“Những vì sao lấp lánh trên trời”: “lấp lánh” là từ chỉ sự vật hay từ chỉ đặc điểm? Câu hỏi này hay gặp trong bài tập lớp 2–3, vì lấp lánh luôn đi cùng những sự vật đẹp như sao, nắng, sương, khiến nhiều bạn nhầm. Bài này trả lời, kèm cả từ loại và cấu tạo, giống các bài khác trong mục từ loại.
✅ Lấp lánh là từ chỉ đặc điểm, tức là tính từ (Wiktionary ghi là tính từ): nó cho biết sự vật sáng như thế nào. ❌ Không phải từ chỉ sự vật; sự vật là “sao”, “sương”, “nắng” đi cùng nó.
Cấu tạo: lấp lánh là từ láy âm đầu (hai tiếng cùng âm đầu l), cũng là từ tượng hình (gợi ánh sáng). VD: Những vì sao lấp lánh trên trời.
💡 Mẹo nhớ: hỏi “sao thế nào?” – lấp lánh → từ chỉ đặc điểm; nói được “thật lấp lánh”, không nói được “những lấp lánh”.
Vì sao “lấp lánh” là tính từ?
Tính từ là từ chỉ đặc điểm của sự vật: màu sắc, hình dáng, ánh sáng, âm thanh… Từ sự vật là từ gọi tên người, vật (sao, sương, mặt hồ). Thử với lấp lánh:
| Phép thử | Ví dụ | Kết quả |
|---|---|---|
| Đứng sau danh từ, cho biết sự vật ấy thế nào | sao lấp lánh, giọt sương lấp lánh | ✅ Chỉ đặc điểm → tính từ |
| Thêm “thật”, “quá” | thật lấp lánh, lấp lánh quá | ✅ Nghe xuôi → dấu hiệu của tính từ |
| Thêm “những” phía trước | những lấp lánh | ❌ Không nói được → không phải danh từ (từ chỉ sự vật) |
| Hỏi “cái gì?” | Cái gì lấp lánh? – sao | ✅ Từ chỉ sự vật là “sao”, không phải “lấp lánh” |
Lấp lánh trả lời câu hỏi “thế nào?” (sao thế nào? – lấp lánh), đi được với “thật”, “quá”, nhưng không đi được với “những”. Vì vậy lấp lánh là tính từ, từ chỉ đặc điểm (ánh sáng). Còn câu hỏi “cái gì?” chỉ ra từ chỉ sự vật trong câu: sao, giọt sương, mặt hồ.
“Lấp lánh” nghĩa là gì? Là từ chỉ gì?
Lấp lánh là có ánh sáng phản chiếu hoặc phát ra không liên tục, lúc mờ lúc tỏ, lặp đi lặp lại, trông đẹp và sinh động (sao lấp lánh, mặt hồ lấp lánh ánh nắng, đôi mắt lấp lánh niềm vui).
Theo cách chia ở lớp 2–3, lấp lánh là từ chỉ đặc điểm, cụ thể là đặc điểm về ánh sáng. Theo cách chia tượng thanh – tượng hình, đây là từ tượng hình, vì nó gợi hình ảnh ánh sáng chứ không mô phỏng âm thanh.
Về cấu tạo, lấp lánh là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu l, khác vần (âp – anh).
- Cụm từ hay gặp: sao lấp lánh, ánh sáng lấp lánh, lấp lánh ánh nắng, mắt lấp lánh.
- Gần nghĩa: lóng lánh, long lanh, lung linh, nhấp nháy.
- Trái nghĩa: mờ mịt, tối om, lu mờ.
Về chính tả, cả hai tiếng đều viết l. Nếu còn phân vân, xem thêm bài Lấp lánh hay nấp nánh?
Đặt câu với “lấp lánh”
- Những vì sao lấp lánh trên trời.
- Giọt sương sớm lấp lánh trên lá cỏ.
- Mặt hồ lấp lánh ánh nắng ban mai.
- Đôi mắt bé lấp lánh niềm vui khi nhận quà.
- Cây thông trong phòng khách lấp lánh ánh đèn màu.
Ở cả năm câu, lấp lánh đều cho biết sự vật sáng thế nào: lúc mờ lúc tỏ, đẹp mắt.
Mẹo nhận biết danh từ, động từ, tính từ
So lấp lánh với các từ hay xuất hiện cùng nó:
| Từ | Phép thử | Từ loại |
|---|---|---|
| lấp lánh | sao thế nào? – lấp lánh ✅ | Tính từ (chỉ đặc điểm ánh sáng) |
| vì sao | những vì sao ✅ | Danh từ (chỉ sự vật) |
| long lanh | mắt long lanh ✅ | Tính từ (chỉ đặc điểm) |
| chiếu | nắng đang chiếu ✅ | Động từ (chỉ hoạt động) |
Trong câu “Ánh nắng chiếu xuống mặt hồ lấp lánh”, có đủ ba loại: ánh nắng, mặt hồ (sự vật), chiếu (hoạt động), lấp lánh (đặc điểm). Mẹo: hỏi “cái gì?” → từ chỉ sự vật; hỏi “làm gì?” → từ chỉ hoạt động; hỏi “thế nào?” → từ chỉ đặc điểm.
Mẹo 1 – Hỏi “thế nào?”: sao thế nào? – lấp lánh → từ chỉ đặc điểm.
Mẹo 2 – Hỏi “cái gì?” để tìm sự vật: cái gì lấp lánh? – sao, giọt sương → đó mới là từ chỉ sự vật.
Mẹo 3 – Cùng âm đầu l, khác vần → láy âm đầu: lấp lánh, lóng lánh, long lanh.
Bài tập: Từ in đậm là từ chỉ sự vật, hoạt động hay đặc điểm?
- Những vì sao lấp lánh trên trời.
- Giọt sương đọng trên lá cỏ.
- Mặt trời chiếu những tia nắng đầu tiên.
- Đôi mắt em bé long lanh.
- Mặt hồ lấp lánh ánh nắng ban mai.
Xem đáp án
- Đặc điểm (tính từ): cho biết những vì sao sáng thế nào.
- Sự vật (danh từ): gọi tên một vật, nói được “những giọt sương”.
- Hoạt động (động từ): cho biết mặt trời làm gì.
- Đặc điểm (tính từ): cho biết đôi mắt thế nào.
- Đặc điểm (tính từ): cho biết mặt hồ thế nào. Câu này dễ nhầm vì lấp lánh đứng trước “ánh nắng” như một hoạt động, nhưng nó vẫn chỉ đặc điểm ánh sáng của mặt hồ.
Câu hỏi thường gặp
Lấp lánh là từ chỉ sự vật hay đặc điểm?
Lấp lánh là từ chỉ đặc điểm: nó cho biết sự vật sáng thế nào. Từ chỉ sự vật là “sao”, “sương”, “mặt hồ” đi cùng nó.
Lấp lánh là từ loại gì?
Lấp lánh là tính từ (Wiktionary ghi là tính từ): nói được “thật lấp lánh”, không nói được “những lấp lánh”.
Lấp lánh là từ láy gì?
Lấp lánh là từ láy âm đầu: hai tiếng cùng âm đầu l. Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Lấp lánh là từ tượng hình hay tượng thanh?
Lấp lánh là từ tượng hình: nó gợi hình ảnh ánh sáng lúc mờ lúc tỏ, không mô phỏng âm thanh.
