“Lũ trẻ chơi đùa ầm ĩ ngoài sân” là câu văn quen thuộc khi tả cảnh ồn ào. Từ này làm nhiều bạn lúng túng vì hai tiếng không có phụ âm đầu, nên khó thấy chỗ lặp lại. Vậy ầm ĩ là từ láy hay từ ghép, láy kiểu gì? Bài này giải thích từng bước, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Ầm ĩ là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu kiểu đặc biệt (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng không có phụ âm đầu, chỉ tiếng “ầm” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm (âm thanh). VD: Lũ trẻ chơi đùa ầm ĩ ngoài sân.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng không có phụ âm đầu, “ĩ” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “ầm ĩ” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và so từng phần:
| Tiêu chí | Ầm | Ĩ |
|---|---|---|
| Âm đầu | không có (bắt đầu bằng nguyên âm â) | không có (bắt đầu bằng nguyên âm i) |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: tiếng to, vang (nổ ầm, đổ ầm) | Không |
| Góp nghĩa vào “ầm ĩ”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Hai tiếng đều không có phụ âm đầu: “ầm” mở đầu bằng â, “ĩ” mở đầu bằng i. Sách vở gọi đây là trường hợp vắng (khuyết) phụ âm đầu: hai tiếng giống nhau ở chỗ cùng “không có” âm đầu, nên vẫn được xếp vào nhóm láy âm đầu. Nghĩa của cả từ đến từ tiếng “ầm” (tiếng to, vang); tiếng “ĩ” chỉ đi kèm cho đủ nhịp, đứng riêng không có nghĩa. Vì vậy ầm ĩ là từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7).
Cùng kiểu “hai tiếng không có phụ âm đầu” với ầm ĩ có ồn ào, êm ả, óng ánh, inh ỏi.
“Ầm ĩ” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Ầm ĩ nghĩa là ồn ào, có nhiều tiếng to, náo động, thường gây khó chịu cho người xung quanh. Từ này dùng cho tiếng người nói, cười, cãi nhau, tiếng máy móc, tiếng nhạc. Nghĩa rộng ra, “làm ầm ĩ” còn là làm to chuyện để nhiều người biết (chuyện nhỏ mà làm ầm ĩ cả lên).
Về từ loại, “ầm ĩ” là tính từ: thêm “rất”, “quá” phía trước vẫn nghe xuôi (quá ầm ĩ). Trong câu, nó hay đứng sau động từ để nói việc đó diễn ra ồn ào thế nào (cười nói ầm ĩ). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: cười nói ầm ĩ, cãi nhau ầm ĩ, tiếng nhạc ầm ĩ, làm ầm ĩ cả lên.
- Gần nghĩa: ồn ào, om sòm, inh ỏi, huyên náo.
- Trái nghĩa: yên lặng, im ắng, lặng lẽ.
Đặt câu với “ầm ĩ”
- Lũ trẻ chơi đùa ầm ĩ ngoài sân.
- Tiếng máy khoan ầm ĩ từ sáng đến trưa.
- Hai chú chó sủa nhau ầm ĩ cả xóm.
- Giờ ra chơi, sân trường ầm ĩ tiếng cười nói.
- Chỉ mất cái bút mà bạn ấy làm ầm ĩ cả lên.
Câu 1 đến 4 tả tiếng ồn to, náo động; câu 5 dùng nghĩa rộng: làm to chuyện.
Mẹo phân biệt từ láy không có phụ âm đầu
| Từ | Vì sao xếp như vậy | Xếp loại |
|---|---|---|
| ầm ĩ | cùng không có phụ âm đầu, “ĩ” không góp nghĩa | Từ láy âm đầu (vắng phụ âm đầu) |
| ồn ào | cùng không có phụ âm đầu, “ào” không góp nghĩa | Từ láy âm đầu (vắng phụ âm đầu) |
| inh ỏi | cùng không có phụ âm đầu | Từ láy âm đầu (vắng phụ âm đầu) |
| ầm ầm | lặp lại cả tiếng | Từ láy toàn bộ |
Ầm ĩ và ầm ầm cùng gợi tiếng to nhưng khác kiểu láy: ầm ầm lặp lại nguyên tiếng nên là láy toàn bộ; ầm ĩ chỉ giống nhau ở chỗ cùng không có phụ âm đầu nên là láy bộ phận.
Mẹo 1 – Cùng “không có” âm đầu cũng tính là giống: ầm ĩ, ồn ào, êm ả đều mở đầu bằng nguyên âm → xếp vào láy âm đầu (vắng phụ âm đầu).
Mẹo 2 – Tìm tiếng mang nghĩa: “ầm” có nghĩa (tiếng to), “ĩ” không có nghĩa → không thể là từ ghép.
Mẹo 3 – Phân biệt với láy toàn bộ: ầm ầm lặp lại cả tiếng → láy toàn bộ; ầm ĩ khác vần (âm – i) → láy bộ phận.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy gì?
- Lũ trẻ chơi đùa ầm ĩ ngoài sân.
- Tiếng sấm rền ầm ầm cả đêm.
- Phiên chợ Tết ồn ào từ sáng sớm.
- Tiếng còi xe inh ỏi ngoài phố.
- Cả nhà im ắng vì em bé đang ngủ.
Xem đáp án
- Láy âm đầu (vắng phụ âm đầu): ầm – ĩ cùng không có phụ âm đầu.
- Láy toàn bộ: lặp lại cả tiếng “ầm”.
- Láy âm đầu (vắng phụ âm đầu): ồn – ào cùng không có phụ âm đầu.
- Láy âm đầu (vắng phụ âm đầu): inh – ỏi cùng không có phụ âm đầu.
- Láy âm đầu (vắng phụ âm đầu): im – ắng cùng không có phụ âm đầu. Đây là từ trái nghĩa với ầm ĩ nhưng cùng kiểu láy.
Câu hỏi thường gặp
Ầm ĩ là từ láy gì?
Ầm ĩ là từ láy âm đầu kiểu đặc biệt: hai tiếng cùng không có phụ âm đầu (vắng phụ âm đầu). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Hai tiếng không có âm đầu thì có phải từ láy không?
Có thể. Nếu hai tiếng cùng không có phụ âm đầu và chỉ một tiếng mang nghĩa (ầm ĩ, ồn ào), từ đó vẫn được xếp là từ láy âm đầu.
Ầm ĩ là từ loại gì?
Ầm ĩ là tính từ, chỉ đặc điểm ồn ào, náo động. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Ầm ĩ và ầm ầm khác nhau thế nào?
Ầm ĩ là láy âm đầu (láy bộ phận), tả cảnh ồn ào, nhiều tiếng to lẫn lộn (cười nói ầm ĩ). Ầm ầm là láy toàn bộ, mô phỏng tiếng to, vang dội liên tiếp (sấm nổ ầm ầm), nên là từ tượng thanh.
