“Quy định” hay “qui định”, “quy tắc” hay “qui tắc”? Cùng một từ mà mỗi nơi viết một kiểu, khiến nhiều người phân vân khi soạn nội quy, thông báo hay văn bản công ty. Câu trả lời ngắn gọn: cả hai đều không sai, nhưng có một cách được dùng chính thức. Đây là cặp từ thuộc nhóm I / Y và vị trí đặt dấu.
Cả quy định và qui định đều được chấp nhận. Văn bản pháp luật và văn bản hành chính hiện nay viết “quy”; cách viết “qui” vẫn gặp trong một số sách báo.
👉 Nên dùng quy (quy định, quy tắc, quy luật) – cách viết của văn bản nhà nước. Dù chọn cách nào, hãy dùng thống nhất trong cả bài.
💡 Mẹo nhớ: nên viết “quy” như văn bản nhà nước (quy định, quy tắc, quy luật) và giữ một cách viết trong cả bài.
Bảng so sánh quy định và qui định
| Tiêu chí | Quy định (y) | Qui định (i) |
|---|---|---|
| Đúng chính tả | ✅ Được chấp nhận | ✅ Được chấp nhận |
| Thường dùng ở | Văn bản pháp luật, văn bản hành chính, phần lớn báo chí | Một số sách báo, thói quen viết của một số người |
| Từ cùng kiểu | quy tắc, quy luật, quy trình, quý khách | qui tắc, qui luật, qui trình, quí khách |
“Quy định” nghĩa là gì?
Quy định (hay qui định) là từ Hán Việt, dùng được cả như danh từ lẫn động từ:
- Danh từ: điều được đặt ra để mọi người làm theo – quy định của công ty, quy định giao thông.
- Động từ: đặt ra điều để làm theo – nhà trường quy định học sinh mặc đồng phục.
Về nghĩa từng chữ: quy (規) là khuôn phép, phép tắc, như trong quy tắc, quy củ; định (定) là đặt ra, xác định cho chắc. Ghép lại, quy định là đặt ra khuôn phép. Ví dụ:
- Công ty có quy định mới về giờ làm việc.
- Theo quy định, xe máy phải đi đúng làn đường.
- Luật quy định rõ quyền và nghĩa vụ của người lao động.
Ở bệnh viện, mỗi khoa đều có quy định riêng về giờ trực của bác sĩ và giờ thăm bệnh của người nhà.
Vì sao có hai cách viết?
- Cùng một âm “quy” có thể ghi theo hai cách nhìn: coi “qu” là một phụ âm đầu thì phần sau chỉ còn âm “i”, viết “qui”; coi u là âm đệm (như trong tuy, huy, uỷ ban) thì viết “quy”. Hai cách đều ghi đúng cùng một âm.
- Vì vậy trong sách báo, hai cách viết đã cùng tồn tại từ lâu: quy định / qui định, quy tắc / qui tắc, quý / quí.
- Hiện nay, văn bản pháp luật và văn bản hành chính thống nhất viết quy, và đây cũng là cách viết thường gặp nhất trên báo chí.
Tên văn bản đã ban hành, tên sách có sẵn phải trích đúng nguyên văn: nếu tên gốc có chữ “qui” thì khi trích dẫn vẫn giữ “qui”.
Chữ u của “qu” không bao giờ mang dấu: viết quý, quỹ (dấu trên y) hoặc quí (dấu trên i), không viết “qúy”, “qúi”.
Nên viết “quy” hay “qui”?
Mẹo 1 – Theo văn bản nhà nước: quy định, quy chế, quy trình – văn bản pháp luật đều viết “quy”. Viết theo cách này là an toàn nhất.
Mẹo 2 – Một văn bản, một cách viết: đã viết “quy định” thì cũng viết “quy tắc”, “quý khách”. Trộn “quy định” với “qui trình” trong cùng một trang trông thiếu cẩn thận.
Mẹo 3 – Cẩn thận chỗ đặt dấu: quý, quỹ, quỳ – dấu nằm trên y, không bao giờ nằm trên u.
Những câu hay viết lẫn lộn
| ❌ Viết lẫn lộn | ✅ Viết thống nhất | Ghi chú |
|---|---|---|
| Theo quy định mới, qui trình làm hồ sơ thay đổi | Theo quy định mới, quy trình làm hồ sơ thay đổi | Một văn bản, một cách viết |
| Qui tắc an toàn và quy định phòng cháy | Quy tắc an toàn và quy định phòng cháy | Ưu tiên “quy” |
| Kính mời quí khách đọc quy định đổi trả | Kính mời quý khách đọc quy định đổi trả | “Quý” cùng kiểu với “quy” |
| Quỹ khen thưởng chi theo qui chế | Quỹ khen thưởng chi theo quy chế | Đã viết “quỹ” thì viết “quy chế” |
Bài tập: Chọn cách viết phù hợp
- Soạn nội quy cho công ty: nên viết “quy định” hay “qui định”?
- Câu “Theo quy định, qui trình gồm ba bước” đã viết thống nhất chưa?
- Trích tên một cuốn sách cũ có chữ “qui”: có nên sửa thành “quy” không?
- Viết “qúy khách” có đúng không?
Xem đáp án
- quy định: cách viết của văn bản nhà nước.
- Chưa: sửa thành “quy định… quy trình”.
- Không: tên có sẵn giữ đúng nguyên văn.
- Không: dấu không đặt trên u. Viết “quý khách” (hoặc “quí khách”).
Câu hỏi thường gặp
Quy định hay qui định?
Cả hai đều được chấp nhận. Văn bản pháp luật hiện nay viết quy định, nên đây là cách nên ưu tiên.
Quy định là gì?
Quy định là điều được đặt ra để mọi người làm theo, hoặc việc đặt ra điều đó.
Quý khách hay quí khách?
Cả hai được chấp nhận theo cùng nguyên tắc. Nên viết quý khách cho thống nhất với “quy định”.
Nội quy hay nội qui?
Cả hai đều được chấp nhận; nên viết nội quy, giống cách viết của văn bản hành chính.
