“Hương hoa sữa nồng nàn”, “tình yêu nồng nàn” là những cách nói rất quen trong văn thơ. Khi làm bài tập, nhiều bạn phân vân “nồng nàn” là từ láy hay từ ghép, vì tiếng “nồng” có nghĩa rõ ràng (mùi nồng). Bài này tách từng tiếng để trả lời, giống các bài khác trong mục từ láy.
✅ Nồng nàn là từ láy, cụ thể là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu n, chỉ tiếng “nồng” mang nghĩa. ❌ Không phải từ ghép.
Từ loại: tính từ, chỉ đặc điểm. VD: Hương hoa sữa nồng nàn mỗi tối mùa thu.
💡 Mẹo nhớ: hai tiếng cùng âm đầu N, “nàn” không góp nghĩa → từ láy.
Vì sao “nồng nàn” là từ láy?
Tách hai tiếng ra và xét xem mỗi tiếng có góp nghĩa vào cả từ không:
| Tiêu chí | Nồng | Nàn |
|---|---|---|
| Âm đầu | n | n |
| Đứng riêng có nghĩa không? | Có: (mùi, tình cảm) đậm, mạnh | Không có nghĩa liên quan |
| Góp nghĩa vào “nồng nàn”? | ✅ Có, đây là tiếng gốc | ❌ Không |
Nghĩa “đậm đà, mạnh mẽ” đến từ tiếng “nồng”, như trong mùi nồng, nồng ấm. Tiếng “nàn” đứng riêng không có nghĩa, chỉ lặp âm đầu n và cùng thanh huyền với “nồng”, làm từ nghe tha thiết, ngân nga hơn. Hai tiếng giống âm, chỉ một tiếng góp nghĩa → từ láy âm đầu (cách gọi lớp 4), hay láy bộ phận (cách gọi lớp 7), cùng kiểu với vui vẻ.
Từ này hay bị viết sai thành “lồng làn” do lẫn l / n. Giải thích chi tiết có trong bài Nồng nàn hay lồng làn?
“Nồng nàn” nghĩa là gì? Thuộc từ loại gì?
Nồng nàn có hai cách dùng chính. Thứ nhất, nói về mùi hương: đậm, bốc mạnh lên mà vẫn dễ chịu (hương hoa sữa nồng nàn). Thứ hai, nói về tình cảm: mạnh mẽ, đậm đà, tha thiết (tình yêu nồng nàn, nồng nàn yêu nước).
Về từ loại, “nồng nàn” là tính từ: thêm “rất”, “thật” phía trước vẫn nghe xuôi (rất nồng nàn). Nếu bài tập chia từ thành ba nhóm sự vật, hoạt động, đặc điểm, nó thuộc nhóm từ chỉ đặc điểm.
- Cụm từ hay gặp: hương thơm nồng nàn, tình yêu nồng nàn, nồng nàn yêu nước, nụ hôn nồng nàn.
- Gần nghĩa: đậm đà, tha thiết, nồng ấm, nồng hậu.
- Trái nghĩa: nhạt nhẽo, lạnh nhạt, hờ hững.
Đặt câu với “nồng nàn”
- Hương hoa sữa nồng nàn mỗi tối mùa thu.
- Mẹ dành cho chúng em tình yêu thương nồng nàn.
- Những câu thơ ấy chan chứa tình yêu quê hương nồng nàn.
- Mùi cà phê mới pha nồng nàn khắp gian bếp.
- Hoa nhài nở trắng, hương thơm nồng nàn trong đêm.
Câu 1, 4 và 5 dùng nồng nàn cho mùi hương; câu 2 và 3 dùng cho tình cảm.
Mẹo phân biệt từ láy và từ ghép có tiếng “nồng”
| Từ | Tiếng thứ hai | Xếp loại |
|---|---|---|
| nồng nàn | “nàn” không có nghĩa | Từ láy âm đầu |
| nồng nặc | “nặc” không có nghĩa, lặp âm n | Từ láy âm đầu |
| nồng ấm | “ấm” có nghĩa | Từ ghép |
| nồng hậu | “hậu” có nghĩa (tử tế, rộng lượng) | Từ ghép |
Hai từ láy nồng nàn và nồng nặc đều nói về mùi đậm, nhưng nồng nàn dễ chịu, còn nồng nặc khó chịu (mùi khói nồng nặc). Nồng hậu thì là từ ghép, vì tiếng “hậu” có nghĩa giống “hậu” trong hiền hậu.
Mẹo 1 – Tìm tiếng gốc: “nồng” có nghĩa (mùi nồng), “nàn” không có nghĩa → từ láy âm đầu.
Mẹo 2 – Tiếng sau có nghĩa riêng thì là từ ghép: nồng ấm, nồng hậu dù trùng tiếng đầu với nồng nàn.
Mẹo 3 – Nhớ chính tả bằng nghĩa: “nồng” là đậm (mùi nồng) nên viết n, không viết “lồng làn”.
Bài tập: Từ in đậm là từ láy hay từ ghép?
- Hương hoa sữa nồng nàn khắp phố.
- Khói bếp bốc lên nồng nặc.
- Cả nhà đón tiếp khách rất nồng hậu.
- Bà có khuôn mặt hiền hậu.
- Ánh nắng mùa xuân thật nồng ấm.
Xem đáp án
- Từ láy âm đầu: “nồng” có nghĩa, “nàn” chỉ lặp âm n.
- Từ láy âm đầu: “nồng” có nghĩa, “nặc” chỉ lặp âm n.
- Từ ghép: “nồng” và “hậu” (tử tế, rộng lượng) đều có nghĩa.
- Từ ghép: “hiền” và “hậu” đều có nghĩa, dù trùng âm đầu h.
- Từ ghép: cũng có tiếng “nồng” như nồng nàn, nhưng “ấm” có nghĩa riêng.
Câu hỏi thường gặp
Nồng nàn là từ láy gì?
Nồng nàn là từ láy âm đầu (lặp âm n). Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Nồng nàn là từ loại gì?
Nồng nàn là tính từ, chỉ đặc điểm của mùi hương (đậm, bốc mạnh) hoặc tình cảm (mạnh mẽ, tha thiết). Trong bài tập ở lớp 2–3, đây là từ chỉ đặc điểm.
Nồng nàn và nồng nặc khác nhau thế nào?
Cả hai đều là từ láy âm đầu và đều chỉ mùi đậm. Nồng nàn mang ý khen, mùi dễ chịu (hương hoa); nồng nặc mang ý chê, mùi khó chịu (mùi khói, mùi rượu).
Nồng nàn viết l hay n?
Viết nồng nàn, cả hai tiếng đều bắt đầu bằng n.
