Sạch sẽ là từ loại gì?

“Em giữ lớp học luôn sạch sẽ”: “sạch sẽ” thuộc từ loại nào? Từ này quen thuộc từ lớp Một, nhưng bài tập vẫn hay hỏi nó là từ loại gì, là từ láy hay từ ghép, và “sẽ” viết dấu ngã hay dấu hỏi. Bài này trả lời cả ba ý, giống các bài khác trong mục từ loại.

Vì sao “sạch sẽ” là tính từ?

Tính từ là từ chỉ đặc điểm, tính chất của người, vật, nơi chốn. Thử với sạch sẽ:

Phép thử	Ví dụ	Kết quả
Đứng sau danh từ, cho biết danh từ ấy thế nào	nhà cửa sạch sẽ, quần áo sạch sẽ	✅ Chỉ đặc điểm → tính từ
Thêm “rất”, “thật” phía trước	rất sạch sẽ, thật sạch sẽ	✅ Nghe xuôi → dấu hiệu của tính từ
Thêm “những” phía trước	những sạch sẽ	❌ Không nói được → không phải danh từ
Hỏi “làm gì?”	Lớp học làm gì? – sạch sẽ	❌ Không trả lời “làm gì?” → không phải động từ

Sạch sẽ trả lời câu hỏi “thế nào?” (lớp học thế nào? – sạch sẽ), đi được với “rất”, “thật”, nhưng không đi được với “những”. Vì vậy sạch sẽ là tính từ, từ chỉ đặc điểm. Các việc làm cho sạch (quét, lau, dọn dẹp) mới là động từ.

“Sạch sẽ” nghĩa là gì? Là từ chỉ gì?

Sạch sẽ là sạch, không có bụi bẩn, rác rưởi; gọn gàng, ngăn nắp (nhà cửa sạch sẽ, ăn mặc sạch sẽ). So với “sạch”, sạch sẽ mang nghĩa khái quát hơn, thường nói về cả một nơi, cả cách ăn ở. Wiktionary tiếng Việt giải nghĩa là “sạch (nói khái quát)”.

Theo cách chia ở lớp 2–3, sạch sẽ là từ chỉ đặc điểm.

Về cấu tạo, sạch sẽ là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu s, khác vần (ach – e). Tiếng “sạch” mang nghĩa chính; “sẽ” lặp âm đầu s, không phải “sẽ” trong “mai em sẽ đi học”.

• Cụm từ hay gặp: nhà cửa sạch sẽ, quần áo sạch sẽ, ăn ở sạch sẽ, giữ gìn sạch sẽ, lau chùi sạch sẽ.
• Gần nghĩa: sạch, tinh tươm, gọn gàng.
• Trái nghĩa: bẩn thỉu, dơ bẩn, nhếch nhác.

Về chính tả, “sẽ” trong sạch sẽ viết dấu ngã, và “sạch” viết ch ở cuối. Nếu còn phân vân, xem thêm bài Sạch sẽ hay sạt sẽ?

Đặt câu với “sạch sẽ”

• Em giữ lớp học luôn sạch sẽ.
• Sau khi quét dọn, căn nhà trở nên sạch sẽ.
• Bạn Lan lúc nào cũng ăn mặc sạch sẽ, gọn gàng.
• Mẹ lau chùi bàn ghế sạch sẽ trước khi khách đến.
• Đường làng em sạch sẽ, có nhiều hoa hai bên.

Ở cả năm câu, sạch sẽ đều cho biết nơi chốn, đồ đạc, cách ăn mặc như thế nào: sạch, không có bụi bẩn.

Mẹo nhận biết danh từ, động từ, tính từ

So sạch sẽ với các từ hay đi cùng nó khi nói về việc dọn dẹp:

Từ	Phép thử	Từ loại
sạch sẽ	rất sạch sẽ ✅, những sạch sẽ ❌	Tính từ (chỉ đặc điểm)
bẩn thỉu	căn phòng bẩn thỉu ✅	Tính từ (trái nghĩa)
lau chùi	mẹ đang lau chùi bàn ghế ✅	Động từ (chỉ hoạt động)
vệ sinh	giữ vệ sinh ✅ / em đang vệ sinh lớp ✅	Danh từ; cũng dùng như động từ

Trong câu “Mẹ lau chùi bàn ghế sạch sẽ”, có đủ ba loại: bàn ghế (sự vật), lau chùi (hoạt động), sạch sẽ (đặc điểm, cho biết lau xong thì bàn ghế thế nào). Mẹo: hỏi “cái gì?” → danh từ; hỏi “làm gì?” → động từ; hỏi “thế nào?” → tính từ.

Bài tập: Từ in đậm là danh từ, động từ hay tính từ?

1. Em giữ lớp học luôn sạch sẽ.
2. Mẹ đang lau chùi bàn ghế.
3. Căn phòng bừa bộn, trông thật bẩn thỉu.
4. Cả lớp cùng nhau quét sân trường.
5. Sau khi quét dọn, căn nhà trở nên sạch sẽ.

Xem đáp án

1. Tính từ: cho biết lớp học thế nào.
2. Động từ: đứng sau “đang”, chỉ hoạt động của mẹ.
3. Tính từ: cho biết căn phòng thế nào.
4. Động từ: chỉ hoạt động của cả lớp.
5. Tính từ: cho biết căn nhà trở nên thế nào. Câu này dễ nhầm vì có việc quét dọn ở đầu câu, nhưng từ in đậm chỉ kết quả: căn nhà sạch.

Câu hỏi thường gặp

Sạch sẽ là từ loại gì?

Sạch sẽ là tính từ: nói được “rất sạch sẽ”, không nói được “những sạch sẽ”.

Sạch sẽ là từ chỉ gì?

Sạch sẽ là từ chỉ đặc điểm: sạch, không có bụi bẩn, gọn gàng.

Sạch sẽ là từ láy hay từ ghép?

Sạch sẽ là từ láy âm đầu: hai tiếng cùng âm đầu s, chỉ “sạch” mang nghĩa. Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.

Sạch sẽ hay sạch sẻ?

Viết đúng là sạch sẽ (dấu ngã). “Sạch sẻ” và “sạt sẽ” đều là viết sai.