“Đêm nhạc có sự góp mặt của nhiều nghệ sỹ”, “nghệ sỹ hài”… Cách viết này rất hay gặp trên áp phích, băng rôn sự kiện và bài đăng mạng xã hội. Nhiều người nghĩ chữ “sĩ” cũng giống “kỹ / kĩ”, viết i hay y đều được. Nhưng với “sĩ”, cách viết chuẩn chỉ có một. Đây là lỗi thuộc nhóm I / Y và vị trí đặt dấu.
✅ Nghệ sĩ (chữ i) mới là cách viết chuẩn. ❌ Nghệ sỹ là viết không đúng.
Nghệ sĩ là người chuyên hoạt động nghệ thuật như diễn viên, ca sĩ, hoạ sĩ. VD: Anh ấy là một nghệ sĩ piano tài năng.
💡 Mẹo nhớ: nghệ sĩ, ca sĩ, hoạ sĩ, nhạc sĩ cùng chữ SĨ (người có nghề), còn “sỹ” để dành cho tên riêng.
Bảng so sánh “sĩ” và “sỹ”
| Tiêu chí | Sĩ (chữ i, 士) | Sỹ (chữ y) |
|---|---|---|
| Dùng cho | Danh từ chung chỉ người có nghề, có học | Chủ yếu trong tên riêng |
| Từ thường gặp | nghệ sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, hoạ sĩ, thi sĩ | Tên người: anh Sỹ, ông Văn Sỹ |
| Viết đúng ✅ | Nghệ sĩ piano | Anh Trần Văn Sỹ (đúng giấy tờ) |
| Hay viết sai ❌ | Nghệ sỹ hài | Tự đổi tên “Sỹ” trên giấy tờ thành “Sĩ” |
“Nghệ sĩ” nghĩa là gì?
Nghệ sĩ là danh từ, chỉ người chuyên hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, biểu diễn hoặc sáng tác: diễn viên, ca sĩ, nhạc công, hoạ sĩ. Nghĩa rộng hơn, “tâm hồn nghệ sĩ” chỉ người nhạy cảm, lãng mạn, yêu cái đẹp. Đây là từ Hán Việt gồm hai chữ:
- Nghệ (藝): nghề, tài khéo, như trong nghệ thuật, văn nghệ, tài nghệ.
- Sĩ (士): người có học, có nghề, như trong kẻ sĩ, thi sĩ.
Các cụm từ thường gặp: nghệ sĩ piano, nghệ sĩ hài, nghệ sĩ trẻ, tâm hồn nghệ sĩ. Ví dụ:
- Anh ấy là một nghệ sĩ piano tài năng.
- Đêm nhạc có sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ trẻ.
- Ông nội tôi có tâm hồn nghệ sĩ, rất mê thơ và hoa.
Các danh hiệu nhà nước dành cho người làm nghệ thuật cũng viết i: Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) và Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT).
Vì sao “nghệ sỹ” là không đúng?
Với nhiều chữ Hán Việt như kĩ / kỹ, lí / lý, mĩ / mỹ, cả hai cách viết i và y đều được chấp nhận. Nhưng chữ sĩ chỉ người có học, có nghề thì sách giáo khoa, báo chí lẫn từ điển đều viết thống nhất bằng i: nghệ sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, bác sĩ, thạc sĩ. Cách viết “nghệ sỹ” vì thế không phải cách viết chuẩn.
“Sỹ” chủ yếu còn gặp trong tên riêng: anh Sỹ, ông Đỗ Văn Sỹ. Nghệ danh, tên thật của người làm nghệ thuật thì giữ đúng như họ dùng; còn khi gọi nghề, gọi danh hiệu thì viết “nghệ sĩ”.
Mẹo phân biệt nghệ sĩ và nghệ sỹ dễ nhớ
Mẹo 1 – Cả nhà nghệ thuật viết i: nghệ sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, hoạ sĩ, thi sĩ. Nghề nào có chữ “sĩ” cũng viết i.
Mẹo 2 – Sỹ là tên người: “Sỹ” viết hoa thường là tên riêng. Không phải tên người thì không viết “sỹ”.
Mẹo 3 – Danh hiệu cũng viết i: NSND là Nghệ sĩ Nhân dân, NSƯT là Nghệ sĩ Ưu tú. Chữ S trong viết tắt chính là “sĩ”.
Những câu hay viết sai
| ❌ Viết sai | ✅ Viết đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| Đêm nhạc có nhiều nghệ sỹ trẻ | Đêm nhạc có nhiều nghệ sĩ trẻ | Người làm nghệ thuật viết “sĩ” |
| Được phong danh hiệu Nghệ sỹ Ưu tú | Được phong danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú | Danh hiệu cũng viết i |
| Anh ấy có tâm hồn nghệ sỹ | Anh ấy có tâm hồn nghệ sĩ | Chữ i |
| Ca sỹ, nhạc sỹ cùng góp mặt | Ca sĩ, nhạc sĩ cùng góp mặt | Cả họ “sĩ” viết i |
Bài tập: Điền “sĩ” hay “sỹ”
- Cô ấy là nghệ ___ violin của dàn nhạc thành phố.
- Ông được phong tặng danh hiệu Nghệ ___ Nhân dân.
- Bạn tôi tên là Hoàng Văn ___ (đúng như giấy khai sinh).
- Nhạc ___ ấy vừa ra mắt bài hát mới.
- Nghệ ___ hài Nguyễn Văn ___ (giấy tờ ghi y) sẽ dẫn chương trình.
Xem đáp án
- sĩ: nghệ sĩ là người làm nghệ thuật.
- sĩ: danh hiệu cũng viết i.
- Sỹ: tên riêng giữ như giấy khai sinh.
- sĩ: nhạc sĩ, cùng họ với nghệ sĩ.
- sĩ, Sỹ: “nghệ sĩ” là nghề viết i, còn tên người “Sỹ” giữ như giấy tờ – câu dễ lừa vì hai chữ đọc giống hệt nhau.
Câu hỏi thường gặp
Nghệ sĩ hay nghệ sỹ?
Viết chuẩn là nghệ sĩ (chữ i): người chuyên hoạt động nghệ thuật.
NSND, NSƯT là gì?
Đó là viết tắt của Nghệ sĩ Nhân dân và Nghệ sĩ Ưu tú, danh hiệu nhà nước trao cho người có nhiều đóng góp trong nghệ thuật.
Ca sĩ hay ca sỹ?
Viết chuẩn là ca sĩ (chữ i), cùng chữ “sĩ” với nghệ sĩ, nhạc sĩ.
Tâm hồn nghệ sĩ nghĩa là gì?
Tâm hồn nghệ sĩ chỉ người nhạy cảm, lãng mạn, dễ rung động trước cái đẹp, dù không làm nghề nghệ thuật.
