Thời khoá biểu của con ghi “Mĩ thuật”, còn trường đại học lại tên là “Đại học Mỹ thuật”, vậy cách nào mới đúng? Đây là thắc mắc rất hay gặp của phụ huynh và học sinh. Câu trả lời: cả hai đều không sai, chỉ khác chữ i và y. Bài này giải thích vì sao và khi nào nên dùng cách nào. Đây là cặp từ thuộc nhóm I / Y và vị trí đặt dấu.
Cả mĩ thuật và mỹ thuật đều được chấp nhận. Sách giáo khoa hiện hành viết i: môn “Mĩ thuật”. Nhiều trường học, cơ quan, báo chí quen viết y: “mỹ thuật”.
👉 Viết tài liệu học tập thì dùng mĩ; viết tên riêng (nước Mỹ, Mỹ Tho, Mỹ Đình) thì giữ Mỹ. Trong cùng văn bản, hãy thống nhất một cách.
💡 Mẹo nhớ: danh từ chung chọn i hoặc y tuỳ nơi viết, còn tên riêng thì giữ nguyên “Mỹ”.
Bảng so sánh mĩ thuật và mỹ thuật
| Tiêu chí | Mĩ thuật (i) | Mỹ thuật (y) |
|---|---|---|
| Đúng chính tả | ✅ Được chấp nhận | ✅ Được chấp nhận |
| Thường dùng ở | Sách giáo khoa, thời khoá biểu, tài liệu giáo dục | Tên trường, cơ quan, báo chí |
| Từ cùng kiểu | thẩm mĩ, mĩ phẩm, mĩ mãn, mĩ nghệ | thẩm mỹ, mỹ phẩm, mỹ mãn, mỹ nghệ |
“Mĩ thuật” nghĩa là gì?
Mĩ thuật (hay mỹ thuật) là danh từ, chỉ ngành nghệ thuật tạo hình, tạo ra cái đẹp bằng hình khối, đường nét, màu sắc: hội hoạ, điêu khắc, đồ hoạ, trang trí. Ở trường phổ thông, “Mĩ thuật” cũng là tên một môn học.
Đây là từ Hán Việt: mĩ (美) là đẹp, thuật (術) là nghề, tay nghề. Ghép lại là nghệ thuật tạo ra cái đẹp.
Ví dụ: Em học vẽ ở lớp mĩ thuật. Triển lãm mĩ thuật thu hút nhiều khách tham quan. Anh ấy tốt nghiệp ngành mĩ thuật ứng dụng.
Vì sao có hai cách viết?
- Âm “i” đứng sau phụ âm đầu trong các tiếng Hán Việt như mĩ, kĩ, lí, tỉ từ lâu đã được viết lẫn lộn bằng cả i và y.
- Năm 1984, Bộ Giáo dục ban hành quy định về chính tả tiếng Việt (kèm Quyết định 240/QĐ), thống nhất viết các tiếng này bằng i. Sách giáo khoa theo quy định này, nên tên môn học là “Mĩ thuật”.
- Ngoài nhà trường, nhiều nơi vẫn giữ thói quen viết y, kể cả trong tên trường, tên cơ quan. Vì vậy hai cách viết cùng tồn tại và đều được chấp nhận.
Tên riêng giữ cách viết quen thuộc: nước Mỹ, Mỹ Tho, Mỹ Đình, Mỹ Sơn. Không tự ý đổi thành “nước Mĩ”, “Mĩ Tho”.
Tên cơ quan, trường học giữ đúng như tên chính thức đã đăng ký, dù văn bản của bạn dùng i hay y.
Nên viết “mĩ thuật” hay “mỹ thuật”?
Mẹo 1 – Tên riêng giữ nguyên: nước Mỹ, Mỹ Tho, Mỹ Đình hay tên một trường đại học đều giữ đúng cách viết sẵn có. Chỉ danh từ chung mới cần chọn i hoặc y.
Mẹo 2 – Thống nhất cả nhóm từ: đã viết “mĩ thuật” thì cũng viết “thẩm mĩ”, “mĩ phẩm”, “kĩ năng”, “lí do”. Trộn “mĩ thuật” với “thẩm mỹ” trong một bài trông thiếu cẩn thận.
Những câu hay viết lẫn lộn
| ❌ Viết lẫn lộn | ✅ Viết thống nhất | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lớp mĩ thuật dạy cả thẩm mỹ | Lớp mĩ thuật dạy cả thẩm mĩ | Một văn bản, một cách viết |
| Học bổng du học Mĩ ngành mỹ thuật | Học bổng du học Mỹ ngành mĩ thuật | Tên nước giữ “Mỹ” |
| Mỹ phẩm và đồ mĩ nghệ | Mỹ phẩm và đồ mỹ nghệ | Đã chọn y thì giữ y |
| Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam | Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam | Tên cơ quan giữ đúng tên chính thức |
Bài tập: Chọn cách viết phù hợp
- Ghi tên môn học trong thời khoá biểu lớp 4 theo sách giáo khoa: “Mĩ thuật” hay “Mỹ thuật”?
- Câu “Em yêu môn mĩ thuật vì thích cái đẹp, thích thẩm mỹ” đã viết thống nhất chưa?
- Viết “nước Mĩ” thay cho “nước Mỹ” có nên không?
- Câu “Cô ấy học mỹ thuật ở thành phố Mỹ Tho” có cần sửa gì không?
Xem đáp án
- Mĩ thuật: khớp với sách giáo khoa.
- Chưa: “mĩ” viết i, “mỹ” viết y. Sửa thành “mĩ thuật… thẩm mĩ” hoặc “mỹ thuật… thẩm mỹ”.
- Không nên: tên riêng giữ cách viết quen thuộc “Mỹ”.
- Không cần: “mỹ thuật” (y) và “Mỹ Tho” (tên riêng) đều đúng và thống nhất.
Câu hỏi thường gặp
Mĩ thuật hay mỹ thuật?
Cả hai đều được chấp nhận. Sách giáo khoa viết mĩ thuật, nhiều nơi khác viết mỹ thuật. Chỉ cần thống nhất trong một văn bản.
Nước Mĩ hay nước Mỹ?
Nên viết nước Mỹ. Đây là tên riêng, giữ cách viết quen thuộc với chữ y.
Thẩm mĩ hay thẩm mỹ?
Cả hai đều được chấp nhận, theo cùng nguyên tắc với mĩ thuật / mỹ thuật. Hãy chọn cùng kiểu với các từ khác trong bài.
