“Cô bé giùng giằng mãi không chịu về”, “thái độ giùng giằng”… Lỗi này hay gặp trong bài văn, truyện ngắn, lời bình luận. Ở nhiều vùng D và GI đọc như nhau; thêm nữa, tiếng Việt có từ “giằng co” (GI) nghe khá giống, nên người viết dễ lẫn. Đây là lỗi điển hình trong nhóm phân biệt R / D / GI.
✅ Dùng dằng mới là từ đúng chính tả. ❌ Giùng giằng là viết sai.
Dùng dằng nghĩa là lưỡng lự, nửa muốn đi nửa muốn ở, không dứt khoát. VD: Cô bé dùng dằng mãi không chịu về.
💡 Mẹo nhớ: từ láy D – D: DÙNG DẰNG như DO DỰ, cùng là D.
Bảng so sánh dùng dằng và giằng co
| Tiêu chí | Dùng dằng | Giằng co |
|---|---|---|
| Đúng chính tả | ✅ Đúng (D – D) | ✅ Đúng (GI) |
| Nghĩa | Lưỡng lự, nửa muốn thế này nửa muốn thế kia | Kéo qua kéo lại giữa hai bên, chưa phân thắng thua |
| Chủ thể | Thường là một người với tâm trạng của mình | Hai bên tranh chấp với nhau |
| Viết đúng ✅ | Dùng dằng không muốn về | Hai đội giằng co quyết liệt |
| Hay viết sai ❌ | Giùng giằng, dùng giằng | Dằng co |
“Dùng dằng” nghĩa là gì?
Dùng dằng là động từ (cũng dùng như tính từ), nghĩa là lưỡng lự, không dứt khoát, nửa muốn đi nửa muốn ở, nửa muốn làm nửa không. Từ này thường tả tâm trạng lưu luyến, khó rời xa, hoặc thái độ chần chừ, không chịu quyết định.
Đây là từ láy âm đầu: hai tiếng “dùng” và “dằng” lặp lại âm D. Từ này có mặt trong Truyện Kiều của Nguyễn Du: “Dùng dằng nửa ở nửa về”, câu thơ tả cảnh lưỡng lự, nửa muốn ở lại, nửa muốn ra về.
Các cụm từ thường gặp: dùng dằng mãi, dùng dằng không chịu đi, dùng dằng nửa ở nửa về, thái độ dùng dằng.
Ví dụ:
- Cô bé dùng dằng mãi không chịu về.
- Anh dùng dằng ở cửa, chưa nỡ chia tay.
- Đàm phán kéo dài vì một bên cứ dùng dằng chưa chịu ký.
Vì sao “giùng giằng” là sai?
“Giùng” không phải là tiếng có nghĩa trong tiếng Việt. Còn giằng (GI) có nghĩa là kéo mạnh về phía mình, có trong giằng co (kéo qua kéo lại giữa hai bên) và giằng xé (kéo xé ra). Ghép “giùng giằng” không tạo ra nghĩa “lưỡng lự”.
Lỗi này dễ xảy ra vì “dùng dằng” và “giằng co” đều gợi trạng thái chưa ngã ngũ. Cách phân biệt: dùng dằng (D – D) là tâm trạng một người lưỡng lự; giằng co (GI) là hai bên kéo qua kéo lại.
Mẹo phân biệt dùng dằng và giùng giằng dễ nhớ
Mẹo 1 – Dùng dằng như do dự: dùng dằng và do dự cùng nghĩa lưỡng lự, cùng bắt đầu bằng D. Do dự viết D thì dùng dằng cũng D.
Mẹo 2 – Từ láy cùng âm đầu: dùng dằng là từ láy D – D. Viết tiếng đầu D thì tiếng sau cũng D.
Mẹo 3 – Giằng co cần hai bên: giằng co là hai bên kéo nhau (GI). Một người tự lưỡng lự một mình thì là dùng dằng (D).
Những câu hay viết sai
| ❌ Viết sai | ✅ Viết đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| Cô bé giùng giằng mãi không về | Cô bé dùng dằng mãi không về | Từ láy D – D |
| Thái độ dùng giằng khó chịu | Thái độ dùng dằng khó chịu | Hai tiếng cùng D |
| Hai đội dằng co đến phút cuối | Hai đội giằng co đến phút cuối | Kéo qua kéo lại là “giằng” |
| Anh do giự mãi không quyết | Anh do dự mãi không quyết | Cùng nghĩa với dùng dằng, viết D |
Bài tập: Điền “dùng dằng” hay “giằng co”
- Đến giờ về, cậu bé vẫn ___ ở cổng công viên.
- Hai bên ___ suốt ba hiệp mà chưa phân thắng thua.
- Cô ___ mãi, không biết nên nhận lời hay từ chối.
- Cuộc đàm phán ___ nhiều tháng giữa hai công ty.
- Trong lòng anh là cuộc ___ giữa đi và ở, nên bước chân cứ ___ mãi ở bến xe.
Xem đáp án
- dùng dằng: lưỡng lự, chưa muốn về.
- giằng co: hai bên kéo qua kéo lại.
- dùng dằng: lưỡng lự, không dứt khoát.
- giằng co: hai công ty tranh chấp, chưa ngã ngũ.
- giằng co, dùng dằng: cuộc “giằng co” là hai mong muốn kéo nhau, còn bước chân “dùng dằng” là lưỡng lự. Câu này dễ lừa vì cả hai đều tả sự chưa quyết.
Câu hỏi thường gặp
Dùng dằng hay giùng giằng?
Viết đúng là dùng dằng: lưỡng lự, nửa muốn đi nửa muốn ở. Hai tiếng đều D.
Giằng co hay dằng co?
Viết đúng là giằng co: hai bên kéo qua kéo lại, chưa phân thắng thua. Từ này viết GI, khác với dùng dằng.
“Dùng dằng nửa ở nửa về” trong bài nào?
Đây là câu thơ trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, tả cảnh lưỡng lự, nửa muốn ở lại, nửa muốn ra về. Câu thơ viết “dùng dằng” với hai chữ D.
