“Câu chuyện được kể rất chân thật” là lời nhận xét quen thuộc khi đọc một bài văn hay. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “chân thật” là từ ghép hay từ láy, vì nó đứng cạnh thật thà (từ láy) và thành thật (từ ghép). Tiếng “chân” ở đây cũng không phải cái chân. Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Chân thật là từ ghép, cụ thể là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “chân” (thật, Hán Việt) và “thật” đều có nghĩa, không lặp âm. ❌ Không phải từ láy.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (phẩm chất). VD: Câu chuyện được kể rất chân thật.
💡 Mẹo nhớ: “chân” (thật) và “thật” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “chân thật” là từ ghép?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Chân | Thật |
|---|---|---|
| Âm đầu, vần | ch + ân | th + ât |
| Nghĩa trong từ | 真 (Hán Việt): thật, đúng (như chân thành, chân tình) | đúng như có, không giả |
| Góp nghĩa vào “chân thật”? | ✅ Có | ✅ Có |
Hai tiếng không lặp âm: khác âm đầu (ch – th), khác vần (ân – ât). Tiếng “chân” ở đây không phải cái chân, mà là yếu tố Hán Việt nghĩa là “thật”, có trong chân thành, chân tình. Tiếng “thật” là từ thuần Việt, cũng nghĩa là đúng như có, không giả. Hai tiếng cùng nghĩa ghép lại, nên chân thật là từ ghép.
Hai tiếng ngang hàng, cùng tạo nên nghĩa chung, nên đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5).
Đáp án bài tập trong sách giáo khoa cũng xếp như vậy: trong bài Luyện từ và câu “Từ ghép và từ láy” (Tiếng Việt 4, tập một, sách cũ), chân thật được xếp vào nhóm từ ghép, cùng với thành thật, ngay thẳng; còn thật thà, thẳng thắn là từ láy.
“Chân thật” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Chân thật có hai cách dùng. Nói về người: thật thà, không giả dối, có sao nói vậy (con người chân thật). Nói về tác phẩm, lời kể, tình cảm: đúng như thật, không tô vẽ, không giả tạo (lời kể chân thật, bức tranh chân thật).
Về từ loại, “chân thật” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (rất chân thật). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm (phẩm chất).
- Cụm từ hay gặp: con người chân thật, lời kể chân thật, tình cảm chân thật, chân thật mộc mạc.
- Gần nghĩa: thật thà, thành thật, chân thành, ngay thẳng.
- Trái nghĩa: giả dối, giả tạo, gian dối.
Về chính tả, “chân” trong chân thật, chân thành viết ch. Nếu còn phân vân viết chân thành hay trân thành, hãy nhớ: “chân” là thật, viết ch; “trân” (trân trọng) là quý, viết tr.
Đặt câu với “chân thật”
- Câu chuyện được kể rất chân thật.
- Ông em là người chân thật, nghĩ sao nói vậy.
- Bức ảnh ghi lại khoảnh khắc chân thật của buổi lễ.
- Bài văn của Lan cảm động vì những tình cảm chân thật.
- Bộ phim tái hiện chân thật cuộc sống của người dân làng chài.
Câu 2 nói về người; câu 1, 3, 4 và 5 nói về lời kể, bức ảnh, tình cảm, bộ phim đúng như thật.
Mẹo phân biệt chân thật, thành thật, thật thà
| Từ | Cấu tạo | Xếp loại |
|---|---|---|
| chân thật | “chân” (thật) và “thật” đều có nghĩa | Từ ghép đẳng lập |
| thành thật | “thành” (thật lòng) và “thật” đều có nghĩa | Từ ghép đẳng lập |
| thật thà | “thật” có nghĩa, “thà” lặp âm th | Từ láy âm đầu |
| chân thành | “chân” (thật) và “thành” (thật lòng) đều có nghĩa | Từ ghép đẳng lập |
Bốn từ đều khen sự thật lòng, rất dễ lẫn. Mẹo: thật thà có tiếng “thà” chỉ lặp âm th nên là từ láy; ba từ còn lại ghép hai tiếng đều có nghĩa (thường có yếu tố Hán Việt “chân”, “thành”) nên là từ ghép.
Mẹo 1 – “Chân” ở đây là thật: chân thật, chân thành, chân tình đều có “chân” nghĩa là thật (Hán Việt), không phải cái chân.
Mẹo 2 – Không lặp âm thì không phải từ láy: chân – thật khác cả âm đầu (ch – th) lẫn vần (ân – ât).
Mẹo 3 – Nhớ theo sách Tiếng Việt 4: chân thật, thành thật, ngay thẳng là từ ghép; thật thà, thẳng thắn là từ láy.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Câu chuyện được kể rất chân thật.
- Cô bé có tính thật thà.
- Em thành thật nhận lỗi với cô.
- Bố dạy em sống ngay thẳng.
- Cảm ơn bạn đã chân thành góp ý.
Xem đáp án
- Từ ghép đẳng lập: “chân” (thật) và “thật” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “thật” có nghĩa, “thà” chỉ lặp âm th.
- Từ ghép đẳng lập: “thành” (thật lòng) và “thật” đều có nghĩa, dù cùng âm đầu th.
- Từ ghép đẳng lập: “ngay” và “thẳng” đều có nghĩa.
- Từ ghép đẳng lập: “chân” và “thành” đều có nghĩa (Hán Việt). Câu này dễ nhầm vì “chân” dễ bị hiểu là cái chân.
Câu hỏi thường gặp
Chân thật là từ ghép hay từ láy?
Chân thật là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “chân” (thật) và “thật” đều có nghĩa, không lặp âm.
“Chân” trong chân thật nghĩa là gì?
“Chân” ở đây là yếu tố Hán Việt nghĩa là thật, như trong chân thành, chân tình, không phải cái chân.
Chân thật là từ loại gì?
Chân thật là tính từ, chỉ phẩm chất thật thà, hoặc đặc điểm đúng như thật. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Chân thật và thật thà khác nhau thế nào?
Chân thật là từ ghép, dùng cho cả người lẫn lời kể, tác phẩm. Thật thà là từ láy, thường chỉ dùng cho tính nết con người (cậu bé thật thà).
