“Kẻ trộm bị giam giữ để điều tra” là kiểu câu hay gặp trên báo, trên bản tin. Hai tiếng “giam” và “giữ” cùng âm đầu gi, đọc lên giống từ láy, nên nhiều bạn xếp nhầm. Bài này tách từng tiếng để trả lời, kèm một lưu ý chính tả, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Giam giữ là từ ghép, cụ thể là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “giam” và “giữ” đều có nghĩa. ❌ Không phải từ láy, dù hai tiếng cùng âm đầu gi.
Từ loại: động từ, chỉ hoạt động. VD: Kẻ trộm bị giam giữ để điều tra.
💡 Mẹo nhớ: trùng âm (cùng âm đầu GI) nhưng “giam” và “giữ” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “giam giữ” là từ ghép?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Giam | Giữ |
|---|---|---|
| Âm đầu | gi | gi |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: nhốt lại một chỗ, không cho ra (bị giam) | Có: nắm lấy, không để mất, không để đi (giữ chặt, giữ lại) |
| Góp nghĩa vào “giam giữ”? | ✅ Có | ✅ Có |
Hai tiếng giống nhau ở âm đầu gi, nhưng cả hai đều có nghĩa riêng và đều góp vào nghĩa của từ: “giam” là nhốt lại, “giữ” là không để đi. Thử nói riêng từng tiếng: “anh ta bị giam”, “công an giữ người lại”, câu nào cũng có nghĩa. Cả hai tiếng đều có nghĩa, nên giam giữ là từ ghép; việc trùng âm đầu chỉ là tình cờ.
Hai tiếng lại gần nghĩa, ngang hàng nhau, ghép lại thành nghĩa chung (nhốt và giữ người ở một nơi). Vì vậy đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5).
Cùng kiểu “trùng âm đầu mà vẫn là từ ghép” với giam giữ có ngu ngốc (ng), mong muốn (m), tươi tốt (t).
“Giam giữ” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Giam giữ nghĩa là giữ người ở một nơi, không cho đi tự do, thường là việc của cơ quan có thẩm quyền khi điều tra, xét xử. Đây là từ hay gặp trong tin tức, văn bản pháp luật. Nghĩa rộng ra, nó còn dùng cho con vật bị nhốt (chim bị giam giữ trong lồng).
Về từ loại, “giam giữ” là động từ, chỉ hoạt động: có thể đặt sau “bị”, “đang” (bị giam giữ, đang giam giữ). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ hoạt động.
- Cụm từ hay gặp: bị giam giữ, tạm giam giữ, trại giam giữ, nơi giam giữ.
- Gần nghĩa: giam cầm, giam hãm, nhốt.
- Trái nghĩa: thả, phóng thích, trả tự do.
Về chính tả, “giữ” viết gi (giữ lại, giữ gìn), khác “dữ” viết d (hung dữ, giận dữ). “Giam giữ” không viết “giam dữ”.
Đặt câu với “giam giữ”
- Kẻ trộm bị giam giữ để điều tra.
- Sau ba tháng bị giam giữ, người đàn ông được trả tự do.
- Những chú chim bị giam giữ trong lồng sắt chật hẹp.
- Trong truyện cổ, nàng công chúa bị mụ yêu tinh giam giữ trên đỉnh tháp cao.
- Công an tạm giữ hai người để làm rõ vụ việc.
Câu 1, 2 và 4 nói về người bị giam giữ; câu 3 dùng cho con vật. Câu 5 dùng “tạm giữ”, một từ gần nghĩa hay gặp trên báo.
Mẹo phân biệt từ ghép trùng âm đầu với từ láy
| Từ | Âm đầu | Tiếng thứ hai đứng riêng | Xếp loại |
|---|---|---|---|
| giam giữ | gi – gi | có nghĩa: không để đi | Từ ghép đẳng lập |
| giỏi giang | gi – gi | “giang” không có nghĩa này | Từ láy âm đầu |
| giòn giã | gi – gi | “giã” không góp nghĩa | Từ láy âm đầu |
| giận dữ | gi – d | có nghĩa: dữ tợn | Từ ghép đẳng lập |
Giam giữ, giỏi giang, giòn giã đều lặp âm gi, nhưng chỉ giam giữ có hai tiếng cùng góp nghĩa nên là từ ghép; hai từ còn lại có tiếng sau chỉ lặp âm nên là từ láy. Giận dữ cũng là từ ghép, và vì là từ ghép nên mỗi tiếng giữ cách viết theo nghĩa của nó: “giận” viết gi, “dữ” viết d.
Mẹo 1 – Thấy trùng âm đầu, đừng vội kết luận là từ láy: tách từng tiếng, nếu cả hai đều có nghĩa thì là từ ghép (giam giữ, ngu ngốc, mong muốn).
Mẹo 2 – Thử nói riêng từng tiếng: “bị giam”, “giữ lại” đều có nghĩa → từ ghép.
Mẹo 3 – Nhớ chính tả: giữ (gi) là không để đi, dữ (d) là hung tợn; giam giữ viết gi – gi.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Kẻ trộm bị giam giữ để điều tra.
- Nghe tin, ông giận dữ đập bàn.
- Chị Hai học hành giỏi giang nên được cả xóm khen.
- Tiếng pháo nổ giòn giã đêm giao thừa.
- Chú chim nhỏ bị giam cầm trong lồng.
Xem đáp án
- Từ ghép đẳng lập: “giam” và “giữ” đều có nghĩa, dù cùng âm đầu gi.
- Từ ghép đẳng lập: “giận” và “dữ” đều có nghĩa.
- Từ láy âm đầu: “giỏi” có nghĩa, “giang” chỉ lặp âm gi.
- Từ láy âm đầu: “giòn” có nghĩa, “giã” chỉ lặp âm gi.
- Từ ghép đẳng lập: “giam” và “cầm” (giữ lại) đều có nghĩa. Câu này dễ nhầm vì “cầm” thường hiểu là cầm nắm.
Câu hỏi thường gặp
Giam giữ là từ ghép gì?
Giam giữ là từ ghép đẳng lập: hai tiếng ngang hàng, cùng có nghĩa. Lớp 4–5 gọi đây là từ ghép tổng hợp.
Giam giữ có phải từ láy không?
Không. Hai tiếng cùng âm đầu gi, nhưng cả “giam” và “giữ” đều có nghĩa, nên đây là từ ghép.
Giam giữ là từ loại gì?
Giam giữ là động từ, chỉ hoạt động giữ người ở một nơi, không cho đi tự do. Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ hoạt động.
Giam giữ hay giam dữ?
Viết đúng là giam giữ (gi – gi). “Dữ” viết d là hung tợn (hung dữ), không dùng trong từ này.
