“Anh em trong nhà sống hòa thuận” là lời dạy quen thuộc của ông bà, cha mẹ. Trong bài tập, từ này hay được hỏi: hòa thuận là từ ghép gì, đẳng lập hay chính phụ? Bài này trả lời từng bước, kèm cách phân biệt với hài hòa, hiền hòa, giống các bài khác trong mục từ ghép.
✅ Hòa thuận là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): “hòa” và “thuận” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung. ❌ Không phải từ ghép chính phụ, cũng không phải từ láy.
Từ loại: tính từ (cũng dùng như động từ), chỉ đặc điểm của quan hệ. VD: Anh em trong nhà sống hòa thuận.
💡 Mẹo nhớ: “hòa” và “thuận” đều có nghĩa, ghép lại thành nghĩa chung → từ ghép đẳng lập.
Vì sao “hòa thuận” là từ ghép đẳng lập?
Bước 1 – Từ láy hay từ ghép? Tách hai tiếng ra:
| Tiêu chí | Hòa | Thuận |
|---|---|---|
| Âm đầu, vần | h + oa | th + uân |
| Nghĩa (Hán Việt) | 和: êm, không gay gắt, hợp nhau (hòa hợp) | 順: xuôi, không trái ý nhau (thuận lợi, đồng thuận) |
| Góp nghĩa vào “hòa thuận”? | ✅ Có | ✅ Có |
Hai tiếng không lặp âm: khác âm đầu (h – th), khác vần (oa – uân). Cả hai đều là yếu tố Hán Việt có nghĩa: “hòa” là êm, hợp nhau, không gay gắt; “thuận” là xuôi chiều, không trái ý nhau. Ghép lại, hòa thuận là sống êm ấm, hợp nhau, không xích mích. Không lặp âm và đều có nghĩa, nên hòa thuận là từ ghép.
Bước 2 – Ghép kiểu gì? Hai tiếng ngang hàng, gần nghĩa, cùng tạo nên nghĩa chung; không tiếng nào làm rõ cho tiếng nào. Vì vậy đây là từ ghép đẳng lập (cách gọi lớp 6–7), hay từ ghép tổng hợp (cách gọi lớp 4–5). Đảo lại thành “thuận hòa” cũng có nghĩa gần như nhau.
Cùng có tiếng “hòa” và cũng là từ ghép đẳng lập: hài hòa (cân đối, hợp nhau), hiền hòa (hiền lành, êm dịu).
“Hòa thuận” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Hòa thuận nghĩa là sống êm ấm, hợp nhau, không xích mích, không mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình, tập thể, hàng xóm. Từ này mang ý khen, hay gặp trong lời dạy về cách sống (anh em hòa thuận, vợ chồng hòa thuận).
Về từ loại, Wiktionary tiếng Việt ghi “hòa thuận” vừa là tính từ vừa là động từ. Trong bài tập ở trường, nó thường được xếp là tính từ, vì cho biết quan hệ giữa mọi người như thế nào (sống hòa thuận). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: sống hòa thuận, anh em hòa thuận, gia đình hòa thuận, hòa thuận với hàng xóm.
- Gần nghĩa: thuận hòa, êm ấm, đầm ấm, đoàn kết.
- Trái nghĩa: bất hòa, xích mích, lục đục.
Đặt câu với “hòa thuận”
- Anh em trong nhà sống hòa thuận.
- Cả lớp em luôn hòa thuận, giúp đỡ nhau.
- Hai gia đình hàng xóm hòa thuận với nhau đã nhiều năm.
- Bà dặn: “Anh em hòa thuận là cha mẹ vui lòng.”
- Ngôi làng nhỏ yên bình, bà con sống thuận hòa, đùm bọc nhau.
Câu 1 đến 4 dùng “hòa thuận”; câu 5 dùng cách nói đảo “thuận hòa”, nghĩa gần như nhau.
Mẹo phân biệt các từ có tiếng “hòa”
| Từ | Nghĩa | Xếp loại |
|---|---|---|
| hòa thuận | sống êm ấm, không xích mích | Ghép đẳng lập (tổng hợp) |
| hài hòa | cân đối, hợp nhau | Ghép đẳng lập (tổng hợp) |
| hiền hòa | hiền lành, êm dịu | Ghép đẳng lập (tổng hợp) |
| êm ấm | yên ổn, ấm áp | Ghép đẳng lập (tổng hợp) |
Bốn từ đều là từ ghép đẳng lập, nhưng nghĩa khác nhau: hòa thuận nói về quan hệ giữa người với người; hài hòa nói về sự cân đối (màu sắc hài hòa); hiền hòa nói về tính nết, cảnh vật (dòng sông hiền hòa); êm ấm nói về không khí gia đình.
Mẹo 1 – Không lặp âm thì không phải từ láy: hòa – thuận khác cả âm đầu (h – th) lẫn vần (oa – uân).
Mẹo 2 – Hai tiếng Hán Việt gần nghĩa → ghép đẳng lập: hòa + thuận, hài + hòa.
Mẹo 3 – Hòa thuận nói về quan hệ: anh em hòa thuận, hàng xóm hòa thuận.
Bài tập: Từ nào là từ ghép, từ nào là từ láy?
- hòa thuận
- hài hòa
- ấm áp
- hiền hòa
- êm ấm
Xem đáp án
- Từ ghép đẳng lập: “hòa” và “thuận” ngang hàng, gần nghĩa.
- Từ ghép đẳng lập: “hài” và “hòa” đều có nghĩa (Hán Việt), dù cùng âm đầu h.
- Từ láy âm đầu (vắng phụ âm đầu): “ấm” có nghĩa, “áp” chỉ đi kèm.
- Từ ghép đẳng lập: “hiền” và “hòa” đều có nghĩa, dù cùng âm đầu h.
- Từ ghép đẳng lập: “êm” và “ấm” đều có nghĩa. Câu này dễ nhầm vì hai tiếng cùng không có phụ âm đầu, giống ấm áp (từ láy).
Câu hỏi thường gặp
Hòa thuận là từ ghép gì?
Hòa thuận là từ ghép đẳng lập (lớp 4–5 gọi là từ ghép tổng hợp): hai tiếng ngang hàng, cùng có nghĩa.
Hòa thuận có phải từ láy không?
Không. Hai tiếng khác âm đầu (h – th), khác vần (oa – uân), và cả hai đều có nghĩa, nên đây là từ ghép.
Hòa thuận là từ loại gì?
Wiktionary ghi hòa thuận là tính từ và động từ. Trong bài tập ở trường, nó thường được xếp là tính từ, chỉ đặc điểm của quan hệ (sống hòa thuận).
Hòa thuận và thuận hòa có giống nhau không?
Gần như giống nhau. Thuận hòa là hòa thuận đảo trật tự, cùng nghĩa sống êm ấm, không xích mích, và cũng là từ ghép đẳng lập.
