“Con voi có thân hình to lớn”, “công lao to lớn của cha mẹ”: “to lớn” thuộc từ loại nào? Câu hỏi có vẻ dễ, nhưng bài tập hay hỏi thêm to lớn là từ ghép gì và nó khác lớn lao, to tát thế nào. Bài này trả lời cả ba ý, giống các bài khác trong mục từ loại.
✅ To lớn là tính từ, chỉ đặc điểm (rất to, rất lớn về kích thước hoặc về ý nghĩa). ❌ Không phải danh từ hay động từ.
Lớp 2–3: to lớn xếp vào nhóm từ chỉ đặc điểm (kích thước). Cấu tạo: từ ghép đẳng lập (to + lớn). VD: Con voi có thân hình to lớn.
💡 Mẹo nhớ: nói được “con voi to lớn”, “rất to lớn” → tính từ chỉ đặc điểm.
Vì sao “to lớn” là tính từ?
Tính từ là từ chỉ đặc điểm của sự vật, trong đó có nhóm chỉ kích thước: to, nhỏ, lớn, bé, cao, thấp, to lớn. Thử với to lớn:
| Phép thử | Ví dụ | Kết quả |
|---|---|---|
| Đứng sau danh từ, cho biết danh từ ấy thế nào | con voi to lớn, thân hình to lớn | ✅ Chỉ đặc điểm → tính từ |
| Thêm “rất”, “thật” phía trước | rất to lớn, thật to lớn | ✅ Nghe xuôi → dấu hiệu của tính từ |
| Thêm “những” phía trước | những to lớn | ❌ Không nói được → không phải danh từ |
| Hỏi “làm gì?” | Con voi làm gì? – to lớn | ❌ Không trả lời “làm gì?” → không phải động từ |
To lớn trả lời câu hỏi “thế nào?” (con voi thế nào? – to lớn), đi được với “rất”, “thật”, nhưng không đi được với “những”. Vì vậy to lớn là tính từ, từ chỉ đặc điểm.
“To lớn” nghĩa là gì? Là từ chỉ gì?
To lớn có hai cách dùng:
- Nói kích thước: rất to, rất lớn (con voi to lớn, ngôi nhà to lớn).
- Nói ý nghĩa, giá trị: rất lớn lao, quan trọng (công lao to lớn, thắng lợi to lớn).
Theo cách chia ở lớp 2–3, to lớn là từ chỉ đặc điểm (kích thước, mức độ).
Về cấu tạo, to lớn là từ ghép đẳng lập (ghép tổng hợp): “to” và “lớn” đều có nghĩa, gần nghĩa nhau, ngang hàng, ghép lại thành nghĩa chung. Wiktionary tiếng Việt giải nghĩa là “to và lớn nói chung”. Hai tiếng không lặp âm nên không phải từ láy.
- Cụm từ hay gặp: thân hình to lớn, công lao to lớn, thắng lợi to lớn, ý nghĩa to lớn.
- Gần nghĩa: lớn lao, to tát, khổng lồ, đồ sộ.
- Trái nghĩa: nhỏ bé, bé nhỏ, tí hon.
Đặt câu với “to lớn”
- Con voi có thân hình to lớn.
- Công lao của cha mẹ thật to lớn.
- Giữa sân trường có một cây bàng to lớn.
- Chiến thắng ấy có ý nghĩa to lớn với cả đội.
- Chú bảo vệ to lớn nhưng rất hiền.
Câu 1, 3 và 5 dùng nghĩa kích thước; câu 2 và 4 dùng nghĩa ý nghĩa, giá trị lớn.
Mẹo nhận biết danh từ, động từ, tính từ
So to lớn với các từ có cùng tiếng “to” hoặc “lớn”:
| Từ | Phép thử | Từ loại |
|---|---|---|
| to lớn | con voi to lớn ✅, rất to lớn ✅ | Tính từ, từ ghép |
| lớn lao | công lao lớn lao ✅ | Tính từ (hay dùng cho ý nghĩa) |
| to tát | chuyện to tát ✅ | Tính từ (hay dùng cho việc, chuyện) |
| lớn lên | em đang lớn lên ✅ | Động từ (chỉ sự thay đổi) |
To lớn, lớn lao, to tát đều là tính từ, nhưng dùng khác nhau: to lớn dùng được cho cả kích thước lẫn ý nghĩa; lớn lao hay dùng cho ý nghĩa, công lao (niềm vui lớn lao); to tát hay dùng cho việc, chuyện, thường trong câu phủ định (chẳng có gì to tát). Còn lớn lên chỉ sự thay đổi (từ bé thành lớn) nên là động từ.
Mẹo 1 – Thử “rất”: rất to lớn nghe xuôi → tính từ.
Mẹo 2 – Hai tiếng đều có nghĩa: to + lớn → từ ghép đẳng lập, không phải từ láy.
Mẹo 3 – “Lớn lên” khác “to lớn”: lớn lên chỉ sự thay đổi (động từ); to lớn chỉ đặc điểm (tính từ).
Bài tập: Từ in đậm là danh từ, động từ hay tính từ?
- Con voi có thân hình to lớn.
- Mẹ dành cho em tình yêu lớn lao.
- Em bé đang lớn lên từng ngày.
- Chú kiến nhỏ bé tha mồi về tổ.
- Công lao của cha mẹ thật to lớn.
Xem đáp án
- Tính từ: cho biết thân hình con voi thế nào.
- Tính từ: cho biết tình yêu thế nào.
- Động từ: chỉ sự thay đổi, đứng sau “đang”.
- Tính từ: cho biết chú kiến thế nào.
- Tính từ: cho biết công lao thế nào (ý nghĩa lớn). Câu này dễ nhầm vì to lớn không nói kích thước mà nói giá trị.
Câu hỏi thường gặp
To lớn là từ loại gì?
To lớn là tính từ: con voi to lớn, công lao to lớn, rất to lớn.
To lớn là từ chỉ gì?
To lớn là từ chỉ đặc điểm: rất to về kích thước, hoặc rất lớn về ý nghĩa.
To lớn là từ ghép gì?
To lớn là từ ghép đẳng lập (ghép tổng hợp): “to” và “lớn” đều có nghĩa, ngang hàng, không lặp âm.
Trái nghĩa với to lớn là gì?
Trái nghĩa với to lớn là nhỏ bé, bé nhỏ, tí hon.
