“Hai đội dành giật từng điểm số”, “cảnh dành giật hàng giảm giá”… Lỗi này hay gặp trong bài tường thuật thể thao, tin tức thị trường. Ở nhiều vùng D và GI đọc như nhau, mà “dành” (để dành, dành cho) lại là chữ quen tay hơn. Đây là lỗi điển hình trong nhóm phân biệt R / D / GI.
✅ Giành giật mới là từ đúng chính tả. ❌ Dành giật là viết sai.
Giành giật nghĩa là tranh nhau, cố lấy cho bằng được, thường quyết liệt. VD: Các đội giành giật từng điểm số.
💡 Mẹo nhớ: GIÀNH GIẬT có hai tiếng cùng GI, cùng nghĩa tranh lấy.
Bảng so sánh “giành” và “dành”
| Tiêu chí | Giành | Dành |
|---|---|---|
| Nghĩa | Tranh lấy về mình | Để riêng ra, giữ lại |
| Từ thường gặp | giành giật, tranh giành, giành lấy, giành chiến thắng | để dành, dành dụm, dành cho, dành riêng |
| Đi với “giật” | ✅ giành giật | ❌ dành giật |
| Viết đúng ✅ | Giành giật từng mét đất | Dành phần cho em |
| Hay viết sai ❌ | Dành giật, tranh dành | Giành dụm |
“Giành giật” nghĩa là gì?
Giành giật là động từ, nghĩa là tranh nhau một cách quyết liệt, cố lấy cho bằng được về phần mình. Từ này mạnh hơn “giành”, gợi cảnh xô đẩy, kéo co, không ai chịu nhường ai.
Hai tiếng có cùng âm đầu GI và gần nghĩa nhau:
- Giành: tranh lấy, chiếm về mình.
- Giật: kéo mạnh và nhanh về phía mình (giật lấy, giật mình, cướp giật).
Ghép lại, “giành giật” là vừa tranh vừa giật, rất quyết liệt. Từ này dùng cả nghĩa đen (giành giật đồ vật) và nghĩa bóng (giành giật thị phần, giành giật sự sống).
Các cụm từ thường gặp: giành giật từng điểm, giành giật thị phần, giành giật sự sống, giành giật khách hàng, cảnh giành giật.
Ví dụ:
- Hai đội giành giật từng điểm số đến phút cuối.
- Các bác sĩ giành giật sự sống cho bệnh nhân suốt đêm.
- Ngày khai trương, khách giành giật nhau những món hàng giảm giá.
Vì sao “dành giật” là sai?
Dành nghĩa là để riêng ra, giữ lại (để dành, dành dụm, dành cho). Đây là hành động nhẹ nhàng, thường để cho người khác hoặc cho mai sau, hoàn toàn ngược với “giật”. Ghép hai chữ ngược nghĩa thành “dành giật” là không có nghĩa.
Từ đúng là giành giật: hai tiếng cùng âm GI, cùng mang ý tranh lấy. Đây cũng là chữ “giành” trong tranh giành, giành chiến thắng.
Mẹo phân biệt giành giật và dành giật dễ nhớ
Mẹo 1 – Hai tiếng cùng GI: giành giật có hai tiếng cùng âm đầu GI. Ai cũng viết “giật” với GI, nên “giành” đi cùng cũng là GI.
Mẹo 2 – Cùng nghĩa tranh lấy: giành và giật đều là kéo về phía mình. Hai chữ cùng phe thì cùng âm đầu.
Mẹo 3 – Dành là cho đi: “dành” là để lại, cho đi (để dành, dành cho). Có giật thì không có cho, nên không dùng “dành”.
Những câu hay viết sai
| ❌ Viết sai | ✅ Viết đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| Hai đội dành giật từng điểm số | Hai đội giành giật từng điểm số | Tranh nhau quyết liệt |
| Cảnh dành giật hàng giảm giá | Cảnh giành giật hàng giảm giá | Hai tiếng cùng GI |
| Các bác sĩ dành giật sự sống | Các bác sĩ giành giật sự sống | Nghĩa bóng, vẫn là tranh lấy |
| Mẹ giành phần bánh cho con | Mẹ dành phần bánh cho con | Để riêng cho con là “dành” |
Bài tập: Điền “giành” hay “dành”
- Hai con chó ___ giật nhau khúc xương.
- Bố luôn ___ thời gian cuối tuần cho gia đình.
- Các doanh nghiệp ___ giật từng khách hàng nhỏ.
- Chị để ___ miếng bánh to nhất cho em.
- Trong lúc mọi người chen lấn ___ giật, cậu bé vẫn đứng nép bên đường, ___ lối cho xe cứu thương.
Xem đáp án
- giành: tranh nhau khúc xương.
- dành: để riêng thời gian.
- giành: tranh nhau khách hàng.
- dành: “để dành” là giữ lại cho em.
- giành, dành: “giành giật” là tranh nhau, còn “dành lối” là để riêng lối đi cho xe. Câu này dễ lừa vì hai hành động trái ngược nhau.
Câu hỏi thường gặp
Giành giật hay dành giật?
Viết đúng là giành giật: tranh nhau, cố lấy cho bằng được.
Giành giật sự sống nghĩa là gì?
Giành giật sự sống là cố hết sức để cứu người khỏi cái chết, như các bác sĩ cấp cứu bệnh nhân nguy kịch. Đây là cách nói bóng, vẫn viết GI.
Giành giật và tranh giành khác nhau thế nào?
Hai từ gần nghĩa và đều viết “giành” chữ GI. Giành giật nhấn vào sự quyết liệt, xô đẩy; tranh giành nói chung về việc giành lấy, không chịu nhường.
