“Ngôi nhà vẫn vững chãi giữa bão bùng” là kiểu câu hay gặp trong văn tả thiên tai. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “bão bùng” là từ ghép hay từ láy, vì tiếng “bùng” cũng có nghĩa riêng (lửa bùng lên). Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Bão bùng là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu b, chỉ tiếng “bão” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: danh từ, chỉ hiện tượng tự nhiên (bão nói chung). VD: Ngôi nhà vẫn vững chãi giữa bão bùng.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu B, “bùng” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “bão bùng” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Bão | Bùng |
|---|---|---|
| Âm đầu | b | b |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: gió rất mạnh kèm mưa lớn | Có (lửa bùng lên), nhưng là nghĩa khác |
| Góp nghĩa vào “bão bùng”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “bão”. Tiếng “bùng” chỉ lặp âm đầu b, cùng nhóm thanh trầm với “bão” (ngã – huyền), làm cho cảnh bão nghe dữ dội, kéo dài hơn. “Bùng” trong lửa bùng lên, bùng nổ là một nghĩa khác, không góp vào từ này. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Bão bùng được láy từ một danh từ (bão), nên cả từ cũng là danh từ. Trong khi đó, nhiều từ láy quen thuộc như vui vẻ, khó khăn lại được láy từ tính từ, nên cũng là tính từ.
“Bão bùng” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Bão bùng nghĩa là bão nói chung, cảnh gió mưa dữ dội. Từ này cũng hay dùng theo nghĩa bóng, chỉ những khó khăn, biến cố lớn trong cuộc sống (đi qua bao bão bùng).
Về từ loại, “bão bùng” là danh từ, chỉ hiện tượng tự nhiên: có thể đứng sau “giữa”, “những”, “bao” (giữa bão bùng, bao bão bùng). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, bão bùng thuộc nhóm từ chỉ sự vật (hiện tượng tự nhiên).
- Cụm từ hay gặp: giữa bão bùng, đêm bão bùng, mưa gió bão bùng, vượt qua bão bùng.
- Gần nghĩa: giông bão, mưa bão, bão tố, phong ba.
- Trái nghĩa: yên bình, êm ả, lặng gió.
Đặt câu với “bão bùng”
- Ngôi nhà vẫn vững chãi giữa bão bùng.
- Đêm bão bùng, cả nhà quây quần bên ngọn đèn dầu.
- Những người lính biên phòng vẫn canh giữ biển đảo giữa mưa gió bão bùng.
- Ông bà đã cùng nhau đi qua bao bão bùng của cuộc đời.
- Sau đêm bão bùng, sáng ra trời lại trong xanh.
Câu 1, 2, 3 và 5 dùng bão bùng theo nghĩa thời tiết; câu 4 dùng nghĩa bóng: những khó khăn trong cuộc sống.
Mẹo phân biệt từ láy và từ ghép có tiếng “bão”
| Từ | Tiếng còn lại | Xếp loại |
|---|---|---|
| bão bùng | “bùng” không góp nghĩa | Từ láy âm đầu |
| mưa bão | “mưa” có nghĩa | Từ ghép |
| giông bão | “giông” có nghĩa (gió mạnh, sấm chớp) | Từ ghép |
| bão tố | “tố” có nghĩa (cơn gió mạnh đến bất ngờ) | Từ ghép |
Bão bùng, mưa bão, giông bão, bão tố đều nói về thời tiết dữ dội. Chỉ bão bùng là từ láy, vì tiếng đi kèm “bão” không có nghĩa trong từ; các từ còn lại đều ghép hai tiếng có nghĩa.
Mẹo 1 – Hỏi “góp nghĩa” chứ không hỏi “có nghĩa”: “bùng” đứng riêng có nghĩa (lửa bùng lên) nhưng không góp nghĩa vào “bão bùng”, nên từ vẫn là từ láy.
Mẹo 2 – Tiếng đi kèm có nghĩa là từ ghép: mưa bão, giông bão, bão tố khác bão bùng.
Mẹo 3 – Từ láy có thể là danh từ: bão bùng được láy từ danh từ “bão” nên vẫn là danh từ; đừng nghĩ từ láy nào cũng là tính từ.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Ngôi nhà vẫn đứng vững giữa bão bùng.
- Mưa bão làm đổ nhiều cây.
- Trời kéo mây đen, giông bão sắp đến.
- Phố phường tấp nập ngày cuối năm.
- Sóng biển ầm ầm đập vào bờ đá.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “bão” có nghĩa, “bùng” chỉ lặp âm b.
- Từ ghép: “mưa” và “bão” đều có nghĩa.
- Từ ghép: “giông” và “bão” đều có nghĩa.
- Từ láy vần: hai tiếng cùng vần âp.
- Từ láy toàn bộ: lặp lại cả tiếng “ầm”, gợi tiếng sóng.
Câu hỏi thường gặp
Bão bùng là từ láy gì?
Bão bùng là từ láy âm đầu (lặp âm b). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Bão bùng là từ loại gì?
Bão bùng là danh từ, chỉ hiện tượng tự nhiên (bão nói chung). Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ sự vật.
“Bùng” trong bão bùng có nghĩa không?
Không. “Bùng” ở đây chỉ lặp âm đầu b với “bão”, không mang nghĩa “bùng lên” như lửa.
Bão bùng và bão tố khác nhau thế nào?
Hai từ gần nghĩa, đều chỉ bão và có thể dùng theo nghĩa bóng. Về cấu tạo, bão bùng là từ láy, còn bão tố là từ ghép (“tố” là cơn gió mạnh đến bất ngờ).
