của “gần”; viết “gần gủi” là sai. Giải thích chi tiết có trong bài Gần gũi hay gần gủi?
“Gần gũi” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Gần gũi nghĩa là thân mật, dễ tiếp xúc, có quan hệ tình cảm gắn bó, hiểu và thông cảm với nhau. Từ này dùng cho người với người (cô giáo gần gũi với học sinh), và cũng dùng cho những thứ quen thuộc với ta (thiên nhiên gần gũi, câu chuyện gần gũi với tuổi thơ).
Về từ loại, từ điển xếp “gần gũi” là động từ, thường đi với “với”: gần gũi với ai, gần gũi với cái gì. Trong thực tế, từ này cũng hay đứng sau “rất”, “thật” hoặc sau danh từ để nêu đặc điểm (rất gần gũi, cảm giác gần gũi). Khi làm bài, hãy xem từ đứng ở vị trí nào trong câu.
- Cụm từ hay gặp: gần gũi với học sinh, gần gũi thiên nhiên, cảm giác gần gũi, gần gũi và thân thiện.
- Gần nghĩa: thân thiết, thân mật, gắn bó, thân quen.
- Trái nghĩa: xa cách, xa lạ, lạnh nhạt.
Đặt câu với “gần gũi”
- Cô giáo luôn gần gũi với học sinh.
- Ông bà dạy em sống gần gũi với thiên nhiên.
- Những câu chuyện cổ tích rất gần gũi với tuổi thơ.
- Bạn mới chuyển đến lớp em rất dễ gần gũi.
- Sau chuyến đi dã ngoại, cả lớp trở nên gần gũi nhau hơn.
Câu 1 và 2 dùng “gần gũi với…”; câu 3, 4 và 5 dùng gần gũi để nêu đặc điểm của người hoặc sự vật.
Mẹo phân biệt từ láy và từ ghép có âm đầu “g”
| Từ | Tiếng thứ hai | Xếp loại |
|---|---|---|
| gần gũi | “gũi” không có nghĩa | Từ láy âm đầu |
| gấp gáp | “gáp” không có nghĩa, lặp âm g | Từ láy âm đầu |
| gắn bó | “bó” có nghĩa (buộc chặt) | Từ ghép |
| thân thiết | “thiết” có nghĩa (gần gũi, Hán Việt) | Từ ghép |
Gần gũi và gắn bó gần nghĩa, lại cùng bắt đầu bằng âm g, nhưng khác cấu tạo: gắn bó có hai tiếng đều có nghĩa nên là từ ghép, còn gần gũi chỉ có “gần” mang nghĩa nên là từ láy.
Mẹo 1 – Tìm tiếng gốc: “gần” có nghĩa, “gũi” không có nghĩa → từ láy âm đầu.
Mẹo 2 – Gần nghĩa chưa chắc cùng cấu tạo: gần gũi (láy) và gắn bó, thân thiết (ghép) cùng chỉ sự thân thiết nhưng khác loại.
Mẹo 3 – Nhớ dấu: gần (huyền) đi với gũi (ngã), không viết “gần gủi”.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Cô giáo luôn gần gũi với học sinh.
- Hai bạn gắn bó với nhau từ nhỏ.
- Sắp đến giờ tàu chạy, mọi người đi lại gấp gáp.
- Ở nơi xa lạ, em rất nhớ nhà.
- Ông và bà là hai người bạn thân thiết.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “gần” có nghĩa, “gũi” chỉ lặp âm g.
- Từ ghép: “gắn” và “bó” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “gấp” có nghĩa, “gáp” chỉ lặp âm g.
- Từ ghép: “xa” và “lạ” đều có nghĩa.
- Từ ghép: trùng âm đầu th, nhưng “thân” và “thiết” (gần gũi, Hán Việt) đều có nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Gần gũi là từ láy gì?
Gần gũi là từ láy âm đầu (lặp âm g). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Gần gũi là từ loại gì?
Từ điển xếp gần gũi là động từ (gần gũi với ai). Từ này cũng hay dùng để nêu đặc điểm (rất gần gũi, cảm giác gần gũi).
Gần gũi viết dấu hỏi hay dấu ngã?
Viết gần gũi, dấu ngã ở tiếng thứ hai. “Gần gủi” là sai chính tả.
Gần gũi và gắn bó khác nhau thế nào?
Gần gũi là thân mật, không xa cách (gần gũi với học sinh). Gắn bó nhấn vào sự thân thiết lâu dài, khó tách rời (gắn bó với quê hương). Về cấu tạo, gần gũi là từ láy, gắn bó là từ ghép.
