“Dư luận sôn sao”, “lòng sôn sao khó tả”… Lỗi này hay xuất hiện trong tiêu đề bài báo, bài đăng mạng xã hội, cả trong bài văn. Ở nhiều vùng S và X đọc như nhau, nên khi viết một từ láy, người viết dễ chọn nhầm cả hai tiếng cùng một lúc. Đây là lỗi điển hình trong nhóm phân biệt S / X.
✅ Xôn xao mới là từ đúng chính tả. ❌ Sôn sao là viết sai.
Xôn xao nghĩa là (âm thanh, dư luận) rộn lên, ồn ào; hoặc (lòng người) xao động, không yên. VD: Dư luận xôn xao về vụ việc.
💡 Mẹo nhớ: xôn xao là từ láy âm đầu nên hai tiếng cùng X, như xao xuyến, xinh xắn, xa xăm.
Bảng so sánh xôn xao và sôn sao
| Tiêu chí | Xôn xao | Sôn sao |
|---|---|---|
| Đúng chính tả | ✅ Đúng | ❌ Sai |
| Nghĩa | Rộn lên, ồn ào; lòng xao động | Không có nghĩa |
| Cấu tạo | Từ láy âm đầu X – X | Đổi nhầm âm đầu cả hai tiếng |
| Từ cùng kiểu | xao xuyến, xào xạc, xì xào, xinh xắn | — |
| Viết đúng ✅ | Dư luận xôn xao | — |
“Xôn xao” nghĩa là gì?
Xôn xao là tính từ (cũng dùng như động từ), có hai nghĩa:
- Nói về âm thanh, tiếng người: rộn lên, ồn ào, lan ra khắp nơi. VD: Cả xóm xôn xao vì tin trúng số.
- Nói về lòng người: xao động, không yên, như có gì đó rộn ràng bên trong. VD: Lòng tôi xôn xao khi gặp lại trường cũ.
Đây là từ láy âm đầu: hai tiếng “xôn” và “xao” lặp lại âm X, chỉ khác vần. Tiếng “xao” cũng có mặt trong xao động, xao xuyến, đều gợi sự lay động, không yên.
Các cụm từ thường gặp: dư luận xôn xao, cộng đồng mạng xôn xao, tiếng cười nói xôn xao, lòng xôn xao, xôn xao cả khu phố.
Ví dụ:
- Tin về con cá khổng lồ khiến cả làng chài xôn xao.
- Sân trường xôn xao tiếng cười nói ngày khai giảng.
- Nghe tiếng ve đầu hạ, lòng cô xôn xao nhớ những ngày đi học.
Vì sao “sôn sao” là sai?
“Sôn” không phải là tiếng có nghĩa trong tiếng Việt, còn “sao” (ngôi sao, sao chép, tại sao) thì không mang nghĩa ồn ào hay xao động. Ghép lại thành “sôn sao” không tạo ra từ có nghĩa.
Từ đúng là xôn xao, một từ láy mà cả hai tiếng đều mang âm X. Vì là từ láy âm đầu, hai tiếng luôn cùng một phụ âm: hoặc cùng X, hoặc cùng S. Với xôn xao, đó là X.
Mẹo phân biệt xôn xao và sôn sao dễ nhớ
Mẹo 1 – Từ láy cùng âm đầu: xôn xao láy âm X – X, như xao xuyến, xinh xắn, xa xăm, xào xạc. Nhớ một tiếng là X thì tiếng kia cũng X.
Mẹo 2 – Họ hàng chữ “xao”: xao động, xao xuyến, xôn xao đều gợi sự lay động, không yên, và đều viết X.
Mẹo 3 – Sao là ngôi sao: “sao” chữ S là ngôi sao, tại sao, sao chép. Không nói về những nghĩa đó thì không dùng “sao”.
Những câu hay viết sai
| ❌ Viết sai | ✅ Viết đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| Dư luận sôn sao về vụ việc | Dư luận xôn xao về vụ việc | Từ láy cùng âm X |
| Cộng đồng mạng xôn sao | Cộng đồng mạng xôn xao | Hai tiếng đều X |
| Lòng tôi sao xuyến lạ thường | Lòng tôi xao xuyến lạ thường | Cùng chữ “xao” với xôn xao |
| Tiếng lá sào xạc ngoài hiên | Tiếng lá xào xạc ngoài hiên | Từ láy âm X |
Bài tập: Điền “x” hay “s”
- Cả khu phố ___ôn ___ao vì có đoàn làm phim về quay.
- Bầu trời đêm nay có rất nhiều ___ao.
- Gió thổi, lá tre ___ào ___ạc.
- Đọc lại lá thư cũ, lòng cô ___ao xuyến.
- Tin cô ca sĩ nổi tiếng về thăm quê khiến cả làng ___ôn ___ao, ai cũng hỏi “Tại ___ao cô ấy về?”.
Xem đáp án
- x, x: “xôn xao” là ồn ào, rộn lên.
- s: “sao” là ngôi sao.
- x, x: “xào xạc” là tiếng lá cọ vào nhau.
- x: “xao xuyến” là lòng rung động.
- x, x, s: “xôn xao” là từ láy âm X, còn “tại sao” là câu hỏi lý do, viết S. Câu này dễ lừa vì có cả “xao” và “sao”.
Câu hỏi thường gặp
Xôn xao hay sôn sao?
Viết đúng là xôn xao: rộn lên, ồn ào, hoặc lòng xao động. Hai tiếng đều X.
Dư luận xôn xao nghĩa là gì?
Dư luận xôn xao là nhiều người cùng bàn tán, bình luận rộn ràng về một sự việc, thường là chuyện mới, gây bất ngờ.
Xao xuyến hay sao xuyến?
Viết đúng là xao xuyến: lòng rung động, bồi hồi khó tả. Chữ “xao” giống trong xôn xao, xao động.
