Ủy ban hay uỷ ban? Cách viết nào đúng?

“Ủy ban” hay “uỷ ban”? Gõ trên điện thoại ra một kiểu, trên máy tính ra một kiểu, biển hiệu ngoài đường lại viết kiểu khác, nên nhiều người không biết đâu mới đúng. Câu trả lời: cả hai đều đúng chính tả, chỉ khác vị trí đặt dấu. Đây là cặp từ thuộc nhóm I / Y và vị trí đặt dấu.

Cả ủy ban và uỷ ban đều đúng. Hai cách chỉ khác chỗ đặt dấu thanh trong vần “uy”: kiểu cũ đặt dấu trên u (ủy), kiểu mới đặt dấu trên y, là âm chính (uỷ).

👉 Bạn có thể chọn kiểu nào cũng được, nhưng hãy dùng một kiểu cho cả văn bản: đã viết “uỷ ban” thì cũng viết “hoà”, “khoẻ”, “thuỷ”; đã viết “ủy ban” thì viết “hòa”, “khỏe”, “thủy”.

💡 Mẹo nhớ: trong vần “uy”, U là âm đệm, Y là âm chính; kiểu mới đặt dấu lên âm chính Y.

Bảng so sánh ủy ban và uỷ ban

Tiêu chí	Ủy ban (kiểu cũ)	Uỷ ban (kiểu mới)
Đúng chính tả	✅ Đúng	✅ Đúng
Vị trí dấu	Trên chữ u	Trên chữ y (âm chính)
Từ cùng kiểu	ủy quyền, thủy tinh, hòa bình, khỏe mạnh	uỷ quyền, thuỷ tinh, hoà bình, khoẻ mạnh

“Uỷ ban” nghĩa là gì?

Uỷ ban (hay ủy ban) là danh từ, chỉ cơ quan hoặc tổ chức được lập ra để làm một nhiệm vụ chung. Trong đời sống, “uỷ ban” còn hay dùng để gọi tắt uỷ ban nhân dân xã, phường: lên uỷ ban làm giấy tờ. Đây là từ Hán Việt gồm hai chữ:

Uỷ (委): giao phó, trao cho, như trong uỷ quyền, uỷ thác.
Ban (班): nhóm người cùng làm một việc, như ban tổ chức, ban giám khảo.

Ghép lại, uỷ ban là nhóm người được giao một nhiệm vụ chung. Các cụm từ thường gặp: uỷ ban nhân dân (UBND), uỷ ban phường, uỷ ban xã, uỷ viên. Ví dụ:

Tôi lên uỷ ban phường làm giấy tờ.
Uỷ ban nhân dân xã vừa thông báo lịch tiêm phòng.
Bà ngoại uỷ quyền cho mẹ lên uỷ ban nhận giấy tờ nhà đất.

Vì sao có hai cách viết?

Trong các vần uy, oa, oe không có âm cuối, chữ cái đầu (u, o) chỉ là âm đệm, còn chữ sau (y, a, e) mới là âm chính.
Kiểu cũ là thói quen lâu đời: đặt dấu lên chữ đứng trước (ủy, thủy, hòa, khỏe). Cách này rất quen mắt và vẫn phổ biến trên báo chí, văn bản.
Kiểu mới theo nguyên tắc đặt dấu ở âm chính: uỷ, thuỷ, hoà, khoẻ. Nhiều bộ gõ như Unikey có tuỳ chọn để gõ ra kiểu này.
Cả hai kiểu đều được chấp nhận; điều quan trọng là dùng nhất quán trong một văn bản.

Khi sau “uy” còn âm cuối, hoặc khi đứng sau “qu”, thì chỉ có một cách: dấu đặt trên y, như huỳnh, huých, quý, quỹ. Không viết “hùynh”, “qúy”.

Tên riêng, tên cơ quan trên con dấu, biển hiệu thì giữ đúng như bản gốc khi trích dẫn.

Nên viết “ủy” hay “uỷ”?

Mẹo 1 – Một văn bản, một kiểu: chọn kiểu cũ (ủy, thủy, hòa) hoặc kiểu mới (uỷ, thuỷ, hoà) và giữ đến hết bài. Trộn “ủy ban” với “sức khoẻ” trong cùng bài trông thiếu cẩn thận.

Mẹo 2 – Có âm cuối hoặc có “qu” thì khỏi chọn: huỳnh, quý, quỹ luôn đặt dấu trên y. Chỉ khi vần kết thúc bằng y, a, e (uỷ, hoà, khoẻ) mới có hai cách.

Mẹo 3 – Kiểm tra bộ gõ trước: bộ gõ như Unikey có tuỳ chọn chuyển giữa hai kiểu đặt dấu. Đặt sẵn một kiểu trước khi soạn văn bản dài sẽ đỡ phải sửa.

Mẹo ghi nhớ: trong vần uy, u là âm đệm, y là âm chính. Dùng thống nhất một kiểu đặt dấu trong cả bài.

Những câu hay viết lẫn lộn

❌ Viết lẫn lộn	✅ Viết thống nhất	Ghi chú
Ủy ban phường thông báo về sức khoẻ cộng đồng	Ủy ban phường thông báo về sức khỏe cộng đồng	Đã chọn kiểu cũ thì giữ kiểu cũ
Uỷ quyền cho người thân lên ủy ban nhận giấy	Uỷ quyền cho người thân lên uỷ ban nhận giấy	Cùng kiểu mới
Buổi hòa giải tại uỷ ban xã	Buổi hoà giải tại uỷ ban xã	Hoặc viết kiểu cũ cho cả hai
Ông Hùynh Văn Nam, ủy viên ban chấp hành	Ông Huỳnh Văn Nam, ủy viên ban chấp hành	Có âm cuối thì dấu trên y

Bài tập: Chọn cách viết phù hợp

Bài viết đã dùng “hoà”, “khoẻ”. Vậy nên viết “ủy ban” hay “uỷ ban”?
Viết “Hùynh” có được không?
Con dấu của cơ quan ghi “ỦY BAN NHÂN DÂN”. Khi trích đúng tên trên con dấu, có nên đổi thành “UỶ BAN”?
Câu “Lên ủy ban làm thủ tục uỷ quyền” cần sửa thế nào cho thống nhất?

Xem đáp án

uỷ ban: cùng kiểu mới với “hoà”, “khoẻ”.
Không: có âm cuối thì dấu đặt trên y: “Huỳnh”.
Không nên: trích dẫn thì giữ đúng như bản gốc.
Sửa thành “uỷ ban… uỷ quyền” (kiểu mới) hoặc “ủy ban… ủy quyền” (kiểu cũ).

Câu hỏi thường gặp