“Ứng viên có lăng lực tốt”, “đánh giá lăng lực học sinh”… Lỗi này hay gặp trong hồ sơ xin việc, nhận xét, báo cáo của những người đọc lẫn N và L. Chữ thứ hai “lực” lại viết L, nên tay dễ gõ L cho cả chữ đầu. Đây là lỗi điển hình trong nhóm phân biệt L / N.
✅ Năng lực mới là từ đúng chính tả. ❌ Lăng lực là viết sai.
Năng lực là khả năng làm tốt một việc gì đó, nhờ có kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm. VD: Cô ấy có năng lực quản lý tốt.
💡 Mẹo nhớ: “năng” là có khả năng (năng khiếu, tài năng, năng động). Tài NĂNG có N thì năng lực cũng N.
Bảng so sánh “năng” và “lăng”
| Tiêu chí | Năng (能) | Lăng |
|---|---|---|
| Nghĩa | Có khả năng, làm được | Mộ lớn của vua chúa, người nổi tiếng (陵); có trong lăng kính, lăng nhăng |
| Từ thường gặp | năng lực, tài năng, năng khiếu, khả năng, năng động | lăng mộ, lăng tẩm, lăng kính |
| Đi với “lực” | ✅ năng lực | ❌ lăng lực |
| Viết đúng ✅ | Năng lực chuyên môn | Lăng tẩm triều Nguyễn |
| Hay viết sai ❌ | Lăng lực, tài lăng | Năng mộ |
“Năng lực” nghĩa là gì?
Năng lực là danh từ, chỉ khả năng làm tốt một việc nhờ có kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và phẩm chất phù hợp. Từ này hay dùng trong học tập, công việc, tuyển dụng. Đây là từ Hán Việt gồm hai chữ:
- Năng (能): có thể, có khả năng, như trong khả năng, tài năng, năng khiếu, năng động.
- Lực (力): sức, như trong sức lực, nỗ lực, thể lực.
Ghép lại, “năng lực” là sức làm được việc.
Các cụm từ thường gặp: năng lực chuyên môn, năng lực quản lý, năng lực ngoại ngữ, nâng cao năng lực, đánh giá năng lực, có năng lực.
Ví dụ:
- Cô ấy có năng lực quản lý tốt nên được đề bạt làm trưởng phòng.
- Bài thi đánh giá năng lực giúp trường chọn được thí sinh phù hợp.
- Công ty mở khoá học để nâng cao năng lực cho nhân viên.
Vì sao “lăng lực” là sai?
Lăng (陵) là mộ lớn của vua chúa hay người có công lớn: lăng mộ, lăng tẩm. “Lăng” còn có trong lăng kính (khối thuỷ tinh tách ánh sáng) và lăng nhăng (lộn xộn, không đứng đắn). Không nghĩa nào là “khả năng”, nên “lăng lực” không có nghĩa.
Lỗi này thường do phát âm lẫn N và L, cộng thêm việc chữ “lực” phía sau viết L. Hãy nhớ: “năng lực” là năng (N) + lực (L), mỗi tiếng một âm đầu.
Mẹo phân biệt năng lực và lăng lực dễ nhớ
Mẹo 1 – Tài năng, năng lực: tài năng, năng khiếu, khả năng, năng động đều có chữ “năng” viết N. Năng lực là một thành viên của gia đình này.
Mẹo 2 – N trước, L sau: năng lực gồm năng (N) và lực (L). Đừng vì “lực” viết L mà đổi luôn chữ đầu.
Mẹo 3 – Lăng là nơi yên nghỉ: lăng mộ, lăng tẩm là nơi an táng vua chúa. Khả năng làm việc thì không liên quan đến lăng mộ.
Những câu hay viết sai
| ❌ Viết sai | ✅ Viết đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| Ứng viên có lăng lực tốt | Ứng viên có năng lực tốt | “Năng” là có khả năng |
| Bài thi đánh giá lăng lực | Bài thi đánh giá năng lực | N trước, L sau |
| Em có lăng khiếu vẽ | Em có năng khiếu vẽ | Cùng chữ “năng” |
| Đoàn khách đi thăm năng Bác | Đoàn khách đi thăm lăng Bác | Nơi an nghỉ là “lăng” |
Bài tập: Điền “năng” hay “lăng”
- Anh ấy có ___ lực ngoại ngữ rất tốt.
- Huế nổi tiếng với nhiều ___ tẩm của các vua triều Nguyễn.
- Cô bé có ___ khiếu âm nhạc từ nhỏ.
- Thầy giáo dùng ___ kính để tách ánh sáng thành bảy màu.
- Là một hướng dẫn viên có ___ lực, chị giới thiệu về ___ mộ rất cuốn hút.
Xem đáp án
- năng: “năng lực” là khả năng làm tốt.
- lăng: “lăng tẩm” là nơi an táng vua chúa.
- năng: “năng khiếu” là khả năng sẵn có.
- lăng: “lăng kính” là khối thuỷ tinh tách ánh sáng.
- năng, lăng: hướng dẫn viên “có năng lực”, còn “lăng mộ” là nơi an táng. Câu này dễ lừa vì hai chữ chỉ khác âm đầu.
Câu hỏi thường gặp
Năng lực hay lăng lực?
Viết đúng là năng lực: khả năng làm tốt một việc gì đó.
Năng lực và tài năng khác nhau thế nào?
Năng lực là khả năng làm tốt việc gì, có thể rèn luyện mà có. Tài năng là năng lực nổi trội, thường có tố chất bẩm sinh. Cả hai đều có chữ “năng” viết N.
Thi đánh giá năng lực là gì?
Thi đánh giá năng lực là kỳ thi đo khả năng tư duy, giải quyết vấn đề của thí sinh, được một số trường đại học dùng để xét tuyển.
