Nóng nảy là từ chỉ gì?

“Bạn ấy hơi nóng nảy khi bị trêu”: “nóng nảy” là từ chỉ gì? Từ này có tiếng “nóng” nên có bạn tưởng nó nói về nhiệt độ, như nóng nực. Bài này giải thích nóng nảy là từ chỉ đặc điểm tính nết, kèm cả cấu tạo và cách viết đúng, giống các bài khác trong mục từ loại.

Vì sao “nóng nảy” là tính từ?

Tính từ là từ chỉ đặc điểm, tính chất của người, vật; trong đó có nhóm từ chỉ tính nết: hiền lành, tốt bụng, nóng nảy, cẩn thận. Thử với nóng nảy:

Phép thử	Ví dụ	Kết quả
Thêm “rất”, “hơi” phía trước	rất nóng nảy, hơi nóng nảy	✅ Nghe xuôi → dấu hiệu của tính từ
Đứng sau “tính”, “người”	tính nóng nảy, người nóng nảy	✅ Cho biết tính nết → tính từ
Thêm “những” phía trước	những nóng nảy	❌ Không nói được → không phải danh từ
Hỏi “làm gì?”	Bạn ấy làm gì? – nóng nảy	❌ Không trả lời “làm gì?” → không phải động từ

Nóng nảy trả lời câu hỏi “thế nào?” (bạn ấy là người thế nào? – nóng nảy), đi được với “rất”, “hơi”, nhưng không đi được với “những”. Vì vậy nóng nảy là tính từ, từ chỉ đặc điểm (tính nết).

Tiếng “nóng” ở đây không nói nhiệt độ, mà nói tính khí dễ “bốc lên”, dễ cáu (nổi nóng, nóng tính). Vì vậy nóng nảy khác hẳn nóng nực (thời tiết oi bức) dù cùng có tiếng “nóng”.

“Nóng nảy” nghĩa là gì? Là từ chỉ gì?

Nóng nảy là có tính dễ nổi nóng, hay cáu gắt, thiếu bình tĩnh khi gặp chuyện không vừa ý (tính nóng nảy, nói năng nóng nảy). Wiktionary tiếng Việt giải nghĩa là “có tính hay cáu gắt”.

Theo cách chia ở lớp 2–3, nóng nảy là từ chỉ đặc điểm, cụ thể là đặc điểm về tính nết.

Về cấu tạo, nóng nảy là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu n, khác vần (ong – ay). Tiếng “nóng” mang nghĩa chính (nóng tính); “nảy” lặp âm đầu n.

• Cụm từ hay gặp: tính nóng nảy, rất nóng nảy, nóng nảy với mọi người, bớt nóng nảy.
• Gần nghĩa: nóng tính, cáu kỉnh, hấp tấp, bốc đồng.
• Trái nghĩa: điềm đạm, bình tĩnh, ôn tồn.

Về chính tả, cả hai tiếng đều viết n; “nảy” dấu hỏi. Nếu còn phân vân, xem thêm bài Nóng nảy hay lóng lảy?

Đặt câu với “nóng nảy”

• Bạn ấy hơi nóng nảy khi bị trêu.
• Ông em trước kia rất nóng nảy, giờ đã hiền hơn nhiều.
• Vì nóng nảy, cậu bé làm vỡ chiếc cốc.
• Mẹ khuyên em bớt nóng nảy, nói năng nhẹ nhàng hơn.
• Tính nóng nảy khiến bạn Nam khó kết bạn.

Ở cả năm câu, nóng nảy đều chỉ tính dễ nổi nóng, thiếu bình tĩnh của người.

Mẹo nhận biết danh từ, động từ, tính từ

So nóng nảy với các từ có cùng tiếng “nóng”:

Từ	Phép thử	Từ loại
nóng nảy	tính rất nóng nảy ✅	Tính từ (chỉ tính nết)
nóng nực	trời nóng nực ✅	Tính từ (chỉ thời tiết)
nổi nóng	bạn ấy đang nổi nóng ✅	Động từ (chỉ hoạt động, trạng thái)
sức nóng	sức nóng của mặt trời ✅, rất sức nóng ❌	Danh từ

Cùng có tiếng “nóng”, nhưng nóng nảy nói tính nết, nóng nực nói thời tiết (cả hai đều là tính từ); nổi nóng là động từ (một lúc bực lên); sức nóng là danh từ. Mẹo: hỏi “cái gì?” → danh từ; hỏi “làm gì?” → động từ; hỏi “thế nào?” → tính từ.

Bài tập: Từ in đậm là danh từ, động từ hay tính từ?

1. Bạn ấy hơi nóng nảy khi bị trêu.
2. Trưa hè nóng nực, em ở trong nhà.
3. Đừng nổi nóng với em nhỏ.
4. Sức nóng của mặt trời làm khô cả sân.
5. Tính nóng nảy khiến bạn Nam khó kết bạn.

Xem đáp án

1. Tính từ: đứng sau “hơi”, chỉ tính nết.
2. Tính từ: cho biết trưa hè thế nào (thời tiết).
3. Động từ: chỉ hoạt động, trạng thái bực lên trong một lúc.
4. Danh từ: có “sức” đứng trước, làm chủ ngữ.
5. Danh từ (cả cụm): “tính nóng nảy” gọi tên một tính nết, làm chủ ngữ; riêng “nóng nảy” trong cụm vẫn là tính từ. Câu này dễ nhầm vì từ in đậm gồm cả chữ “tính” đứng trước.

Câu hỏi thường gặp

Nóng nảy là từ chỉ gì?

Nóng nảy là từ chỉ đặc điểm, cụ thể là chỉ tính nết: dễ nổi nóng, thiếu bình tĩnh.

Nóng nảy là từ loại gì?

Nóng nảy là tính từ: nói được “rất nóng nảy”, “tính nóng nảy”.

Nóng nảy là từ láy hay từ ghép?

Nóng nảy là từ láy âm đầu: hai tiếng cùng âm đầu n, “nóng” mang nghĩa chính. Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.

Nóng nảy hay nóng nãy?

Viết đúng là nóng nảy (dấu hỏi). Viết “nóng nãy” hay “lóng lảy” đều sai.