“Các bạn hăm hở bước vào cuộc thi”: “hăm hở” là tính từ hay động từ? Đây là một từ khó xếp, vì nó vừa cho biết tâm trạng của người, vừa luôn đi cùng một việc làm. Sách và từ điển cũng không xếp giống nhau. Bài này nêu cả hai cách xếp và cách trả lời khi làm bài, giống các bài khác trong mục từ loại.
✅ Hăm hở thường được xếp là tính từ, chỉ trạng thái (hăng hái, sốt sắng, rất muốn làm ngay): Các bạn hăm hở bước vào cuộc thi.
⚠️ Có cách xếp khác: Wiktionary tiếng Việt ghi hăm hở là động từ. Khi làm bài, theo cách xếp của sách lớp mình đang học.
Lớp 2–3: hăm hở cho biết người làm việc trong tâm trạng thế nào, nên hay xếp vào nhóm từ chỉ đặc điểm (trạng thái). Cấu tạo: từ láy âm đầu (h – h).
💡 Mẹo nhớ: “hăm hở lên đường” – lên đường trong tâm trạng nào? → hay xếp tính từ; Wiktionary xếp động từ.
Vì sao “hăm hở” là tính từ?
Tính từ là từ chỉ đặc điểm, tính chất, trạng thái; khi đứng cạnh động từ, nó cho biết hoạt động diễn ra trong trạng thái nào. Thử với hăm hở:
| Phép thử | Ví dụ | Kết quả |
|---|---|---|
| Đứng trước động từ, cho biết làm việc ấy trong tâm trạng nào | hăm hở lên đường, hăm hở bước vào | ✅ Bổ sung cho hoạt động → tính từ |
| Thêm “rất”, “thật” | rất hăm hở, thật hăm hở | ✅ Nghe xuôi → dấu hiệu của tính từ |
| Thêm “những” phía trước | những hăm hở | ❌ Không nói được → không phải danh từ |
| Thêm người, việc phía sau như động từ | hăm hở cuộc thi | ❌ Không nói được (phải nói “hăm hở bước vào cuộc thi”) |
Trong “các bạn hăm hở bước vào cuộc thi”, hoạt động là “bước vào”; hăm hở cho biết các bạn bước vào trong tâm trạng nào (hăng hái, sốt sắng). Hăm hở đi được với “rất” và không có người, việc đi kèm trực tiếp như động từ. Vì vậy trong bài tập ở trường, hăm hở hay được xếp là tính từ chỉ trạng thái.
Tuy vậy, có hai cách xếp:
| Cách xếp | Vì sao |
|---|---|
| Tính từ chỉ trạng thái (cách hay gặp trong bài tập ở trường) | Cho biết tâm trạng khi làm việc: hăm hở lên đường |
| Động từ (cách Wiktionary tiếng Việt ghi) | Chỉ trạng thái sốt sắng, hăng hái muốn làm ngay, giống háo hức |
Khi làm bài, hãy theo cách xếp của sách lớp mình đang học. Nếu chưa rõ, có thể trả lời “tính từ chỉ trạng thái” và giải thích: hăm hở cho biết người làm việc trong tâm trạng nào.
“Hăm hở” nghĩa là gì? Là từ chỉ gì?
Hăm hở là hăng hái, sốt sắng, vội vã vì rất muốn làm ngay một việc gì (hăm hở lên đường, hăm hở bắt tay vào việc). Wiktionary tiếng Việt giải nghĩa là “có vẻ sốt sắng và hăng hái”.
Theo cách chia ở lớp 2–3, hăm hở hay xếp vào từ chỉ đặc điểm (trạng thái).
Về cấu tạo, hăm hở là từ láy âm đầu (lớp 7 gọi là láy bộ phận): hai tiếng cùng âm đầu h, khác vần (ăm – ơ).
- Cụm từ hay gặp: hăm hở lên đường, hăm hở bước vào, hăm hở bắt tay vào việc, vẻ hăm hở.
- Gần nghĩa: hăng hái, sốt sắng, háo hức, nô nức.
- Trái nghĩa: uể oải, chần chừ, thờ ơ.
Đặt câu với “hăm hở”
- Các bạn hăm hở bước vào cuộc thi.
- Sáng sớm, đoàn tình nguyện hăm hở lên đường.
- Nghe cô giao việc, cả nhóm hăm hở bắt tay vào làm.
- Bọn trẻ hăm hở chạy ra sân khi trống báo giờ ra chơi.
- Vẻ hăm hở của em làm cả nhà bật cười.
Câu 1 đến 4 dùng hăm hở đứng trước việc làm để cho biết tâm trạng hăng hái; câu 5 có “vẻ” đứng trước, cả cụm “vẻ hăm hở” gọi tên dáng vẻ ấy.
Mẹo nhận biết danh từ, động từ, tính từ
So hăm hở với các từ gần nghĩa và các từ hay đi cùng nó:
| Từ | Phép thử | Từ loại |
|---|---|---|
| hăm hở | hăm hở lên đường ✅, rất hăm hở ✅ | Thường xếp tính từ; Wiktionary ghi động từ |
| hăng hái | hăng hái phát biểu ✅ | Tính từ |
| háo hức | rất háo hức ✅ | Thường xếp tính từ; Wiktionary ghi động từ |
| lên đường | đoàn đang lên đường ✅ | Động từ (chỉ hoạt động) |
Hăm hở, hăng hái, háo hức đều nói về tâm trạng hăng hái, mong muốn khi làm việc, nhưng từ điển không xếp giống nhau. Khi chúng đứng trước một việc làm, hãy tách ra: việc làm (lên đường, phát biểu) là động từ; từ đứng trước cho biết làm trong tâm trạng nào.
Mẹo 1 – Tách hoạt động ra: “hăm hở lên đường” – lên đường là động từ; hăm hở cho biết tâm trạng.
Mẹo 2 – Nhớ có cách xếp khác: bài tập ở trường hay xếp tính từ; Wiktionary ghi động từ.
Mẹo 3 – Cùng âm đầu h, khác vần → láy âm đầu: hăm hở, hăng hái, hớn hở.
Bài tập: Từ in đậm là danh từ, động từ hay tính từ?
- Các bạn hăm hở bước vào cuộc thi.
- Em hăng hái giơ tay phát biểu.
- Sáng sớm, đoàn tình nguyện lên đường.
- Cả lớp tham gia cuộc thi vẽ tranh.
- Bọn trẻ hăm hở chạy ra sân khi trống báo giờ ra chơi.
Xem đáp án
- Tính từ (chỉ trạng thái) theo cách xếp hay gặp; Wiktionary xếp động từ.
- Tính từ: cho biết em phát biểu thế nào.
- Động từ: chỉ hoạt động của đoàn tình nguyện.
- Danh từ: gọi tên sự việc, nói được “những cuộc thi”.
- Tính từ (theo cách xếp hay gặp): cho biết bọn trẻ chạy ra sân trong tâm trạng nào. Câu này dễ nhầm vì hăm hở đứng ngay trước động từ “chạy”.
Câu hỏi thường gặp
Hăm hở là tính từ hay động từ?
Hăm hở thường được xếp là tính từ chỉ trạng thái trong bài tập ở trường. Wiktionary tiếng Việt ghi là động từ, nên khi làm bài hãy theo cách xếp của sách lớp mình học.
Hăm hở là từ chỉ gì?
Hăm hở chỉ trạng thái hăng hái, sốt sắng muốn làm ngay; theo cách chia ở lớp 2–3, nó hay được xếp vào nhóm từ chỉ đặc điểm.
Hăm hở là từ láy gì?
Hăm hở là từ láy âm đầu: hai tiếng cùng âm đầu h. Theo cách chia ở lớp 7, đây là từ láy bộ phận.
Hăm hở và hăng hái khác nhau thế nào?
Hai từ gần nghĩa. Hăng hái nhấn vào sự nhiệt tình, tích cực khi làm việc; hăm hở nhấn vào sự sốt sắng, nóng lòng muốn bắt tay vào làm ngay.
