Khắc phục hay khắt phục? Từ nào đúng chính tả?

“Khắc phục sự cố”, “khắc phục hậu quả sau bão”… là cụm từ gặp hằng ngày trong tin tức, thông báo và báo cáo công việc. Thế nhưng không ít người viết thành “khắt phục”, vì âm cuối -c và -t đọc gần như nhau, lại có từ “khắt khe” quen mắt. Đây là lỗi thường gặp trong nhóm phân biệt vần -c / -t / -ch.

✅ Khắc phục mới là từ đúng chính tả. ❌ ~~Khắt phục~~ là viết sai.

Khắc phục nghĩa là vượt qua, sửa chữa để làm mất đi khó khăn, hậu quả. VD: Cần khắc phục ngay sự cố mất điện.

💡 Mẹo nhớ: “khắc” là vượt qua, chế ngự như khắc phục, khắc chế, còn “khắt” chỉ có trong “khắt khe”.

Bảng so sánh “khắc” và “khắt”

Tiêu chí	Khắc (âm cuối -c)	Khắt (âm cuối -t)
Nghĩa	Thắng được, vượt qua; chạm trổ; nghiêm ngặt	Chỉ gặp trong “khắt khe”
Từ thường gặp	khắc phục, khắc chế, khắc ghi, khắc nghiệt, điêu khắc	khắt khe
Ghép với “phục”	✅ khắc phục	❌ khắt phục
Viết đúng ✅	Khắc phục khó khăn	Yêu cầu khắt khe
Hay viết sai ❌	Khắt phục sự cố	Bố mẹ quá khắc khe

“Khắc phục” nghĩa là gì?

Khắc phục là động từ Hán Việt: khắc là thắng được, vượt qua; phục là làm cho chịu theo, khuất phục. Ghép lại, khắc phục là vượt qua và chế ngự được điều gây khó khăn. Từ này có hai cách dùng chính:

Vượt qua khó khăn, trở ngại: khắc phục khó khăn, khắc phục mọi trở ngại để hoàn thành công việc.
Làm cho cái không hay dần không còn nữa: khắc phục hậu quả lũ lụt, khắc phục sự cố, khắc phục điểm yếu.

Ví dụ:

Cần khắc phục ngay sự cố mất điện.
Cả xã chung tay khắc phục hậu quả sau bão.
Muốn tiến bộ, em phải khắc phục tính cẩu thả.

Trong công việc, khắc phục một sự cố thường đi kèm hai bước: tìm ra nguyên nhân, rồi lập kế hoạch chi tiết để giải quyết dứt điểm. Nếu chỉ chữa phần ngọn, sự cố rất dễ quay lại.

Vì sao “khắt phục” là sai?

Chữ khắt (âm cuối -t) gần như chỉ xuất hiện trong một từ: khắt khe (quá nghiêm, đòi hỏi cao, ít khi dễ dãi). Nó không mang nghĩa “vượt qua”, nên không ghép được với “phục”. Vì vậy “khắt phục” là viết sai; từ điển chỉ ghi khắc phục.

Lỗi này hay gặp vì ở nhiều vùng, âm cuối -c và -t đọc gần như nhau, nên “khắc” và “khắt” nghe chẳng khác mấy. Thêm vào đó, “khắt khe” là từ quen, khiến người viết nhớ nhầm chữ “khắt” sang chỗ khác. Cách chắc chắn nhất là nhớ họ hàng của chữ “khắc”: khắc phục, khắc chế, khắc ghi, khắc nghiệt, điêu khắc – tất cả đều mang âm cuối -c.

Mẹo phân biệt khắc phục và khắt phục dễ nhớ

Mẹo 1 – Khắc là vượt qua: khắc phục, khắc chế đều là chế ngự, thắng được một điều gì đó. Đã nói chuyện vượt qua thì viết “khắc”, âm cuối -c.

Mẹo 2 – “Khắt” chỉ có một từ: khắt khe. Ngoài từ này ra, gặp tiếng “khắc/khắt” ở đâu thì cứ viết “khắc” là chắc chắn đúng.

Mẹo ghi nhớ: khắc là vượt qua, chế ngự như khắc phục, khắc chế. Khắt chỉ có trong khắt khe.

Những câu hay viết sai

❌ Viết sai	✅ Viết đúng	Vì sao
Cần khắt phục ngay sự cố	Cần khắc phục ngay sự cố	Vượt qua, sửa chữa là “khắc”
Khắt phục hậu quả sau bão	Khắc phục hậu quả sau bão	Không có từ “khắt phục”
Em cần khắt phục tính cẩu thả	Em cần khắc phục tính cẩu thả	Chế ngự cái xấu cũng là “khắc phục”
Giám khảo chấm rất khắc khe	Giám khảo chấm rất khắt khe	Chỉ “khắt khe” mang âm cuối -t

Bài tập: Điền “khắc” hay “khắt”

Thợ điện đang ___ phục sự cố.
Bố tôi rất ___ khe chuyện giờ giấc.
Mùa đông ở vùng núi rất ___ nghiệt.
Lời dạy của thầy, em xin ___ ghi.
Dù cấp trên ___ khe, cả nhóm vẫn ___ phục được mọi khó khăn.

Xem đáp án

khắc: khắc phục là sửa chữa, vượt qua.
khắt: khắt khe là quá nghiêm.
khắc: khắc nghiệt mang âm cuối -c.
khắc: khắc ghi là ghi nhớ sâu sắc.
khắt, khắc: “khắt khe” là từ duy nhất mang -t, còn “khắc phục” mang -c – câu dễ lừa vì hai chữ đứng trong cùng một câu.

Câu hỏi thường gặp