“Sóng vỗ ầm ầm vào bờ đá” là câu văn quen thuộc khi tả biển động. Khi học về từ tượng thanh và tượng hình, “ầm ầm” là ví dụ tượng thanh rất dễ nhận ra. Bài này trả lời thêm câu hỏi “ầm ầm là từ láy gì”, và cách phân biệt với ầm ĩ, ì ầm, giống các bài khác trong mục từ tượng thanh, tượng hình.
✅ Ầm ầm là từ tượng thanh: đọc lên nghe như tiếng động to, vang dội và liên tiếp. ❌ Không phải từ tượng hình. Về cấu tạo, ầm ầm là từ láy toàn bộ: lặp lại nguyên tiếng “ầm”.
Từ loại: từ mô phỏng âm thanh, thường dùng như tính từ trong câu (sóng vỗ ầm ầm). VD: Sóng vỗ ầm ầm vào bờ đá.
💡 Mẹo nhớ: đọc lên nghe như tiếng động to, liên tiếp → tượng thanh.
Vì sao “ầm ầm” là từ tượng thanh?
Muốn biết một từ là tượng thanh hay tượng hình, hãy hỏi: từ ấy mô phỏng âm thanh, hay gợi ra hình ảnh, dáng vẻ?
| Tiêu chí | Từ tượng thanh | Từ tượng hình |
|---|---|---|
| Mô phỏng gì? | âm thanh của người, vật, thiên nhiên | hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái |
| Đọc lên có giống tiếng thật không? | có | không, chỉ gợi ra hình dáng |
| “Ầm ầm” thuộc bên nào? | ✅ nghe như tiếng sấm, sóng, thác, xe chạy | ❌ không tả dáng vẻ |
Đọc to “ầm ầm”, ta nghe như có tiếng sấm rền, tiếng sóng lớn vỗ vào đá, tiếng thác đổ, tiếng xe tải chạy qua. Từ này bắt chước tiếng động to, nặng, vang dội và kéo dài, nên là từ tượng thanh. Cùng nhóm tượng thanh tả tiếng to với ầm ầm có ào ào (mưa gió), đùng đoàng (pháo, súng), rầm rầm.
“Ầm ầm” là từ láy gì?
Đặt hai tiếng cạnh nhau và so từng phần:
| Tiêu chí | Ầm | Ầm |
|---|---|---|
| Âm đầu | không có | không có |
| Vần | âm | âm |
| Thanh | huyền | huyền |
Hai tiếng giống hệt nhau cả vần lẫn thanh; tiếng “ầm” được lặp lại nguyên vẹn. Kiểu lặp lại cả tiếng như vậy là từ láy toàn bộ (sách lớp 4 gọi là láy cả âm đầu và vần). Đứng riêng, “ầm” đã có nghĩa (tiếng to: nổ ầm, đổ ầm); khi lặp lại thành “ầm ầm”, tiếng động được kéo dài, dồn dập hơn.
Cùng tiếng gốc “ầm”, tiếng Việt còn có ầm ĩ và ì ầm: hai từ này là láy âm đầu (hai tiếng cùng không có phụ âm đầu), không phải láy toàn bộ.
“Ầm ầm” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Ầm ầm mô phỏng tiếng động to, vang dội và liên tiếp: tiếng sấm, tiếng sóng, tiếng thác, tiếng máy, tiếng xe chạy, tiếng đổ vỡ. Nghĩa rộng ra, nó còn tả việc gì diễn ra rầm rộ, ồ ạt (khách kéo đến ầm ầm).
Về từ loại, “ầm ầm” là từ mô phỏng âm thanh. Trong câu, nó hay đứng sau động từ để tả tiếng (sấm nổ ầm ầm, sóng vỗ ầm ầm), giống cách dùng của tính từ. Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thường được xếp vào nhóm từ chỉ đặc điểm (của âm thanh).
- Cụm từ hay gặp: sấm nổ ầm ầm, sóng vỗ ầm ầm, thác đổ ầm ầm, xe chạy ầm ầm.
- Gần nghĩa: rầm rầm, ào ào, đùng đùng.
- Trái nghĩa: khe khẽ, êm ả, lặng lẽ.
Đặt câu với “ầm ầm”
- Sóng vỗ ầm ầm vào bờ đá.
- Trời sắp mưa, sấm nổ ầm ầm.
- Thác nước đổ ầm ầm xuống vực sâu.
- Đoàn xe tải chạy ầm ầm qua cầu.
- Cây đổ ầm ầm sau cơn bão.
Ở cả năm câu, ầm ầm đều mô phỏng tiếng động to, vang dội, liên tiếp.
Mẹo phân biệt từ tượng thanh và tượng hình
| Từ | Gợi ra gì? | Xếp loại |
|---|---|---|
| ầm ầm | tiếng động to, liên tiếp | Tượng thanh, láy toàn bộ |
| ì ầm | tiếng động trầm, vọng từ xa | Tượng thanh, láy âm đầu (vắng phụ âm đầu) |
| ầm ĩ | nhiều tiếng to, ồn ào | Từ láy âm đầu (vắng phụ âm đầu), gợi tả âm thanh |
| sừng sững | dáng cao lớn, vững chãi | Tượng hình, láy toàn bộ |
Ầm ầm và sừng sững đều là láy toàn bộ, nhưng một từ là tượng thanh (nghe tiếng), một từ là tượng hình (thấy dáng). Còn ầm ầm và ì ầm cùng là tượng thanh, nhưng ầm ầm là tiếng to, gần; ì ầm là tiếng trầm, vọng từ xa. Mẹo: nhắm mắt lại, đọc từ đó lên; “nghe” được thì tượng thanh, chỉ “thấy” thì tượng hình.
Mẹo 1 – Nghe hay thấy? Ầm ầm “nghe” được tiếng động to → tượng thanh.
Mẹo 2 – Lặp lại nguyên tiếng → láy toàn bộ: ầm ầm, ào ào, rầm rầm.
Mẹo 3 – Ầm ầm khác ầm ĩ: ầm ầm lặp cả tiếng (láy toàn bộ); ầm ĩ chỉ cùng không có phụ âm đầu (láy âm đầu).
Bài tập: Từ in đậm là từ tượng thanh hay tượng hình?
- Sóng vỗ ầm ầm vào bờ đá.
- Sóng biển ì ầm suốt đêm.
- Mưa rơi ào ào trên mái tôn.
- Ngọn núi sừng sững trước mặt.
- Tiếng pháo nổ đùng đoàng đêm giao thừa.
Xem đáp án
- Tượng thanh: mô phỏng tiếng sóng to, vang dội.
- Tượng thanh: mô phỏng tiếng sóng trầm, vọng từ xa.
- Tượng thanh: mô phỏng tiếng mưa rơi mạnh.
- Tượng hình: gợi dáng núi cao lớn, vững chãi.
- Tượng thanh: mô phỏng tiếng pháo nổ to, liên tiếp. Câu này dễ nhầm vì “đùng đoàng” không lặp cả tiếng như ầm ầm, nhưng vẫn là tượng thanh.
Câu hỏi thường gặp
Ầm ầm là từ tượng thanh hay tượng hình?
Ầm ầm là từ tượng thanh: đọc lên nghe như tiếng động to, vang dội và liên tiếp.
Ầm ầm là từ láy gì?
Ầm ầm là từ láy toàn bộ: lặp lại nguyên tiếng “ầm”. Sách lớp 4 gọi là láy cả âm đầu và vần.
Ầm ầm và ầm ĩ khác nhau thế nào?
Ầm ầm (láy toàn bộ, tượng thanh) mô phỏng tiếng to, vang dội liên tiếp (sấm nổ ầm ầm). Ầm ĩ (láy âm đầu) là ồn ào, nhiều tiếng to lẫn lộn (cười nói ầm ĩ).
Ầm ầm là từ loại gì?
Ầm ầm là từ mô phỏng âm thanh; trong câu (sấm nổ ầm ầm) nó dùng như tính từ, nên bài tập ở tiểu học hay xếp vào từ chỉ đặc điểm.
