“Rằm tháng Riêng”, “tháng riêng là tháng ăn chơi”… Lỗi này xuất hiện nhiều vào dịp đầu năm, trên thiệp chúc, bài đăng lễ hội, cả biển quảng cáo. Ở một số vùng, GI và R được đọc giống nhau, mà “riêng” lại là chữ dùng hằng ngày (của riêng, riêng tư). Đây là lỗi điển hình trong nhóm phân biệt R / D / GI.
✅ Tháng Giêng mới là cách viết đúng. ❌ Tháng Riêng là viết sai.
Tháng Giêng là tháng đầu tiên của năm âm lịch. VD: Tháng Giêng là tháng ăn chơi.
💡 Mẹo nhớ: Giêng là tháng “chính” của năm (chính nguyệt): viết GI và viết hoa. “Riêng” là của riêng.
Bảng so sánh “Giêng” và “riêng”
| Tiêu chí | Giêng | Riêng |
|---|---|---|
| Từ loại | Danh từ (tên tháng) | Tính từ |
| Nghĩa | Tháng đầu tiên của năm âm lịch | Chỉ thuộc về một người, một việc; tách khỏi cái chung |
| Từ thường gặp | tháng Giêng, rằm tháng Giêng, ra Giêng | của riêng, riêng tư, riêng biệt, nói riêng |
| Viết đúng ✅ | Rằm tháng Giêng | Phòng riêng của em |
| Hay viết sai ❌ | Tháng Riêng, rằm tháng riêng | Của giêng |
“Tháng Giêng” là gì?
Tháng Giêng là tên gọi tháng thứ nhất trong năm âm lịch, tháng có Tết Nguyên đán. Trong tiếng Hán, tháng này gọi là “chính nguyệt” (正月), tức tháng chính, tháng đứng đầu năm. Tên tháng Giêng thường được viết hoa chữ G.
Tháng Giêng gắn với nhiều phong tục của người Việt: đi lễ chùa đầu năm, trẩy hội xuân, và rằm tháng Giêng (ngày 15 tháng Giêng) là một ngày lễ lớn trong năm. Câu ca dao quen thuộc “Tháng Giêng là tháng ăn chơi” nói về không khí nhàn rỗi, vui vẻ đầu năm.
Các cụm từ thường gặp: tháng Giêng, rằm tháng Giêng, ra Giêng (sau Tết, khi đã sang tháng Giêng), mùng một tháng Giêng, hội xuân tháng Giêng.
Ví dụ:
- Tháng Giêng là tháng ăn chơi.
- Rằm tháng Giêng, cả nhà đi lễ chùa cầu an.
- Ra Giêng, anh lại khăn gói vào Nam làm việc.
Vì sao “tháng Riêng” là sai?
Riêng là tính từ, nghĩa là chỉ thuộc về một người, một việc, tách khỏi cái chung: của riêng, phòng riêng, riêng tư, nói riêng. Chữ này không phải là tên tháng, nên “tháng Riêng” là viết sai.
Lỗi này thường gặp ở những người đọc GI thành R hoặc ngược lại. Chỉ cần nhớ: tên tháng đầu năm là Giêng (GI), còn riêng (R) là của riêng mình. Ngoài ra, đừng nhầm với giếng (dấu sắc) là giếng nước.
Mẹo phân biệt tháng Giêng và tháng Riêng dễ nhớ
Mẹo 1 – Tháng chính của năm: Giêng là “chính nguyệt”, tháng đứng đầu năm. Tên tháng viết GI và viết hoa: tháng Giêng.
Mẹo 2 – Riêng là của riêng: của riêng, phòng riêng, riêng tư. Một tháng của cả năm thì không phải “của riêng” ai, nên không viết “Riêng”.
Mẹo 3 – Giêng khác giếng: Giêng (không dấu) là tên tháng; giếng (dấu sắc) là giếng nước. Cùng viết GI nhưng khác dấu.
Những câu hay viết sai
| ❌ Viết sai | ✅ Viết đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| Rằm tháng Riêng đi lễ chùa | Rằm tháng Giêng đi lễ chùa | Tên tháng đầu năm là “Giêng” |
| Tháng riêng là tháng ăn chơi | Tháng Giêng là tháng ăn chơi | Viết GI và viết hoa |
| Ra Riêng anh lại đi làm xa | Ra Giêng anh lại đi làm xa | “Ra Giêng” là sang tháng Giêng |
| Em có phòng giêng rồi | Em có phòng riêng rồi | Của riêng là “riêng” |
Bài tập: Điền “Giêng”, “riêng” hay “giếng”
- Rằm tháng ___, bà dẫn cháu đi lễ chùa.
- Mỗi người cần có không gian ___ để nghỉ ngơi.
- Nước ___ làng mát lạnh vào mùa hè.
- Ra ___, nông dân bắt đầu vụ cày cấy mới.
- Tháng ___ năm ấy, ông nội đào một cái ___ ở góc vườn, gọi là quà ___ tặng các cháu.
Xem đáp án
- Giêng: tháng đầu tiên của năm âm lịch.
- riêng: của riêng mỗi người.
- giếng: giếng nước.
- Giêng: “ra Giêng” là sang tháng Giêng.
- Giêng, giếng, riêng: tên tháng là “Giêng”, cái giếng nước là “giếng”, còn quà “riêng” là quà dành riêng. Câu này dễ lừa vì ba chữ đọc gần giống nhau.
Câu hỏi thường gặp
Tháng Giêng hay tháng Riêng?
Viết đúng là tháng Giêng: tháng đầu tiên của năm âm lịch, thường viết hoa chữ G.
Rằm tháng Giêng là ngày nào?
Rằm tháng Giêng là ngày 15 tháng Giêng âm lịch, ngày trăng tròn đầu tiên của năm, một ngày lễ lớn nhiều gia đình đi chùa, làm mâm cúng.
“Tháng Giêng là tháng ăn chơi” có nghĩa là gì?
Đây là câu ca dao nói về không khí đầu năm âm lịch: việc đồng áng đã xong, mọi người nghỉ ngơi, đi hội, thăm hỏi nhau. Trong câu, tên tháng viết là tháng Giêng.
