“Lan được khen là học sinh chuyên cần”: “chuyên cần” là từ chỉ gì? Từ này hay xuất hiện trong lời khen của thầy cô, trong giấy khen, và trong bài tập tìm từ chỉ phẩm chất. Bài này trả lời, kèm nghĩa từng chữ Hán Việt, giống các bài khác trong mục từ loại.
✅ Chuyên cần là từ chỉ đặc điểm (phẩm chất), tức là tính từ: nó cho biết người chăm chỉ và đều đặn thế nào, nhất là trong việc đi học, đi làm.
Lớp 2–3: chuyên cần xếp vào nhóm từ chỉ đặc điểm (phẩm chất), cùng nhóm với chăm chỉ, cần cù. VD: Lan được khen là học sinh chuyên cần.
💡 Mẹo nhớ: nói được “học sinh chuyên cần”, “rất chuyên cần” → tính từ chỉ phẩm chất.
Vì sao “chuyên cần” là tính từ?
Tính từ là từ chỉ đặc điểm, tính chất của người, vật; trong đó có nhóm từ chỉ phẩm chất: chăm chỉ, cần cù, chuyên cần, trung thực. Thử với chuyên cần:
| Phép thử | Ví dụ | Kết quả |
|---|---|---|
| Đứng sau danh từ chỉ người | học sinh chuyên cần, người thợ chuyên cần | ✅ Cho biết người ấy thế nào → tính từ |
| Thêm “rất”, “thật” phía trước | rất chuyên cần, thật chuyên cần | ✅ Nghe xuôi → dấu hiệu của tính từ |
| Thêm “những” phía trước | những chuyên cần | ❌ Không nói được → không phải danh từ |
| Thêm việc phía sau như động từ | chuyên cần bài tập | ❌ Không nói được → không phải động từ |
Chuyên cần trả lời câu hỏi “thế nào?” (Lan là học sinh thế nào? – chuyên cần), đi được với “rất”, nhưng không đi được với “những” và không có việc đi kèm như động từ. Vì vậy chuyên cần là tính từ, từ chỉ đặc điểm (phẩm chất).
“Chuyên cần” nghĩa là gì? Là từ chỉ gì?
Chuyên cần là từ Hán Việt: “chuyên” là một lòng, tập trung vào một việc (như trong chuyên tâm, chuyên chú) và “cần” là siêng năng, chăm (như trong cần cù, cần mẫn). Ghép lại, chuyên cần là chăm chỉ và đều đặn, không bỏ bê, thường nói về việc đi học, đi làm đầy đủ, đúng giờ.
Theo cách chia ở lớp 2–3, chuyên cần là từ chỉ đặc điểm, cụ thể là chỉ phẩm chất.
Về cấu tạo, chuyên cần được ghép từ hai chữ Hán Việt đều có nghĩa, không lặp âm, nên không phải từ láy.
- Cụm từ hay gặp: học sinh chuyên cần, rất chuyên cần, sự chuyên cần, đi học chuyên cần, giải thưởng chuyên cần.
- Gần nghĩa: chăm chỉ, siêng năng, cần cù, cần mẫn.
- Trái nghĩa: lười biếng, lười nhác, bê trễ.
Đặt câu với “chuyên cần”
- Lan được khen là học sinh chuyên cần.
- Cả năm học, bạn Minh đi học rất chuyên cần, không nghỉ buổi nào.
- Bác thợ may chuyên cần làm việc từ sáng sớm.
- Cô giáo luôn nhắc cả lớp phải học tập chuyên cần.
- Sự chuyên cần của em được thầy cô ghi nhận.
Câu 1 đến 4 dùng chuyên cần như tính từ (cho biết người, việc học thế nào); câu 5 có “sự” đứng trước nên “sự chuyên cần” là danh từ.
Mẹo nhận biết danh từ, động từ, tính từ
So chuyên cần với các từ có cùng chữ “cần”:
| Từ | Phép thử | Từ loại |
|---|---|---|
| chuyên cần | học sinh chuyên cần ✅ | Tính từ (chỉ phẩm chất) |
| cần cù | người nông dân cần cù ✅ | Tính từ (chỉ phẩm chất) |
| cần mẫn | những chú ong cần mẫn ✅ | Tính từ (chỉ phẩm chất) |
| cần | em cần một cây bút ✅ | Động từ (nghĩa khác: muốn có) |
Chữ “cần” trong chuyên cần, cần cù, cần mẫn nghĩa là siêng năng; ba từ này đều là tính từ chỉ phẩm chất. Còn “cần” đứng một mình (em cần một cây bút) nghĩa là muốn có, phải có, là động từ. Cùng chữ viết mà khác nghĩa, khác từ loại.
Mẹo 1 – Thử “rất”: rất chuyên cần nghe xuôi → tính từ.
Mẹo 2 – Đứng sau danh từ chỉ người: học sinh chuyên cần → cho biết người ấy thế nào.
Mẹo 3 – “Cần” trong chuyên cần là siêng: giống cần cù, cần mẫn; khác “cần” (muốn có).
Bài tập: Từ in đậm là danh từ, động từ hay tính từ?
- Lan được khen là học sinh chuyên cần.
- Người nông dân cần cù làm việc trên đồng.
- Em cần một cây bút mới.
- Sự chuyên cần của em được thầy cô ghi nhận.
- Cả năm học, bạn Minh đi học rất chuyên cần.
Xem đáp án
- Tính từ: đứng sau “học sinh”, cho biết Lan là học sinh thế nào.
- Tính từ: cho biết người nông dân thế nào.
- Động từ: nghĩa là muốn có, có thứ được cần đi kèm (cây bút).
- Danh từ: có “sự” đứng trước, làm chủ ngữ.
- Tính từ: đứng sau “rất”, cho biết bạn Minh đi học thế nào. Câu này dễ nhầm vì chuyên cần đứng sau động từ “đi học”.
Câu hỏi thường gặp
Chuyên cần là từ chỉ gì?
Chuyên cần là từ chỉ đặc điểm, cụ thể là chỉ phẩm chất: chăm chỉ và đều đặn trong việc học, việc làm.
Chuyên cần là từ loại gì?
Chuyên cần là tính từ: nói được “rất chuyên cần”, “học sinh chuyên cần”.
Chuyên cần nghĩa là gì?
Chuyên cần nghĩa là chăm chỉ và đều đặn, không bỏ bê, thường nói về việc đi học, đi làm đầy đủ.
Chuyên cần và chăm chỉ khác nhau thế nào?
Hai từ gần nghĩa, đều là tính từ chỉ phẩm chất. Chuyên cần nhấn vào sự đều đặn, đủ buổi (đi học chuyên cần); chăm chỉ nhấn vào sự siêng năng, chịu làm.
