“Cảm ơn sự lỗ lực của mọi người”, “lỗ lực hết mình”… Lỗi này hay gặp trong bài phát biểu, lời cảm ơn, bài viết truyền cảm hứng. Ở nhiều vùng N và L đọc lẫn nhau; chữ “lực” phía sau lại viết L, nên tay dễ gõ L cho cả hai. Đây là lỗi điển hình trong nhóm phân biệt L / N.
✅ Nỗ lực mới là từ đúng chính tả. ❌ Lỗ lực là viết sai.
Nỗ lực nghĩa là cố gắng hết sức để đạt được mục tiêu. VD: Nhờ nỗ lực không ngừng, anh đã thành công.
💡 Mẹo nhớ: NỖ (N) đi trước, LỰC (L) theo sau. Nỗ lực là để tiến lên, chứ không phải để “lỗ” (thua lỗ)!
Bảng so sánh “nỗ” và “lỗ”
| Tiêu chí | Nỗ (努) | Lỗ |
|---|---|---|
| Nghĩa | Gắng sức | Chỗ thủng, khoảng trống; bị thiệt, mất vốn |
| Từ thường gặp | nỗ lực | lỗ hổng, lỗ kim, thua lỗ, lỗ vốn |
| Đi với “lực” | ✅ nỗ lực | ❌ lỗ lực |
| Viết đúng ✅ | Nỗ lực vượt khó | Kinh doanh thua lỗ |
| Hay viết sai ❌ | Lỗ lực, nổ lực | Thua nỗ |
“Nỗ lực” nghĩa là gì?
Nỗ lực là động từ (cũng dùng như danh từ), nghĩa là dồn hết sức lực, tâm trí để làm cho được một việc, đạt được một mục tiêu, nhất là khi gặp khó khăn. Dùng như danh từ, “nỗ lực” chỉ chính sự cố gắng ấy: sự nỗ lực, những nỗ lực. Đây là từ Hán Việt gồm hai chữ:
- Nỗ (努): gắng sức.
- Lực (力): sức, như trong sức lực, năng lực, thể lực.
Ghép lại, “nỗ lực” là gắng hết sức.
Các cụm từ thường gặp: nỗ lực hết mình, nỗ lực không ngừng, nỗ lực vượt khó, sự nỗ lực, ghi nhận nỗ lực, mọi nỗ lực.
Ví dụ:
- Nhờ nỗ lực không ngừng, anh đã thi đỗ đại học.
- Công ty ghi nhận sự nỗ lực của toàn thể nhân viên.
- Mọi nỗ lực cứu chữa đều không thành công.
Vì sao “lỗ lực” là sai?
Lỗ là danh từ chỉ chỗ thủng, khoảng trống trên bề mặt (lỗ kim, lỗ thủng, lỗ hổng), hoặc là động từ chỉ việc bị thiệt, mất vốn khi buôn bán (thua lỗ, lỗ vốn). Không nghĩa nào là “gắng sức”, nên “lỗ lực” không có nghĩa, thậm chí còn gợi nghĩa ngược: thua lỗ.
Từ này còn hay bị viết sai dấu thành nổ lực (dấu hỏi). Từ đúng có dấu ngã: nỗ. Vậy hãy nhớ cả hai điều: âm đầu N, dấu ngã.
Mẹo phân biệt nỗ lực và lỗ lực dễ nhớ
Mẹo 1 – N trước, L sau: nỗ lực gồm nỗ (N) và lực (L), mỗi tiếng một âm đầu. Đừng vì “lực” viết L mà đổi luôn chữ đầu.
Mẹo 2 – Nỗ lực để không lỗ: người ta nỗ lực để thành công, chứ không ai nỗ lực để thua lỗ. “Lỗ” là thua, ngược hẳn nghĩa.
Mẹo 3 – Nhớ dấu ngã: “nỗ” mang dấu ngã như “cố gắng” phải kéo dài, bền bỉ. Không viết “nổ lực” (dấu hỏi).
Những câu hay viết sai
| ❌ Viết sai | ✅ Viết đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| Cảm ơn sự lỗ lực của mọi người | Cảm ơn sự nỗ lực của mọi người | “Nỗ” là gắng sức |
| Em sẽ lỗ lực hết mình | Em sẽ nỗ lực hết mình | N trước, L sau |
| Cả đội đã nổ lực rất nhiều | Cả đội đã nỗ lực rất nhiều | “Nỗ” mang dấu ngã |
| Cửa hàng kinh doanh thua nỗ | Cửa hàng kinh doanh thua lỗ | Mất vốn là “lỗ” |
Bài tập: Điền “nỗ” hay “lỗ”
- Nhờ ___ lực học tập, em đạt học sinh giỏi.
- Chiếc áo bị thủng một ___ nhỏ.
- Năm nay quán cà phê làm ăn thua ___.
- Ban giám đốc ghi nhận mọi ___ lực của nhân viên.
- Dù công ty đang ___ vốn, cả nhóm vẫn ___ lực tìm hướng đi mới.
Xem đáp án
- nỗ: “nỗ lực” là cố gắng hết sức.
- lỗ: chỗ thủng.
- lỗ: “thua lỗ” là mất vốn.
- nỗ: sự cố gắng.
- lỗ, nỗ: “lỗ vốn” là mất tiền, còn “nỗ lực” là cố gắng. Câu này dễ lừa vì hai chữ chỉ khác âm đầu.
Câu hỏi thường gặp
Nỗ lực hay lỗ lực?
Viết đúng là nỗ lực: cố gắng hết sức để đạt mục tiêu.
Nỗ lực hay nổ lực?
Viết đúng là nỗ lực, dấu ngã. “Nổ” (dấu hỏi) là nổ tung, nổ súng, không liên quan đến sự cố gắng.
Nỗ lực và cố gắng khác nhau thế nào?
Hai từ gần nghĩa. Cố gắng dùng hằng ngày, nhẹ nhàng hơn. Nỗ lực trang trọng hơn, nhấn mạnh việc dồn hết sức, hay gặp trong văn bản, bài phát biểu.
